برچسب: طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول

  • مجمع تشخیص نحوه ساماندهی ساختمان های فاقد سند رسمی در طرح الزام را تایید کرد

    مجمع تشخیص نحوه ساماندهی ساختمان های فاقد سند رسمی در طرح الزام را تایید کرد

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، نشست مجمع به ریاست آیت الله آملی لاریجانی برگزار شد و تبصره‌های ۳ و ۲ ماده ۱۰ طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول مورد بررسی قرار گرفت.

    در تبصره ۳ ماده ۱۰ این طرح آمده است: رسیدگی به ادعا‌های ثبت شده در سامانه که حسب مورد مشمول قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمان‌های فاقد سند رسمی مصوب ۱۳۹۰/۹/۲۰ یا مشمول بند (۲) ماده (۱) قانون الحاق موادی به قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن مصوب ۱۳۸۸/۱۲/۲ هستند به استثنای موارد مذکور در تبصره ۴ این ماده، بر اساس قوانین مذکور صورت گرفته و حسب مورد، منوط به استعلام از وزارتخانه‌های جهاد کشاورزی یا راه و شهرسازی است.

    در ادامه این تبصره آمده است: پس از انقضای مواعد مذکور در این ماده، تقاضای جدید صرفاً در صورتی پذیرفته می‌شود که هیچ ادعایی توسط اشخاص ثالث در سامانه موضوع این ماده در خصوص ملک مورد ادعا و نیز هیچ معامله رسمی ناقل مالکیتی در خصوص پلاک ثبتی مذکور در سامانه ثبت الکترونیک اسناد ثبت نشده باشد، در غیر این صورت تقاضا توسط هیأت‌های موضوع قوانین مذکور پذیرفته نمی‌شود.

    همچنین مصوب شد در صورتی که همه ادعا‌های ثبت شده قبلی رد شوند، تقاضای جدید به موجب قوانین مذکور قابل پذیرش است.

    در ادامه این نشست اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام، با حذف تبصره ۲ ماده ۱۰ این طرح به دلیل تعارض مبنایی با مصوبه مجمع در مواد یک و ۱۰ این طرح موافقت کردند.

     

  • علی خندانی در رادیو سلامت: سند رسمی ملک ارتباطی به قطع یارانه اشخاص ندارد!

    علی خندانی در رادیو سلامت: سند رسمی ملک ارتباطی به قطع یارانه اشخاص ندارد!

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، «علی خندانی» در برنامه به زندگی سلام کن رادیو سلامت به سوالات مجری درباره ثبت غیررسمی معاملات پاسخ داد.

    ((تنظیم خبر از سوی رادیو سلامت انجام شده است))

    مجری: افراد انگیزه‌های مختلفی برای ثبت غیررسمی معاملات خودشان دارند مثل پولشویی، فرار از مالیات و حتی ترس قطع یارانه و پرداخت هزینه‌های ثبت، حالا اسناد رسمی، من فکر می‌کنم که شاید چندان در جامعه باب نباشد، ولی چند موردش هم خوب نیست بفرمایید چنین معاملاتی که در قالب غیررسمی و ثبت غیررسمی صورت می‌گیرد چقدر زمینه ساز تشکیل پرونده‌های قضایی است؟

    خندانی:  ما با یک چالش‌های این چنینی روبرو می‌شویم همانطوری که شما گفتید که مثلا نوشتن سندرسمی و مراجعه به سند رسمی یک مقدار مشکل هست، هزینه دار هست بالاخره پیگیری‌های خاص خودش را دارد و مسائل این چنینی که در ذهن همه هم هست من یک اطمینان و اعتمادی به مردم بدهم که شما مراجعه کنید به دادگستری و حالا دادگستری پر از افرادی است که همه شان هم به هم اعتماد داشتند، چون می‌دانید که یکی از مبنا‌های تنظیم سند عادی نسبت به سندرسمی این است که افراد می‌گویند ما به هم اعتماد داریم هیچ مشکلی هم نداریم تنظیم می‌کنیم بعد‌ها حالا اگر شرایط برای تنظیم سند رسمی مهیا شد، شد اگر نشد نشد. خیلی افراد به این موضوع اعتقاد دارد می‌گویند که براساس اعتماد دارد کار انجام می‌شود مراجعه کنید می‌بینید که همه اتفاقاتی که در دادگستری محقق شده تشکیل پرونده‌هایی که محقق شده و در حال پیگیری هست و پیچ و خم دادگاه‌ها را راهرو‌ها هست همه نسبت به هم اعتماد و اطمینان داشتند، اما خب در یک مقطعی به مشکل برخوردند و بالاخره این هزینه‌های بسیار سنگینی در مراجع قضایی برای اثبات حق خودشان باید بپردازند حالا فقط صرف هزینه دادرسی نیست بالاخره هزینه وکیل و هزینه وقت و انرژی و مسائل روحی و روانی و مسائل این چنینی بالاخره مزایایی است که سند رسمی دارد و این مشکلات را برای شما ایجاد نمی‌کند حالا برخی می‌آیند می‌گویند که سند رسمی بلد نیستیم من راهنمایی می‌کنم شما می‌توانید که در دفتر اسناد رسمی یک پراکندگی جغرافیایی بسیار وسیعی هم در کشور دارند اولین محل منطقه خودتان می‌توانید مراجعه کنید سر کوچه، خیابان و محل‌های مختلف که دفاتر اسناد رسمی مستقر هستند به همکاران من سردفتر و دفتریار مراجعه کنید و مشاوره رایگان دریافت کنید و خصوص سند رسمی و نحوه تنظیم سند و مشکلات و مسائلی که ممکن است سند عادی نسبت به سند رسمی داشته باشد.

    مجری: خیلی جالب است علی رغم این که در سطح جامعه بار‌ها شنیدیم و همچنان اتفاق می‌افتد که در پس چنین قرارداد‌هایی کلاهبرداری های ولی نکته‌ای که وجود دارد سیستم قضایی کشور ما در دوره آقای اژه‌ای در طرحی با عنوان تحول قضایی اتفاقا یکی از کار‌هایی که شروع کرد جلوگیری از ثبت اسناد غیررسمی و چنین قرارداد‌هایی بود اولین کاری که انجام شد در خصوص مشاوران املاک بود از سال گذشته طرحی مطرح شد که دیگر مشاوران املاک اجازه تنظیم سند‌های غیررسمی را نداشته باشند به نظرم هنوز به طور کامل در کشور اجرا نشده که این هم می‌تواند یکی از گلوگاه‌های کنترل این قضیه باشد، اما اتفاقی که می‌افتد این است که خیلی از مردم نگران قطع یارانه هستند یارانه ایکه ۲۰۰ تومان هست یا هرچقدر هست می‌آیند به این معاملاتی که در سطح خیلی کلان هست ان را فدای این یارانه اندک می‌کنند باز هم می‌خواهیم هشداری بیشتری داده بشود و اگر مجاری قانونی جدیدی وجود دارد که ما از آن اطلاع نداریم دوست داریم این‌ها را بازگو کنید؟

    خندانی: طرح الزام به تنظیم سند رسمی کشور طرح بسیار خوبی است که در حال حاضر در مجمع در حال بررسی است اگر به نتیجه برسد بحث ساماندهی اسناد رسمی عادی هم در آن سامانه دیده شده و وجود دارد یک راهکار بسیار مناسبی هست انشاالله هرچه زودتر به نتیجه برسد و اقدام عملیاتی بشود در کشور ان شاالهه.  بله یکی از موارد و راهکار‌هایی هست که دارد برای کشور ایجاد می‌شود، اما در خصوص بحث قطع یارانه و مسائل این چنینی من ابتدای صحبتم اشاره کردم اولا این که چنین چیزی اصلا محقق نیست یعنی به صرف ارائه سند رسمی و داشتن سند رسمی نسبت به یک ملک، قطع یارانه در کشور اتفاق نمی‌افتد ما تا الان چنین چیزی را نداشتیم، اما اگر حالا فرضم این که این اتفاق بیافتد خب عدد و رقمی که بابت یارانه دریافت می‌کنید با عدد و رقمی که نسبت به املاک تان در کشور دارید الان هم دیگر با توجه به نوسان قیمتی که در کشور اتفاق افتاده از دورترین نقاط کشور هم که حساب کنید با یک ملک کم ارزش هم که محاسبه کنید شاید چندین برابر چندین صدبرابر یک یارانه‌ای که می‌خواهد به افراد تعلق بگیرد و یا نگیرد یعنی موضوع اش موضوعی است که مثلا برای دریافت یارانه اندک آن موضوع اصلی که مالکیت افراد است ما بخواهیم تحت الشعاع این موضوع قرار بدهیم ضمن این که اگر قطع یارانه بخواهد اتفاق بیافتد و یا مبنای آن باشد از راه‌ها و روش‌های مختلفی هست که دولت هست که می‌تواند به دارا بودن و دارایی و املاک افراد پی ببرد اصلا نیاز ارائه اسناد رسمی نیست، اما مزایایی که اسناد رسمی اصلا قابل قیاس با حوزه سند عادی به هیچ عنوان نیست بنابراین می‌خواهم بگویم بنابراین اگر می‌خواهند معامله انجام بدهند حتما به دفاتر اسناد رسمی حالا در نزد هر مامور صلاحیت دار در هر حوزه‌ای تنظیم کنند و با خیال راحت نسبت به مالکیت شان اقدام بکنند و مشکلی در آینده برایشان پیش نیاید.

    مجری: در حال حاضر سیستم قضایی و حقوقی ما از اسناد عادی اعتبارزدایی کرده؟

    خندانی: ببینید اعتبارزدایی به معنای خاص و واقعی کلمه محقق نیست، اما اگر اختلافی بیافتد و مراجعه کنید تفاوت سند رسمی و سند عادی بیشتر در بحث اختلافات است و در همین محاکمی که خودشما اشاره کردید شما اگر سند رسمی را به دادگاه ارائه کنید دیگر نیاز به ارائه ادله اثبات دعوا ندارد و خودش یک ادله اثبات دعوای محکم و بسیار قاطعی است، اما اگر یک سند عادی داشته باشید باید دنبال ادله باشید و اثبات دعوی نسبت به موضوع‌های مختلف الان در حال حاضر قاطع‌ترین و محکم‌ترین بحث این است که اگر شما سند رسمی به عنوان اثبات مالکیت به دادگاه ارائه کنید دادگاه دیگر ورود به مسائل دیگر نخواهد کرد، اما نسبت به یک فرد عادی خیلی مسائل دیگر را باید در دادگاه اثبات کنید که بتوانید این حق خودتان را به نتیجه برسانید.

    مجری: روند بررسی هم راحت‌تر و تسهیل می‌شود.

    خندانی: اصلا خیلی هایش نیاز به مراجعه دادگاه ندارد سند رسمی اگر اصلا خیلی از مواردش ثبت و اجرائیات ثبت سند را به اجرا در می‌آورد اگر به مرحله اختلاف برسد خیلی از موارد این شکلی است حالا بعضی از موارد هست که در محکمه قضایی مطرح می‌شود که مراحل خودش را دارد و واقعا می‌گویم که یکی از ادله برا و قاطع در خصوص بحث دعاوی بحث سند رسمی است.

    خبرگزاری صدا و سیما

  • اولویت سازمان ثبت در ۱۴۰۳؛ ایجاد زیرساخت اجرای بدون تنش طرح الزام به ثبت رسمی اموال غیرمنقول

    اولویت سازمان ثبت در ۱۴۰۳؛ ایجاد زیرساخت اجرای بدون تنش طرح الزام به ثبت رسمی اموال غیرمنقول

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، «صفدر کشاورز» درباره اهداف معاونت املاک در سال ۱۴۰۳ گفت: به عنوان ۳ برنامه اصلی و اولویت حوزه املاک در سال ۱۴۰۳ بحث بازطراحی ارتقاء سامانه جامع املاک و بحث پیگیری و اتمام حدنگاری در باقی مانده عرصه‌های کشور و فاقد سند همچنین تبدیل اسناد دفترچه‌ای به تک برگی و همچنین ایجاد زیرساخت لازم برای اجرای سهل و کم تنش قانون طرح الزام به ثبت رسمی معاملات را در دستور کار سال ۱۴۰۳ قرار داده ایم.

    گفتنی است؛ صفدر کشاورز در نشست خبری با اصحاب رسانه در پایان سال، آخرین وضعیت طرح الزام به ثبت رسمی را تشریح کرده بود. به گفته او طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول در مجمع تشخیص در حال بررسی است. بعد از آنکه قریب ۳۰ جلسه کارشناسی در دبیرخانه حقوقی و قضایی مجمع برگزار شد، ۱۲ جلسه هم در صحن اصلی مجمع برگزار شده‌ است. این طرح ۱۵ ماده دارد و تا تبصره ۳ ماده ۱۰ در صحن اصلی مجمع بررسی شده است.

    کشاورز همچنین افزوده بود: طرح ۴ هدف اصلی دارد؛ ساماندهی نقل و انتقالات عادی که یک سال بعد از فعالیت سامانه ثبت ادعا هرگونه نقل و انتقال به‌صورت رسمی خواهد بود. ساماندهی مشاورین املاک که بعد از تسهیل‌گری بین خریدار و فروشنده با دسترسی به سامانه ثبت الکترونیک اسناد بتوانند قرارداد اشخاص را وارد سامانه کنند و بعد طرفین را برای تنظیم‌ سند به دفاتر اسناد رسمی هدایت کنند. تسهیل صدور اسناد مالکیت که موانع آن برداشته شود و نیز، تسهیل تنظیم اسناد به این صورت که اسناد را بتوان در شبکه‌های الکترونیک تنظیم کرد و نیازی به حضور در دفاتر نداشته باشند.

    سخنگوی سازمان ثبت همچنین تاکید کرد: در سازمان ثبت کارگروه‌های متناسب با این ۴ هدف شامل کارگروه‌های املاک، اسناد، مشاورین املاک، اطلاع‌رسانی و فناوری ایجاد شده است تا زمینه برای تأمین زیرساخت‌ها دیده شود، برخی هم در بازطراحی سامانه‌های سازمان دیده شده است.

     

  • انباشت پرونده های کلاهبرداری با اسناد عادی در قوه قضائیه

    انباشت پرونده های کلاهبرداری با اسناد عادی در قوه قضائیه

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، حجت الاسلام هادی گفت: ۱۷ بهمن امسال همایش ملی اندیشه‌های رهبر معظم انقلاب از سوی پژوهشگاه قوه قضاییه برگزار شد. یکی از دغدغه‌های رهبری نسبت به فعالیت‌های قوه قضاییه  این است که خروجی فعالیت‌های قوه قضاییه برای مردم به چه کیفیتی است.

    وی افزود: یکی از کارهای اصلی که جزو برنامه‌های سال آینده  پژوهشگاه است تبیین و ارائه الگوی مردمی سازی قوه قضاییه است. با مولفه‌های مختلفی که این الگو دارد به دنبال این هستیم که با توجه به بیانات رهبری و تکلیفی که قانون اساسی به عهده قوه قضاییه گذاشته  که تحقق عدالت است، آیا می‌توانیم به عنوان مرکز علمی، الگوی مردمی سازی قوه قضاییه را انجام دهیم یا خیر؟ همین طور  دسترسی آسان مردم به عدالت به چه کیفیتی است؟

    رییس پژوهشگاه قوه قضاییه با اشاره به اهمیت ارتقای آگاهی‌های حقوقی و قضایی مردم، گفت: یکی از مشکلات کنونی این است بسیاری از پرونده‌ها تشکیل می‌شود در حالی که در پروسه دادرسی مختومه می‌شود زیرا آگاهی  حقوقی مردم مناسب نیست  و رسانه می‌تواند در این زمینه نقش مهمی ایفا کند.

    وی ادامه داد: موضوع مهم دیگر اعتمادی است که مردم به قوه قضاییه می‌توانند داشته باشند و استفاده از خود مردم در مسایل غیر قضایی اختلافات است. در سیاست‌های کلی برنامه هفتم هم استفاده از ظرفیت‌های مردمی در حل و فصل مسائل غیرقضایی آمده است.

    رییس پژوهشگاه قوه قضاییه تاکید کرد: فعالیت دیگر ما بحث پیوند امنیت قضاوتی و اقتصادی است. سوال این است که  هر کدام از  قوا از جمله قوه قضاییه با توجه به  نگرانی و شعار رهبری در بحث تولید و اقتصاد،  اگر الگویی را می‌خواهد ارائه دهد و اگر می‌خواهیم از امنیت اقتصادی حمایت کنیم، پیوند امنیت قضایی و اقتصادی به چه کیفیت است.

    وی در پاسخ به سوالی درباره درخواست معاون اول قوه قضاییه از پژوهشگاه قوه قضاییه برای شناسایی پرونده‌های پرتکرار، گفت: یکی از برنامه‌هایی که باز هم‌ با محوریت معاون اول قوه قضاییه صورت گرفته، هیات اندیشه ورزی در معاونت اول قوه قضاییه است و از قضات کشور از استان‌های مختلف نظرخواهی کرد تا مشکلات اساسی که در قوه قضاییه هست و قضات با آن مواجه‌اند مانند مباحث اعاده دادرسی، پرونده‌های کثیرالشاکی و پرونده‌های پرتکرار استخراج شود که دو مورد از برنامه‌های پژوهشگاه همین است و ما اینگونه  پرونده‌ها را به پرونده‌های پرتکرار حقوقی و کیفری تقسیم کردیم.

    وی افزود: نظر ما این است که آسیب شناسی صحیح روی این موضوع شود و داده‌ها و اطلاعات جمع آوری و تحلیل آماری شود و به منشا تولید پرونده برسیم. مهمترین کار این است که چرا چنین پرونده‌هایی تولید می شوند که پس از آن انباشت چندین هزار  پرونده را داشته باشیم.

    رییس پژوهشگاه قوه قضاییه افزود: یکی از فعالیت‌های ما در همین بحث قانونی که در مجمع تشخیص مطرح است الزام به ثبت سند رسمی است و نشست‌هایی در این زمینه در پژوهشگاه داشتیم و الان یکی از دلایلی که پرونده‌ها کثرت دارند، همین اسناد عادی است. یکی از مشکلات  قوه قضاییه بحث فروش مال غیر و کلاهبرداری هاست  که باعث  تولید و انباشت پرونده‌ها است.

    وی افزود: موضوعی که باید به آن توجه داشت این است که منشا تولید پرونده، منتسب به قوه قضاییه نیست. دستگاه‌های دیگر و مشکلات اقتصادی هم در پرونده‌ها دخیل است، مردم نمی‌توانند به تعهد خود عمل‌ کنند و برای حل این مشکل باید تعامل درستی بین قوه قضاییه و دیگر قوا و نهادهای مردمی شود تا این مشکلات از جمله اطاله دادرسی و اعاده دادرسی حل شود.

    ایسنا

  • الزام قوه قضائیه به اعلان راه اندازی سامانه ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول در روزنامه رسمی

    الزام قوه قضائیه به اعلان راه اندازی سامانه ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول در روزنامه رسمی

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، در ابتدای جلسه دکتر محمد باقر ذوالقدر دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام، بررسی موضوع اختلافی بین مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان در خصوص ماده ۱۰ طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول که پیش تر به کمیسیون حقوقی مجمع برای اصلاح و تکمیل ارجاع شده بود را به عنوان دستور جلسه اعلام کرد.

    سپس دبیر کمیسیون حقوقی و قضائی مجمع تشخیص با ارایه گزارشی، بررسی های کمیسیون حقوقی و قضائی مجمع راجع به جزء سوم تبصره ماده یک را تشریح کرد.

    در ادامه جلسه آیت الله آملی لاریجانی توضیحاتی در خصوص ابعاد شرعی و فتاوی مراجع عظام در خصوص فسخ قرارداد، بیع و حقوق متعاملین و فسخ کننده معاملات را بیان کرد.

    بنابر این گزارش، مجمع تشخیص مصلحت نظام پس از شور و بررسی، جزء سوم تبصره ماده ۱ را تصویب کرد. این جزء اشعار می دارد: « چنانچه منتقل الیه، مورد معامله را قبل از ثبت فسخ یا انفساخ به شخص ثالثی به صورت رسمی منتقل کرده باشد و در عمل حقوقی بعدی وی حق فسخ نداشته باشد و یا معامله اقاله نشده باشد، این انتقال در حکم تلف مورد معامله بوده و اعمال حق فسخ یا انفساخ موجب انحلال قرار داد بعدی نیست که در این صورت دارنده حق فسخ مزبور به قیمت روز مال غیر منقول به منتقل الیه مذکور رجوع می کند.»

    در ادامه جلسه، مجمع به بررسی بخشی از ذیل ماده ۱۰ مصوبه مجلس شورای اسلامی پرداخت. در این بخش آمده است:«راه اندازی رسمی سامانه موضوع این ماده به دستور رئیس قوه قضائیه در روزنامه رسمی اعلان عمومی می گردد.»

    مجمع تشخیص مصلحت نظام همچنین تبصره ۲ و ۳ ماده ۱۰ را به بررسی گذاشت که با رای اعضای مجمع واجد اجمال و ابهام بود و به منظور بررسی متقن تر به کمیسیون حقوقی و قضائی مجمع ارجاع شد تا با مشارکت بیشتر دولت و مجلس متنی منقح تنظیم شود.

  • آخرین وضعیت طرح «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول»

    آخرین وضعیت طرح «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول»

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، با پس‌انداز و وام، خانه خرید؛ ۶ ماه نگذشت که متوجه شد خانه به چند نفر فروخته شده. حداقل سه سال پله های دادگاه و مراجع قضائی را بالا و پایین رفت تا خانه را از دست ندهد. او هنوز هم مطمئن نیست که بازهم ابلاغیه قضائی برای او صادر نمی‌شود و کسی نمی‌تواند خانه او را از چنگش در بیاورد.

    بخش عمده‌ای از ورودی پرونده ها به قوه قضائیه مربوط به حوزه اسناد و املاک است. جعل سند، فروش مال غیر و فروش یک ملک به چند نفر…

    این پایان ماجرا نیست؛ دولت نیز تا کنون نتوانسته به خوبی در حوزه مسکن نقش آفرینی کند. ساخت مسکن و حتی تزریق منابع مالی به حوزه ساخت مسکن نیز نتوانست به نیاز جامعه پاسخ درستی بدهد؛ اما طی سال‌های اخیر خبری از یک طرح «الزام به ثبت سند رسمی اسناد عادی» داده شده طرحی که قرار است به قانون تبدیل شود و به این بی سر وسامانی پایان دهد.

    در همین رابطه با حجت‌الاسلام محمدامین کیخای فرزانه، عضو کمیته نهایی سازی متن طرح الزام به تنظیم سند رسمی در معاملات مربوط به اموال غیرمنقول در مجمع تشخیص مصلحت نظام به گفتگو پرداخته‌ایم که در ادامه مشروح آن آمده است.

    فارس: متن طرح الزام به ثبت سند رسمی اموال غیرمنقول در چه مرحله ای قرار دارد؟

    حجت‌الاسلام کیخای‌فرزانه: حدود ۱۰ سال است که این طرح در مجلس های مختلف مورد بررسی قرار گرفته است و حلقه اصلی این طرح، کمیته تدوین کننده متن طرح الزام به تنظیم سند رسمی در معاملات مربوط به اموال غیرمنقول است.

    حدود هفت سال این طرح بین مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان رفت و برگشت داشت و چهار مرتبه شورای نگهبان نسبت به این طرح ایراد گرفته که در نهایت نیز به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارسال شد.

    این طرح مصوب مجلس سابق در زمان ریاست دکتر لاریجانی بر مجلس شورای اسلامی است که مجلس فعلی نیز بر آن اصرار نموده است. مجمع تشخیص مصلحت نظام طبق اصل ۱۱۲ قانون اساسی ایراداتی را نسبت به مصوبه مجلس وارد می‌دانست که طی جلسات کارشناسی سعی در رفع آن‌ها طی چند ماه گذشته داشته است.

    برای نخستین‌بار در نظام حقوقی کشور، رهبری نظام مصداقأ مجرای مصلحت را تشخیص دادند و در تاریخ هفتم تیرماه ۱۴۰۲ به مجمع ابلاغ کردند. به بیان دیگر برای نخستین بار چه در زمان رهبری امام خمینی (ره) که بحث قانون شهرداری و قانون کار مطرح بود و مجرای ایجاد مجمع تشخیص این دو قانون بود، هیچ وقت حضرت امام(ره) مصداقأ تکیلف نکردند که این مصلحت احراز شده است. بلکه گفتند تشکیلاتی ایجاد شود که این دو موضوع را بررسی کند و آن مجمع تشخیص بود و چه در زمان رهبری حضرت آیت الله خامنه‌ای چنین امری سابقه ندارد که از حیث تحلیلی نشان از اهمیت این مهم است.

    به بیانی دیگر «بحث اسناد عادی و رسمی اموال غیرمنقول» یک ابرچالش در نظام حقوقی، اجتماعی و اقتصادی ایران است. تقریبأ از اوایل سال ۱۴۰۲ دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام کمیته‌ای را تشکیل داد که این کمیته یک هسته اصلی متشکل از قوای سه‌گانه داد که حسب مورد از وزارت خانه، دستگاه‌ها و نهادهای دعوت می‌کند که نقطه نظرات خود را در این هسته اصلی و بیان و در این هسته اصلی این نقطه نظرات مورد بررسی قرار گیرد تا به متن مطلوب و استاندارد مدنظر مجمع تشخیص مصلحت نظام به‌عنوان پیش نویس طرح دست پیدا کنیم.

    تاکنون این کمیته بیش از ۴۰ جلسه برگزار کرده است؛ به ویژه پس از تاکیدات مقام معظم رهبری، این کمیته عزم خود را جدی‌تر کرده تا بتواند پیش نویس طرح الزام به ثبت سند رسمی اموال غیرمنقول را پیش ببرد و مصلحت قطعی کشور را در قالب یک متن تقنینی به نتیجه برساند.

    فارس: در حال حاضر طرح الزام به ثبت رسمی اموال غیرمنقول در چه وضعیتی قرار دارد؟

    حجت‌الاسلام کیخای فرزانه: متن در کمیسیون حقوقی- قضائی مجمع تشخیص مصلحت نظام مصوب شده است و در دستور کار صحن مجمع تشخیص است. به‌بیان دیگر در حال حاضر صحن مجمع تشخیص مصلحت نظام در حال بررسی، تصویب یا ارجاع مجدد در خصوص برخی موارد به کمیسیون است.

    حدود دو ماه است که این طرح در صحن مجمع تشخیص مصلحت مطرح شده است. برخی از مواد همانند ماده یک در این صحن به تصویب رسیده است.

    ضمانت اجراهایی برای ماده یک از سوی مجلس شورای اسلامی پیشنهاد شده بود، در مجمع تشخیص این ضمانت اجرا که بطلان معاملات عادی مربوط به اموال غیرمنقول بود، با توجه به نظرات شورای نگهبان و برخی از مشورت‌هایی که اخذ شد به یک ضمانت اجرای دیگری رسید که الحمدالله این ضمانت اجرای جدید مورد توافق قرار گرفت.

    آیت‌الله لاریجانی، ریاست معزز مجمع تشخیص مصلحت نظام در جلسات مکرری در صحن مجمع و در کمیسیون حاضر شدند و حتی با کمیته نیز جلسات متعددی برگزار کردند که در نهایت نظریه عدم پذیرش دعاوی مربوط به اموال غیرمنقول مبنی بر اسناد عادی در محاکم دادگستری و سایر مراجع اداری محل پذیرش قرار گرفت و این موضوع در صحن نیز تصویب شد.

    در جلسات صحن و حسب مورد کمیسیون، در خصوص ارجاعات مجدد صحن در حال بررسی موارد هستند. به‌طور میانگین هفته‌ای دو یا سه جلسه صحن مجمع تشخیص مصلحت نظام به موضوع بررسی مصوبات کمیسیون حقوقی و قضائی این مجمع می‌پردازد و یا اجمال، ابهام و یا اشکال از صحن به کمیسیون حقوقی قضائی این مجمع ارجاع می‌شود.

    موضوع اصلی مجمع تشخیص مصلحت نظام طی چند ماه اخیر نهایی سازی طرح الزام به ثبت سند رسمی اموال غیرمنقول است که این امر بیانگر و نشان دهنده چند لایه و پیچیده بودن این طرح است.
    برخی از تبصره‌های ماده یک این طرح محل اشکال بود که هفته گذشته مورد بررسی قرار گرفت، از جمله فسخ معاملات اموال غیرمنقول که از شمول ماده یک خارج شده است. همچنین از جمله حقوق متصوره در زمان گذار تصویب طرح تا زمان اجرای نهایی (با توجه به ماده ۱۰) و برخی از موضوعاتی که توسط صحن به کمیسیون ارجاع شده بود که امیدواریم در جلسه آتی صحن مورد تصویب قرار بگیرد.

    در جلسه گذشته نیز مواردی که از سوی کمیته در رابطه با این طرح جمع بندی شده بود به تصویب کمیسیون رسید و امیدواریم که در جلسه آتی صحن مورد بررسی و تصویب قرار بگیرد.

    *طرح الزام به ثبت رسمی تا پایان سال تصویب خواهد شد

    این رفت و برگشت طرح در کمیته، کمیسیون و صحن مجمع تشخیص مصلحت نظام نشان دهنده اراده جدی نظام جهت تصویب متنی کامل، جامع و رافع مشکلات این حوزه است که یک اراده خوبی را در مجمع در این رابطه شاهد هستیم که بفضل الله تعالی امیدوار هستیم حداکثر تا پایان سال این طرح را به جمع بندی و تصویب برسانیم.

    فارس: با تصویب ماده یک طرح الزام به ثبت رسمی اموال غیرمنقول، تکلیف معاملات با اسنادعادی چگونه خواهد بود؟

    حجت‌الاسلام کیخای‌فرزانه: ضمانت اجرای ماده یک این طرح که در متن مصوب مجلس شورای اسلامی پیش‌بینی شده بود، ضمانت اجرای بطلان بود. به بیان دیگر قرار بر این بود که تمامی معاملات در بازه زمانی که ماده یک در نظر گرفته بود( یک سال پس از راه‌اندازی سامانه موضوع ماده ۱۰) در خصوص اموالی که سند رسمی دارند، باطل تلقی شود و به تعبیری تدوین کنندگان متن ماده یک در مجلس شورای اسلامی مدنظر داشتند مسیری که منجر به آلوده شدن مجدد رود می شد را قطع کنند تا بتوانند اسناد عادی مربوط به گذشته را تعیین تکلیف کنند.
    مهمترین و محکمترین ضمانت اجرای حقوقی «بطلان» است، زمانی که گفته می شود معامله باطل است، یعنی هیچگونه اثری را نمی‌توان نسبت به آن معامله اعمال کنیم.

    شورای نگهبان این موضوع را خلاف شرع تلقی کرده بود و در مجمع تشخیص مصلحت نظام با نگاهی که بتوانیم ملاحظات فقهای محترم شورای نگهبان و در عین حال مصلحتی بوده این قانون را رعایت کنیم، این موضوع محل توجه و عنایت قرار گرفت.

    بنابراین ضمانت اجرایی در نظر گرفته شد که شاید بتوان گفت این ضمانت اجرا بینابین است.ما سه نوع ضمانت اجرا (حقوقی، کیفری و اداری) داریم. در ضمانت اجرای کیفری، کیفرگذاری تقنینی است. یعنی فرد مرتکب مجرم است و ضمانت اجرای این ارتکاب، مجازات خواهد بود.

    با توجه به اینکه سیاست نظام بر جرم‌زدایی و کیفرزدایی است بنابراین ضمانت اجرای کیفری آسیب‌هایی را در پی داشت، از همین رو این نوع ضمانت اجرا برای ماده یک طرح الزام به ثبت رسمی اسناد اموال غیرمنقول کنار گذاشته شد.

    در ضمانت اجرای حقوقی، ضمانت اجرایی است که به وضعیت معاملات توجه دارد. این نوع از ضمانت اجرا در لسان حقوق داخلی معاملات دارای سه وضعیت صحیح، باطل و یا غیرنافذ است.

    مبتنی بر مطالعات حقوق تطبیقی دو وضعیت بطلان نسبی (وضعیتی که نسبت به طرفین معامله صحیح است اما نسبت به اشخاص ثالث باطل است) به‌عنوان وضعیت چهارم در حقوق تطبیقی محل توجه برخی از نخبگان و اساتید بود و وضعیت پنجم، ماده ۴۸ قانون ثبت مصوب ۱۳۱۰ است‌، ضمان اجرایی که عنوان می‌کند که در مراجعه قضائی و اداری خود این نوع دعاوی را نپذیریم و ضمانت اجرایی‌ شبهه اداری و حقوقی در نظر بگیریم؛ به این معنا که اگر این دعوا مطرح شد، فارغ از حکم اولیه آن، مراجع اداری و قضائی آن را استماع نکنند. این امر در ادبیات حقوقی به نظریه عدم قابلیت استناد یا عدم قابلیت استماع مشهور است.

    این پنج وضعیت (سه وضعیت در حقوق داخلی و دو وضعیت دیگر) پنج گزینه ما در وضعیت ضمانت اجرای حقوقی را تشکیل می داد. ضمانت اجرای ماده ی طرح الزام به ثبت سند رسمی اموال غیرمنقول، بطلان بود اما بسیاری بر این باور بودند که این ضمانت اجرای سنگینی است از همین رو ضمانت اجرای جایگزین بطلان انتخاب شد، جایگزین بطلان، هیچ یک از پنج وضعیتی که به آن اشاره شد، نیست بلکه نوعی از ضمانت اجرای اثباتی معاملات است که شباهت هایی به ماده ۴۸ قانون ثبت ۱۳۱۰ دارد.

    به بیان ساده، ماده یک مصوب عنوان دارد که فارغ از ضمانت اجرای ثبوتی، ما یک ضمانت اجرای اثباتی تحت عنوان عدم پذیرش اسناد مربوط به اموال غیرمنقول در معاملات عادی در محاکم و تمامی ادارات را داریم.

    در متن این ماده عنوان شده که «تمامی مراجع اداری، قضائی و شبه قضائی در کلیه دعاوی اعم از حقوقی، کیفری و اداری نمی توانند و نبایست اسناد عادی مربوط به معاملات اموال غیرمنقول را بپذیرد» و بعد در کنار این ماده یک ضمانت اجرا برای افرادی که بخواهند این ضمانت اجرا را نادیده بگیرند، پیش‌بینی شده است.

    به بیان دیگر، اگر مراجع اداری، قضائی و شبه قضائی ما این اسناد عادی را پذیرفتند، ضمانت اجرایی برای آن‌ها در نظر گرفته شده که این ضمانت اجرا در واقع عامل بازدارنده برای پذیرش آن‌ها است. لذا ضمانت اجرایی که اکنون محل توجه قرار گرفته شده، بنظر تدوین کنندگان متن در مجلس شورای اسلامی، در شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام، یک ضمانت اجرای کافی و وافی است.

    فارس: این طرح از چه زمانی اجرا خواهد شد و مردم در گام نخست باید چه اقدامی انجام دهند؟

    حجت‌الاسلام کیخای‌فرزانه: فرض بر این است که با متنی که برای این طرح تدوین می‌شود، تمامی آسیب‌هایی که در آینده مردم با آن مواجه خواهند بود، رفع شود. از همین رو تنها تاکنون بیش از ۴۰ جلسه کارشناسی در کمیته مربوطه در مجمع تشخیص مصلحت نظام برگزار شده است.

    حاضرین در جلسات کمیته مربوطه به طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول نماینده وزارت راه شهرسازی، بنیاد مسکن و سازمان ثبت اسناد و… بودند. این نمایندگان ایرادات خود به این طرح را بیان کردند. فرض بر این است که این طرح قرار نیست پس از تصویب صرفا یک قانون باقی بماند، بلکه قرار است یک قانونی شود که به مرحله اجرا برسد.

     

    هدف ما اجرای مطلوب قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول است. اگر این قانون اجرایی نشود آنچه محل توجه قوای سه گانه بوده را تامین نخواهد کرد.

    فارس: آیا این قانون اجرایی می شود یا خیر؟

    حجت‌الاسلام فرزانه: این موضوع مهمترین چالش این قانون است. منتقدین این طرح نیز همواره این سوال را مطرح می کند که آیا آنچه در این قانون تدوین شده، در نهایت اجرایی می شود یا خیر.

    بنظر می‌رسد در متنی که امروز محل توجه است با تمامی تحولاتی که در متن این طرح اتفاق افتاده است، تمامی اشکالات این طرح از سوی قوای سه گانه احصا شده و در صحن مجمع تشخیص مصلحت نظام مجدد مورد بازبینی قرار گرفته و این بازبینی مجدد به ارائه و تدوین یک متن قابل قبول کمک می‌کند.

    اگر بپذیریم پس از برگزاری ۴۰ جلسه کارشناسی آسیب های این طرح احصا شده ، یک آسیب شناسی فرابخشی فارغ از نقش ما در مجمع تشخیص مصلحت نظام اتفاق افتاده است.

    اولین ایرادی که در کمیسیون حقوقی و قضائی مورد توجه بود، این بود که آیا این متن یک آسیبی بر آسیب‌های گذشته اضافه می کند یا خیر.

    تصور کنید یک قانون خوبی تدوین شود، اما منجر به اضافه شدن یک آسیب به آسیب های گذشته شود! بدین معنا که اگر امروز مشکل ما اسنادعادی هستند، پس از تصویب این قانون، اسنادعادی قفل می شود و مردم دیگر با همین اسناد عادی نیز نمی توانند معامله کنند. در نتیجه منجر به نارضایتی مردم و قفل شدن معاملات اموال غیرمنقول با اسناد عادی می شود.

    اگر این اتفاق رخ دهد، یعنی چرخه اقتصاد اموال غیرمنقول و زمین در کشور متوقف خواهد شد. به بیان دیگر یک مانعی تحت عنوان عدم ثبات مالکیت در اموال غیرمنقول و زمین نه تنها حل نشد بلکه تشدید هم شد.

    از همین رو در مجمع تشخیص مصلحت نظام سعی کردیم تمامی موارد امکان اشکال‌هایی که در قوای سه گانه را احصا کنیم. نظام مسائل و اشکالات نسبت به طرح الزام به ثبت رسمی اسناد اموال غیرمنقول احصا شد. پس از این احصا، این موضوع را بررسی کردیم که مشکلات احصا شده نسبت به متن این طرح وارد است یا خیر.

    به‌عنوان مثال یکی از آسیب‌ها این بود که اگر اسناد عادی اموال غیرمنقول را نسبت به جامعه امروز نسبت سنجی کنیم، بر اساس اعلام رسمی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور بین ۴۰ الی ۵۰ میلیون سند عادی داریم. این اسناد عادی چه خواهد شد؟

    فارس: آیا یکباره از تمامی این اسناد اعتبارزدایی می شود؟ 

    حجت‌الاسلام فرزانه: خیر؛ مقرر شده که پس از راه اندازی سامانه ماده ۱۰ ، پس از اطلاع رسانی تمامی ارکان نظام به سمت اعتبار زدایی از اسنادعادی خواهیم رفت. سوت آغاز این قانون راه اندازی سامانه ماده ۱۰ خواهد بود. تا راه‌اندازی این سامانه قرار نیست نسبت به اموال منقول دارای اسناد عادی اتفاق خلق‌الساعه ایجاد شود.

    اگر سامانه ماده ۱۰ نیز راه‌اندازی شد، در یک بازه زمانی متعارف از اسنادعادی اعتبار زدایی می شود. به بیان ساده تر یک الی دو سال (بستگی به متن نهایی مصوب مجمع تشخیص مصلحت دارد) پس از راه‌اندازی سامانه ماده ۱۰، افرادی که معامله با سند عادی انجام می‌دهند، معاملات خود را در این سامانه ثبت کنند که حداقل برای حقوق این افراد ضمانت اجرا در نظر گرفته شود.

    اگر فردی پس از اجرایی شدن سامانه، معامله‌ای را انجام داد، این نگرانی وجود دارد که فروشنده همین مال را به فرد دیگری (با استفاده از سند عادی) بفروشد. برای صیانت از حقوق خریدار می‌گوییم که تمامی معاملات باید در این سامانه ثبت شود، چرا که معامله یا فروش مال غیر جدیدی رخ ندهد.

    *پایان معاملات معارض و جعل سند

    زمانی که فردی مالی را خریداری کرد، این مال قطعأ برای او شود و اگر معارضی وجود دارد حتما پیش از انجام معامله به فرد خریدار اطلاع داده شود. بنابراین نه تنها معامله قفل نمی‌شود، بلکه در زمان‌گذار (از زمانی‌که معاملات بر اساس اسنادعادی را غیرقابل پذیرش بدانیم، یک سال پس از راه‌اندازی سامانه ماده ۱۰)، هرگونه معامله را از طریق سامانه به خریدار اطلاع داده شود. بنابراین امکان معامله معارض دیگر وجود نخواهد داشت.

    نه تنها ما از معاملات عادی مطلقاً اعتبارزدایی نکردیم بلکه آن‌ها را ساماندهی کردیم، این تصور که پس از تصویب و اجرای قانون تمامی معاملات مبتنی بر اسناد عادی بدوا باطل خواهد شد، اشتباه است. ماهیچ‌گونه بطلانی را نسبت به معاملات نخواهیم داشت. مگر پس از اجرای سامانه و گذراندان زمان گذار، اطلاع رسانی‌های لازم و پس از اجرایی شدن کامل قانون.

    فارس: چرا به‌صورت یکباره از اسناد عادی اعتبارزدایی نمی‌شود؟ 

    حجت الاسلام فرزانه: آیا می توان یک شبه حدود ۵۰ میلیون سند عادی را اعتبارزدایی کرد؟ آیا شما به عنوان دارنده یک سند عادی می پذیرید که بدوا پس از تصویب طرح تمامی معاملات اموال غیرمنقول شما باطل اعلام شود؟

    به نظر می رسد اگر این ضمانت اجرا در نظام حقوقی ما بدوا اثر گذار شود و به یکباره از اسناد عادی اعتبارزدایی شود. همچنین این موضوع می‌تواند در نهایت  اخلال نظامی را ایجاد کند و منجر به ناکارآمدی نظام، کشور و این قانون شود.

    به بیان دیگر اگر ضمانت اجرای بطلان بدوی اسناد عادی بود، تعیین تکلیف حدود ۵۰ میلیون سند عادی امری غیرممکن و مافوق طاقت قوای سه گانه خواهد بود. بنابراین ضمانت اجرایی که امروز در لسان قانون در نظر گرفته شده، یک ضمانت اجرای بینابین و با لحاظ برنامه‌ریزی قوای سه گانه است.

    لازمه این ضمانت اجرای در نظر گرفته شده، اطلاع رسانی عمومی است. پس از پنج سال هیچ‌گونه سند عادی در مقام تولید نخواهیم داشت و طی این مدت (پنج سال) اسنادعادی موجود نیز تعیین تکلیف خواهند شد.

    فارس: پس از اجرای این قانون، چه پیامدهای مثبتی ناشی از این قانون در انتظار مردم خواهد بود؟ 

    حجت‌الاسلام فرزانه: این قانون اول برای مردم و پس از آن برای حاکمیت است. شما امروز یک مالی را با سند رسمی خریداری می‌کنید، همین سند رسمی، توسط قولنامه که از وجود آن بی‌اطلاع بودید، نقض می‌شود.

    بر اساس آمارهای بانک مرکزی  بیش از ۵۰درصد درآمد مردم ایران برای تامین مسکن اختصاص پیدا می کند. زمانی که از مسکن صحبت می شود، در واقع ۵۰درصد درآمد یک آدم عادی در کشور مطرح است. آیا کارمندی که بعد از ۳۰سال تجمیع سرمایه، اخذ وام و… مسکنی را با سند رسمی تهیه می‌کند، اما به یکباره یک نفر مدعی پیدا شود و اذعان دارد که این مسکن پیش از این فرد کارمند با یک سند عادی به او فروخته شده است. به‌صورت عادی برای اثبات حق در چنین مواردی حداقل فرد باید سه سال به یک محکمه قضائی رفت و آمد داشته باشد تا بتواند حق خود را اثبات کند.

    هدف از قانون الزام به ثبت رسمی اموال غیرمنقول این است که این اطمینان خاطر را به مردم بدهد که اگر سند رسمی داشتند، دیگر نگران نباشند و دیگر برای اموال غیرمنقول آن‌ها معارضی پیدا نخواهد شد و مالکیت آن‌ها نقض نمی‌شود.

    این قانون می‌خواهد بگوید اگر مردم سند رسمی داشتند، مالکیت آن‌ها توسط یک سند عادی و یک قولنامه مخدوش نخواهد شد. قرار نیست سرمایه سی ساله مردم با یک طرح دعای قولنامه‌ای زیر سؤال برده شود و قرار نیست بزرگترین شوک زندگی مردم مخدوشیت مالکیت اموال غیرمنقول آن‌ها باشد.

    همچنین اجرای این قانون‌، شفافیت را در پی خواهد داشت. دولت ها همواره به دنبال ساماندهی حوزه مسکن هستند؛ یکی از سیاست‌هایی که انخاذ می شود نیز تشویق ساخت‌و‌ساز از طریق تزریق پول و منابع مالی است، آیا دولت می‌تواند در این سیاست‌گذاری موفق باشد؟

    خیر! چرا که دولت نمی داند به جامعه هدف خود وام می‌دهد یا خیر. نمی‌داند به این فردی که وام می‌دهد برای ساخت مسکن، ملک دیگری دارد یا خیر. از همین‌رو شفافیت در حوزه مالکیت می‌تواند زیرساخت سیاستگذاری شفاف و هدفمند در حکم‌رانی اقتصادی کشور را به ارمغان بیاورد. اگر دولت اطلاعات مالکیت کشور را نداشته باشد نمی‌تواند برای آن‌ها برنامه‌ریزی کند.

    بر اساس آمار به دست آمده افرادی در تهران هستند که در منطقه ۲۲ برج دارند اما در نظام حقوقی ما مالکیتی به نام آن ها ثبت نشده و حتی این افراد از دولت یارانه هم می‌گیرند. چراکه داده‌های شفافی در حوزه مالکان وجود ندارد.

    پس از دوران گذر ۵ ساله از اجرای قانون الزام به ثبت رسمی اموال غیرمنقول، نظام مالکیت (دیتاهای مالکین کل املاک کشور)در یک سامانه تعیین تکلیف شود، می توان نسبت به اخذ مالیات اموال غیرمنقولی که خالی هستند (خانه های خالی) اقدام شود.

    مالیات برای کسی که یک خانه دارد که موضوعیتی ندارد؛ بلکه مالیات خانه‌های خالی برای کسانی که چندین مسکن دارند ، مطرح است افرادی املاک زیادی دارند و املاک آن‌ها ثبت نشده و در راه تصویب این قانون سنگ‌اندازی می‌کنند.

    بیش از ۹۰ درصد مردم ایران که دارای یک یا دو خانه هستند، مشکلی برای ثبت رسمی ندارند، بلکه این قانون کمکی است که این خانه‌ها تا آخر عمر برای آن‌ها باقی بماند و کسی نتواند با کمتریم بهانه مالکیت آن‌ها زیر سؤال ببرد.

    ضمن تثبیت مالکیت اشخاص خصوصی، شفافیت نظام مالکیت و ایجاد یک بانک داده استاندارد برای مالکان را در کشور ایحاد کردیم که این امر می‌تواند فصل نویی برای برنامه‌ریزی اموال غیرمنقول توسط سیاستگذاران کشور باشد.

    تصویب این قانون در مجمع تشخیص مصلحت نظام هم کمکی به عموم مردم و هم کمکی به سیاستگذاران خواهد بود لذا می‌توان بگوییم این قانون برد-برد برای مردم و حاکمیت نه برد-باخت.

     

    فارس

  • نوروزی: مصوبات مجلس در طرح الزام محکم تر از نظرات مجمع تشخیص مصلحت نظام است

    نوروزی: مصوبات مجلس در طرح الزام محکم تر از نظرات مجمع تشخیص مصلحت نظام است

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، «حجت‌الاسلام حسن نوروزی» نایب رییس کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی با اشاره به تغییراتی که در طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول در مجمع تشخیص مصلحت نظام اعمال شده است، گفت: ماده یک، ۹ و ۱۰ طرح مزبور به مجمع ارسال شد تا اعضای مجمع هم درباره آن نظر دهند.

    وی افزود: این مواد درباره آن بود که اعتبار اسناد رسمی و عدم اعتبار اسناد عادی شکل بگیرد که مدتی است روی این مواد در مجمع تشخیص مصلحت نظام دارند کار می‌کنند و بررسی‌های مجمع درباره این طرح تمام شده است و فقط چند تبصره از ماده ۱۰ باقی مانده است.

    نایب رییس کمیسیون قضائی و حقوقی مجلس شورای اسلامی گفت: مجلس شورای اسلامی این مواد را بسیار محکم و قوی در نظر گرفت که مجمع تشخیص مصلحت نظام آن را قبول نکرد. برای مثال ما در ماده یک گفته بودیم اسناد عادی باطل و بلااثر است، اما آن‌ها فقط گفته بودند بلااثر است؛ پس مصوبه مجلس محکم‌تر و قوی‌تر از آن چیزی بود که در مجمع تشخیص مصلحت نظام به تصویب رسیده است.

    نماینده مردم رباط کریم در مجلس شورای اسلامی گفت: برخی دنبال آن بودند و می‌گفتند که بعضی از قولنامه‌هایی که علما امضا کردند، معتبر است.

    وی افزود: با پیشنهاد کمیسیون قضائی و حقوقی مجلس، رأی مجمع تشخیص مصلحت نظام این شد که قولنامه‌های قبل نه آینده را باید رئیس قوه قضاییه بررسی کند و نظرش را ارائه دهد. پس قولنامه‌های از این به بعد و بعد از تصویب طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول در مجمع تشخیص مصلحت نظام دیگر معتبر نیست.

    نوروزی با بیان اینکه با وجود این و در کل از نظرات و مصوبات مجمع تشخیص مصلحت نظام راضی هستیم، گفت: فقط یک مقدار نگران این قسمت نظر علما را بودیم که گفته بودند قولنامه‌ای اگر تایید علما را داشته باشد، معتبر است و نگران بودیم قولنامه‌های حال و آینده را هم شامل شود که با رأی مجمع تشخیص مصلحت نظام تاکید شد که این موضوع فقط برای قولنامه‌های گذشته باشد.

     

    دانشجو

  • حاجی دلیگانی: طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول در مجمع تشخیص تغییر جدی نکرده است

    حاجی دلیگانی: طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول در مجمع تشخیص تغییر جدی نکرده است

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، «حسینعلی حاجی دلیگانی» درباره آخرین وضعیت بررسی طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، گفت: بحث الزام به صدور اسناد رسمی و به رسمیت شناختن اسناد رسمی بسیار مهم است. مقام معظم رهبری هم بار‌ها روی این بحث تاکید فراوانی کرده‌اند.

    وی افزود: ثبت رسمی معاملات باعث می‌شود سالیانه ده‌ها هزار پرونده قضایی و شکایت و دعوا کاهش پیدا کند. در این صورت دیگر افراد می‌دانند کسی نمی‌تواند درباره آن اموال مدعی باشد و زمین، خانه یا ملکی که دارند، به نام افراد دیگری زده شود.

    عضو کمیسیون قضائی و حقوقی مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: ما باید سند رسمی را تثبیت کنیم. الان مباحثی در این مورد در مجمع تشخیص مصلحت نظام مطرح است. بنده در این باره پرسیدم و درباره آخرین وضعیت طرح مذکور در مجمع تشخیص مصلحت نظام باید بگویم که مجمع در حال بررسی طرح است و هنوز مجمع مصوبه‌ای نداشته است که آسیب جدی به مصوبات مجلس شورای اسلامی درباره این طرح بزند.

    نماینده مردم در مجلس شورای اسلامی گفت: بحث اصلی ما این است که اگر فردی از حالا به بعد سند قولنامه‌ای آورد و دچار اختلاف شد، این دیگر در محاکم جمهوری اسلامی ایران قابلیت رسیدگی ندارد. اگر افراد می‌خواهند از پشتوانه قانونی در این حیطه در کشور برخوردار باشند، باید برای دریافت سند رسمی اقدام کنند تا از حمایت قانون هم برخوردار باشند.

    وی بیان کرد: امیدواریم مجمع تشخیص مصلحت نظام هم کمک کند تا هر چه زودتر این طرح به نتیجه برسد که یکی از کار‌های بزرگ و دستاورد‌های مجلس شورای اسلامی در دوره یازدهم است. اگر اختلاف نظری هم وجود دارد باید با نظر کارشناسی به تفاهم برسیم.

     دانشجو
  • نظر مخاطبان درباره طرح «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول»

    نظر مخاطبان درباره طرح «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول»

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، خبرگزاری ایسنا در گزارشی نوشت: یکی از مهمترین چالش‌های حوزه املاک در کشور، وجود نقل و انتقالات عادی است که همین چالش، مشکلاتی را در کشور به وجود آورده است. از جمله این مشکلات، عدم امکان شناسایی مالکین واقعی در کشور، عدم امکان اتمام حدنگار در کشور، پولشویی، کلاهبرداری و همچنین افزایش ورودی پرونده‌های قضایی در حوزه املاک بود.

    برای ساماندهی به این موضوع در چند سال پیش اقدام به ارائه طرحی به عنوان ارتقای اعتبار سند رسمی شد که بعداً تبدیل به طرح «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» شد. این طرح طی چند سال در کمیسیون‌های مختلف مجلس مورد بررسی و کارشناسی قرار گرفت و نهایتاً منجر به تصویب آن در مجلس شد. بنا به آن ایراداتی که شورای نگهبان به موضوع داشت، چند بار بین مجلس و شورای نگهبان رد و بدل شد و در نهایت در دی ماه سال گذشته، مجلس با اصرار بر مصوبه خود، آن را به مجمع تشخیص مصلحت ارجاع داد.

    از دی ماه سال گذشته ۲۵ جلسه کارشناسی در دبیرخانه کمیسیون حقوقی- قضایی مجمع تشخیص مصلحت نظام و شش جلسه هم در خود کمیسیون حقوقی- قضایی با حضور اعضای اصلی از جمله حجت الاسلام محسنی اژه‌ای و سایر اعضای آن مورد بررسی قرار گرفت، تا اینکه در ۲۲ آبان ماه امسال این طرح به صحن اصلی مجمع تشخیص مصلحت نظام ارسال شد و در دومین جلسه مجمع در هفته گذشته ماده یک این طرح بررسی و تصویب شد و رسیدگی در مورد این طرح در مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه دارد.

    اهداف این طرح که با تصویب نهایی آن محقق می شود، ساماندهی نقل و انتقالات عادی است و بعد از تصویب دیگر نقل و انتقال عادی در کشور مورد پذیرش ادارات نخواهد بود. همچنین ساماندهی مشاوران املاک از دیگر مزایای آن است که بعد از تصویب طرح مذکور، مشاوران املاک، نقل و انتقال مردم را انجام نخواهند داد و از سامانه ثبت الکترونیک انجام می شود و بعد از آن با تفاهم مردم و دفاتر املاک، سند ثبت می شود. همچنین تسهیل در تنظیم اسناد و توسعه سند رسمی از دیگر مزایای این طرح است.

    گزارش پیش رو از نظرات مخاطبین ایسنا درباره چند خبر منتشر شده راجع به طرح «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» تهیه شده است.

    محمد یکی از موافقان طرح «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» نوشته است: (این طرح) لایه اساسی توسعه کشور است و باید ۵ سال پیش تمام می شد. آن را انجام دهند بعد به دنبال موضوعات دیگر باشند.

    یکی دیگر از مخاطبان نوشته است: «خیلی عالی است، ای کاش زودتر از این تصویب می شد.»

    بعضی دیگر از مخاطبان هم سردرگم هستند و ضمن استقبال از طرح مذکور پرسیده اند: «الان اگر کسی بخواهد خانه بخرد، چه کار باید کند؟ یعنی دیگر به املاک نرود؟»

    فردین نوشته است: «متاسفانه شاهد یک قانون گذاری نادرست هستیم. دلیل اصلی وجود پرونده های زیاد در دادگستری مشکلات اقتصادی است نه اسناد عادی. به جای حل مسئله صورت مسئله را پاک می کنید.»

    یکی از مخاطبان ایسنا از مشکین دشت کرج نسبت به طرح مذکور انتقاد کرده و در کامنتی نوشته است که «جلوی صدور پروانه ساخت زمین های قولنامه ای را گرفتید، به خدا نه کسی زمین را می‌خرد نه اجازه ساخت می دهید.»

    احمد نیز معتقد است: «در تربت حیدریه زمین خانه‌ها احتکار است. مخصوصا زمین‌های مسکونی و کشاورزی در روستاها چون با قیمتهای گذاشته شده توسط صاحبانشان قدرت خرید یا توجیه خرید ندارد. مسکن های ناتمام مهر ناتمام مانده و مسکن جدید قول داده شده توسط دولت شروع نشده. خیلی ها زمین های کشاورزی را قطعه بندی کرده اند و به قیمت خواست خودشان می فروشند؛ این یعنی مرفه بودن آنها نسبت به بقیه مردم. چرا یارانه و سهام عدالتشان حذف نمی‌شود؟ چرا کسانی که املاک زیاد دارند چه املاک رسمی یا غیر رسمی از یارانه‌ها و سهام عدالت حذف نمی شوند؟ بااین قیمت های بالا در این شهر هیچ کس پیگیری نمیکنه آیا شهدای شهر شهید شدن که وضعیت این شهر اینجوری باشه. هیچ نظارتی بر قیمت گذاری املاک کشاورزی ومسکونی روستاها در تربت حیدریه نمی شود. قیمت گذاری ها به میل خود مالکان املاک است. هیچ کس در این شهرستان پیگیری نمی کند. مسئول قیمت گذاری زمین های روستایی در این شهر کیه؟»

    یک مخاطب دیگر که خود را یک شهروند گرفتار معرفی کرده گفته است: «اداره ثبت اسناد رسمی ملارد عمدا با جانمایی اشتباه، سند برای املاکی ها صادر کرده و شهرداری منطقه هم به یک مبایعه نامه جعلی اقدام به صدور جواز ساخت کرده و هیچ ارگانی هم جوابگو نیست، چون پای اداره جات دولتی در میان هست.»

    یکی دیگر از شهروندان نوشته است: «ممکن است یک ملک را ۵ ویا ۶ بار خرید و فروش کرده باشند البته با مبایعه نامه و کد رهگیری و در مورد ملک مورد نظر هیچ یک از این ۵ و یا ۶ نفر ادعایی نداشته باشند، یعنی ملک فروخته شده مشکل قانونی نداشته باشد، آیا دریافت کد رهگیری برای این دسته از املاک کفایت نمی‌کند و لازم است که حتما این ملک در سامانه ثبت اسناد ثبت شود و بعد اینکه آیا لازم است از تمامی مثلا ۶ نفر فروشنده نفر آخر وکالت داشته باشد؟»

    صدیقه رضایی نیز نوشته است: «ملک قولنامه ای در شهرک ناز جنوبی که مربوط به کشاورزان بوده خریداری کردم وساکن هستم. دولت سال ۸۱ برای خودش سند تک برگ زده و امثال من زیادند تکلیف ما چیست؟»

    مسعود علیزاده در کامنتی طرح «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» را طرح جدید قرارداد مستاجران عنوان کرده است.

    محمد نیز نوشته است: «من الان ملکی خریداری کردم که سند دفترچه ای رسمی داره و رفتم سند بزنم، میگن جزو اراضی ملی می باشد. جالب اینه که ملک کامل داخل طرح هادی روستا واقع شده و کاربری مسکونی داره. انشعاباتم داره با یه خونه قدیمی اینو باید چیکار کنم؟»

    جواد در کامنتی پرسیده: «چرا هیچ حرفی در مورد منازل و خانه های اوقافی گفته نشده، آیا می‌توان برای خانه های اوقاف سند رسمی گرفت؟»

    عبدالله نیز نوشته است: «شما اگر می خواهید واقعا کار کنید و دست از لج بازی بردارید و دست دلالان قمار باز را کوتاه کنید و این بی سوادان و بی تجربه های بازنشسته را که برای خودشان یک مغازه زده اند و به جان اقتصاد بیمار افتاده اند، جمع آوری فرمایید. شما باید تشریف بیاورید در کرج منطقه اوقافیا ها با چشم خود می بینید که چندین املاکی وجود دارد.»

    محمد برموده نیز در کامنتی انتقاد کرده که «شهرداری‌ها کشور اول باید زیرساخت های لازم را انجام دهندو بعد به مردم پروانه ساخت دهند. در خصوص واگذاری زمین چندین متولی وجود دارد.»

    فردی دیگر نوشته است: «از کجا پول پایان کار شهرداری رو پرداخت کنن. شهرداری هزار مدل مانع تراشی می کنه اگه راست می گین پایان کار را واسه خانه های قدیمی آسونتر کنید.»

    یک مخاطب نوشته است: «دولت به این نوع منازل با کمک سند بدهد، اگرنیت خیر دارد.»

    مجید نیز نوشته است: «اصلش گرفتن مالیاته از کلیه معاملات خارج از دایره.»

    احمد نوشته است: «در حال حاضر بیشترین ساخت و ساز در مجتمع های آپارتمانی می باشد. بحث پیش فروش این واحدها که با دفترچه های عادی تنظیم می شود و طبق این قانون از جهت قضایی اعتباری ندارد، تکلیف خریداران چه می شود؟ به نظر شما سو ء استفاده مالکین بیشتر نمی شود.»

    علیرضا نوشته است: «اگه اداره ثبت اسناد مردم را به شهرداری‌ها نفرستد، شهرداری هم از ملت بهانه یا هزینه نگیرد، ملت از این طرح استقبال خواهد کرد.»

    عباس نیز گفته است: «درفاز۶ اندیشه بیش ازده سال است پول زمین راگرفته اند اما زمین را به خریداران نمی دهنداول بروید سراغ فاز۶ اندیشه که مربوط به کارکنان شهرداری است. خدارو خوش نمیاد. خریداران سن شان از۶۰ به بالاست. به امید خانه دارشدن. پیرشدن. بعدازمرگشان هم ورثه نمیتواند زمین را بگیرد اگرمی توانستند بگیرند که خود خریداران می گرفتند. مردم ساده دل پول بی زبون شون رو دست چه کسایی میدند.»

    رضا از پردیس در کامنتی نیز نوشته است: «در فاز ۴ پردیس، وزارت راه ۳ سال است تمام اراضی گلدره راگرفته، شبانه روز ماشین آلات صنعتی، کوه و دشت را صاف و قواره بندی می کنند، زمین خواری درحد فاجعه با قیمت های فضایی، عمران پردیس تمام اراضی سند میزند، من یکی از چند صد نفری هستم که زمین از مردم بومی با قولنامه خریدم، و الان عمران پردیس مدعی زمین های ماست و دنبال فصل آن، هیچ کس به دادمان نمیرسد، باید ملک خود را دوباره به قیمت روز از عمران بخریم.»

    حسین در کامنتی نوشته است: «باید با املاکی هایی که با قولنامه خرید و فروش می کنند برخورد شوند. چون خریدار و فروشنده را بنگاه دار یا همان املاکی پیدا می‌کند و به خاطر کمیسیون بیشتر این کار را می کنند، بعضی مردم که سواد درست و حسابی ندارن و بنگاه دارها موظف هستن مردم را راهنمایی کنند و قولنامه ننویسند تا ثبت اسناد رسمی کشور شوند، یاعلی مدد.

    علی نیز نوشته است: «ثبت اسناد شهرستان آبیک قزوین برای سند زدن زمین قولنامه ای، قولنانه مالک اولیه زمین را مطالبه می نماید؛ در صورتی که زمین مورد نظر در سال۱۳۶۳ از نفر دوم خریداری شده. مالک اولیه هیچ نماینده ای در ایران ندارد. تعدادی به رحمت خدا رفته و تعدادی هم مقیم امریکا میباشن تکلیف من چیست؟»

    مخاطب دیگری پرسیده است: «این مصوبه در مورد زمین های خریداری شده در سنوات قبل که همچنان بدون سند مانده چگونه است؟»

    حسنقلی نیز نوشته است: «یعنی قانون جدید عطف به ما سبق می شود؟ این قانون نقض بین اصول عادی حقوقی است. مسلما نسبت به اسناد عادی بعد لازم الاجرا است.»

    مخاطبی دیگر نوشته است: «دست از سر مردم بر دارید»

    علی در کامنتی مطرح کرده است: «تمام این دسیسه ها زیر سر دفاتر ثبت اسناد است، برای سودجویی. با کمک شهرداری و مالیات برای اداره دارایی. والا در هیچ کجای دین اسلام نیامده که ثبت اسناد معتبر است بلکه طرفین خرید یا فروش کنن با دو شاهد کافی است. حتی همین بنگاه‌های املاک را هم دولت به جان مردم انداخته والا قبلا بنگاه داری به این صورت که الان وجود دارد نبود.»

    محمدرضا نوشته است: «ملکی را داریم که قولنامه ای است از کارمند و یا کارگر شهرداری. در سال ۱۳۷۳خریداری کرده ایم. مبلغ زیادی را آستانه بابت سند می خواهد و ما دوباره باید این زمین را خریداری کنیم و همه حاشیه نشین و کارگر هستیم. پولی را بابت خرید مجدد آن نداریم. باید چکار کرد؟»

    بنظر می‌رسد از نگاه مخاطبان طرح «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» ابهاماتی دارد و نیاز است مسئولان اطلاع رسانی بیشتری در این زمینه داشته باشند؛ چرا که اگر چه طرحی مفید است اما مردم هنوز از مزایای آن خبر ندارند؛ درحالی که اشخاص زیادی با مشکلات مربوط به نقل و انتقالات اسناد عادی دست و پنجه نرم می‌کنند.

  • فیلم | چرا اعتبار اسناد عادی برای مردم تهدیدآفرین است؟

    فیلم | چرا اعتبار اسناد عادی برای مردم تهدیدآفرین است؟

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، بارها دیده شده است که شخصی یک ملک را به واسطه قولنامه به ده‌ها مشتری فروخته است و همین موضوع موجب ضرر مردم شده است.

    به اعتقاد کارشناسان حقوقی، راهکار برون‌رفت از وضعیت آشفته فعلی، از بین بردن اعتبار اسناد عادی است. باطل شدن معاملات عادی در خصوص اموال غیرمنقول از نظر برخی فقها بلااشکال است و مصلحت کشور و نظام در آن قرار دارد.

    باید منتظر ماند و دید تصمیم اعضای مجمع چیست و آیا این معضل قدیمی برطرف می‌شود؟

     

    خبر فوری

  • نشست حقوقی بررسی مصوبه انتزاع سازمان ثبت از قوه قضائیه؛ تهدید امنیت حقوقی مردم با مصلحت های سیاسی!

    نشست حقوقی بررسی مصوبه انتزاع سازمان ثبت از قوه قضائیه؛ تهدید امنیت حقوقی مردم با مصلحت های سیاسی!

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، در این نشست معاون و سخنگوی سازمان ثبت، مدیران کل اجرای اسناد رسمی و آموزش و پژوهش این سازمان، مدیرکل دفتر مجلس و نمایندگان قوه قضائیه، مدرسین و برخی از اعضای هیئت علمی دانشگاه امام صادق به بیان نقطه نظرات و انتقادات نسبت به این مصوبه پرداختند.

    صفدر کشاورز معاون امور املاک و کاداستر و سخنگوی سازمان ثبت در این نشست با بیان اینکه وظایف و تکالیف سازمان ثبت فراتر از آن چیزی است که عده ای تصور می کنند، به سابقه قانون جامع حدنگار اشاره کرد و گفت: از سال ۱۳۵۱ اولین مقدمه ای که در قانون ثبت ذکر شد مربوط به اجرای کاداستر بود اما این کار با تأخیر بسیار و در سال ۱۳۹۷ تبدیل به آیین نامه می شود، آیا چنین تأخیری متوجه سازمان ثبت است؟ همین هم نه تنها اجرایی نمی شود بلکه هیچ اعتباری هم به آن تخصیص نمی دهند تا آنجا که در سال ۱۳۹۳ قانون جامع حدنگار تصویب و از ابتدای سال ۱۳۹۴ اجرایی می گردد.

    وی افزود: در ماده ۱۷ این قانون اعتبارات لازم پیش بینی شده و در همان قانون ذکر می شود سازمان ثبت ظرف ۵ سال می بایست برای کل عرصه های کشور تهیه نقشه و حدنگاری را انجام دهد و اسناد مالکیت تک برگ را صادر نماید، اما تا سال ۱۳۹۹ اعتبار و بودجه ای که تخصیص داده می شود بسیار کمتر از بودجه مصوب است ولی سازمان ثبت علیرغم این مشکلات کار را پیش می برد و با اتخاذ تمهیداتی، بخشی از کار را اجرایی می کند و از سال ۱۳۹۹ که بودجه کاداستر تخصیص داده می شود تا سال ۱۴۰۰ حدود ۱۳۵ میلیون هکتار از اراضی ملی را حدنگاری و ضمن تهیه نقشه، اسناد تک برگی آنها را صادر می نماید و در حال حاضر ۹۹ درصد اراضی ملی و منابع طبیعی تثبیت شده و این اقدام مهم نمایانگر ظرفیت های بزرگ این سازمان است.

    سخنگوی سازمان ثبت به جدیت در اجرای حدنگاری اراضی کشاورزی اشاره کرد و گفت: در کمتر از دو سال موفق شده ایم علیرغم کارشکنی ها و تقاضا محور بودن این کار، ۷ میلیون هکتار از مجموع ۱۷ میلیون هکتار اراضی کشاورزی را سند دار کنیم و همان مراجعی که موضوع انتزاع سازمان ثبت را به مجلس کشانده و تصویب کردند، با استناد به قانون جلوگیری از خرد شدن اراضی کشاورزی و ماده (۲) این قانون اجازه صدور سند برای اراضی زیر حد نصاب را نمی دهند و جالب است از سوی همانها سازمان ثبت متهم به کم کاری در صدور اسناد اراضی کشاورزی می شود.

    دکتر کشاورز افزود: تثبیت مالکیت و هرگونه صدور سند برای اراضی کشاورزی یا باغات منوط به موافقت مدیریت امور اراضی است و به استناد قانون جلوگیری از خرد شدن هم که چنین امکانی وجود ندارد و مخالفت می شود، ولی سازمان ثبت با تبدیل اسناد دفترچه ای به حدنگاری و صدور اسناد اراضی تثبیت شده قبل از سال ۱۳۸۵ تا کنون موفق به تثبیت مالکیت ۷ میلیون هکتار گردیده و الان باید برای ادامه کار به مجریان قانون اصلاحات اراضی التماس کند، همان قانونی که در حال حاضر عامل بخش بزرگی از معضلات ملکی کشور محسوب می شود و زارع و صاحب نسق حتی نمی داند که مالکیتش چقدر است.

    وی گفت: زمین شهری یکی از دستگاه های متولی زمین است و از قضا زمین هم کم ندارد، اما اگر یک تحقیق و یا بررسی از آن دستگاه انجام بگیرد مشخص می شود که هنوز یک بانک اطلاعاتی از املاکش ندارد و از این دست نمونه ها در مجموعه دولت بسیار است و حالا دولت می خواهد کل سازمان ثبت را زیر نظر خود ببرد.

    معاون امور املاک و کاداستر سازمان ثبت با اعلام آمار حدنگاری و جهش عملکردی در تمامی لایه ها اظهار داشت: اگر دولت و مجلس به جای طرح و تصویب چنین قوانینی، موانع پیش روی سازمان ثبت را از سر راه بر دارند، در زمان کوتاهی اجرای ۱۰۰درصدی حدنگاری محقق خواهد شد.

    وی با اشاره به تکالیفی که از سوی رهبر معظم انقلاب بر عهده دستگاه قضایی و سازمان ثبت گذارده شده و در دو سال پیاپی در هفته قوه قضائیه از سوی ایشان مورد تأکید قرار گرفته است افزود: انتظار از مجلس و دولت این است که مواد معطل مانده و دارای اهمیت که سالهاست در مجلس به نتیجه نرسیده همچون طرح کارشناسی شده و مورد نیاز الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول که از سال ۱۳۹۵ در مجلس معطل مانده بود و یا قانون تجارت را به سرانجام برساند و حداقل هنگام تصویب چنین قوانینی به دستگاه قضایی و سازمان ثبت فرصت اعلام نظر کارشناسی بدهند و لذا این مصوبه از هر حیث دارای اشکال می باشد.

    محمدحسن پیرزاده مدیرکل امور مجلس و نمایندگان قوه قضائیه هم با بیان اینکه مکانیزم های اطلاع یابی مجلس از کارکردهای قوه قضائیه و سازمانهای زیرمجموعه در دسترس است و در تفاهم نامه منعقده ما بین قوه قضائیه و قوه مقننه در دوره ریاست حجت الاسلام والمسلمین محسنی اژه ای شقوق مختلف دسترسی نمایندگان به اطلاع از کارکردهای این قوه تأکید شده است، به نظر می رسد نباید این دغدغه ها که راههای زیادی برای آن وجود دارد منجر به بحث انتزاع یکی از سازمانهای زیرمجموعه دستگاه قضایی جهت اعمال نظارت بیشتر مجلس شود و باید با روش های دیگری به علل مشکلات و موانع این حوزه پرداخته شود.

    وی به سابقه این موضوع اشاره کرد و گفت: در سال ۱۳۷۱ هم مجلس قانونی تصویب و به استحضار شورای نگهبان رساند که شورای نگهبان به صراحت اعلام نمود با توجه به اینکه اصل ۱۶۰ قانون اساسی وظایف و حدود و اختیارات وزیر دادگستری را تعیین می کند و این امر ظهور در انحصار دارد لذا نمی شود به موجب قانون عادی اختیار دیگری را به وزیر دادگستری اعطا نمود و در نهایت این مصوبه مغایر اصل ۱۶۰ اعلام گردید.

    غلامحسین الهام عضو هیأت علمی دانشگاه امام صادق نیز در دفاع از این طرح، با اشاره به اینکه کار ثبت ذاتاً یک امر قضایی نیست اما قطعاً امری حقوقی و پیچیده است گفت: یکی از فایده های این طرح این است که قوه قضائیه بارهای اضافی اش را رها می کند و با تمرکز بر روی قضات و مسائل مالی آنها، نظارتها در این زمینه را نیز افزایش می دهد.

    وی افزود: البته پیش بینی می شود که شورای نگهبان مجدداً این مصوبه را از نظر شکلی رد می کند چرا که اصولاً جایگاه این طرح و مصوبه در برنامه توسعه نیست و حذف یک سازمان در یک برنامه ۵ ساله از دستگاه قضایی و الحاق آن به دولت یک اقدام موقت است و بعد از ۵ سال تکلیف آن چه خواهد شد، لذا برنامه توسعه جای ساختارسازی نیست.

    عدم رعایت بند(۹) سیاست های کلی نظام قانونگذاری ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری و تصویب قانون بدون مبانی حقوقی لازم و کارشناسی شده از سوی مجلس، تأکید بر عدم اجرای قانون جامع حدنگار از سوی سازمان ثبت به عنوان یکی از دلایل تصویب این قانون در شرایط ایجاد جهش در اجرای قانون مذکور با حدنگاری بیش از ۹۹ درصدی اراضی ملی و منابع طبیعی، همچنین عدم توجه مجلس به عمل نکردن حدود ۲۵ دستگاه متولی در ظرف زمانی مقرر شده به وظایف قانونی خود در این راستا و ایجاد موانع قانونی بر سر راه این طرح، تهدید امنیت حقوقی مردم و حوزه حقوق خصوصی با مصلحت اندیشی های سیاسی و مغایرت این مصوبه با سیاست های کلی برنامه هفتم توسعه از دیگر محورهای مخالفت کارشناسان و صاحب نظران حاضر در این نشست با مصوبه مجلس شورای اسلامی بود.

  • آزمون بزرگ مجمع تشخیص مصلحت در برابر «مصلحت یقینی» رهبر انقلاب

    آزمون بزرگ مجمع تشخیص مصلحت در برابر «مصلحت یقینی» رهبر انقلاب

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، خبرگزاری تسنیم طی نشستی با حضور حجت‌الاسلام مجید انصاری؛ عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و سید صادق سعادتیان؛ معاون امور اسناد سازمان ثبت اسناد و املاک کشور به بررسی اهمیت اسناد رسمی و بی اعتباری اسناد عادی پرداخت.

    کشور ما و ایرانیان سال‌هاست از موضوعی به‌نام “اسناد عادی” ضربه می‌خورند، ضربه‌هایی که تمام آن آشکار نیست. درباره اعتبار اسناد عادی همیشه صحبت از تشکیل پرونده‌های حقوقی متعدد در دستگاه قضایی است که بنا بر گزارش‌های رسمی، نیمی از ورودی‌های دستگاه قضا و تا ۷۰ درصد پرونده‌های حقوقی محاکم و دادگاه‌های کشورمان را تشکیل می‌دهد!

    این پرونده‌ها که در همگی آنها پای “اسناد عادی” در میان است، عناوین اتهامی کلاهبرداری‌، پولشویی‌ و فرارهای مالیاتی در جریان است اما احتمالاً اطلاع نداریم که هر سال به‌دلیل اعتبار داشتن اسناد عادی در کشورمان، ثروت هنگفتی به باد می‌رود و امکان سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی از همین محل سلب و امکان تحقق توسعه پایدار کشورمان گرفته می‌شود.

    کارشناسان امر با شناخت آسیب‌های متعدد اعتبار اسناد عادی، مدتی است موضوع را در دستور کار قرار داده‌اند و هزاران ساعت وقت صرف این شد تا طرحی جامع برای سلب اعتبار از اسناد عادی به تصویب برسد یعنی آنجا که سند رسمی در دست است دیگر سند عادی مستند تلقی نشود و سند تک‌برگ نوشته‌شده در دفاتر اسناد رسمی در دعوای حقوقی در مقابل سند نوشته روی کاغذهای سفید، بازنده نشود.

    کارشناسان و حقوقدانان بر اینکه اسناد عادی باید اعتبار خود را مقابل اسناد رسمی از دست بدهند اصرار دارند و قوه قضاییه و مجلس و دولت هم این مسأله را در دستور کار خود قرار داده‌اند تا جایی که یکصدایی درباره لزوم اعتبارزدایی از اسناد عادی ایجاد شده است.

    این مصوبه در مجلس رأی آورد اما شورای نگهبان قانون اساسی بارها مصوبه مجلس را درباره اعتبارزدایی از اسناد عادی تأیید نکرد و صرفاً بر اساس یک حکم اولیه فقهی به آن ایراد گرفت. اصرار مجلس برای به سرانجام رساندن این مهم، سرانجام، مصوبه را به مجمع تشخیص مصلحت نظام فرستاد تا آنجا تعیین تکلیف شود اما بعد از آن مقام معظم رهبری در دیداری که با مسئولان قوه قضاییه در ششم تیرماه امسال داشتند، اعلام کردند: “خیلی از فسادها در مورد اموال غیرمنقول از همین معاملات غیررسمی و معاملات عادی به وجود می‌آید؛ باید جلوی این گرفته بشود و واقعاً این‌جوری است که اگر حالا به‌فرض از دیدگاه شورای محترم نگهبان یک اشکالی هم این قانون مجلس داشته باشد، مصلحت قطعی نظام و کشور در این است که این قانون باید دنبال بشود، یعنی این شیوه‌ای که الآن رایج است که دو خط بنویسند، منتقل کنند و مانند به اینها، منشأ فسادهای بزرگ است.”

    ایشان به‌صراحت آنچه را درباره اسناد عادی مصلحت هست، بیان کردند اما ظاهراً برخی در مجمع تشخیص مصلحت نظام، سودای دیگری در سر دارند و همچنان مقابل درمان و علاج شدن این زخم چرکین و کهنه، مقاومت می‌کنند.

    برای اینکه بدانیم چرا اعتبارزدایی از اسناد عادی مهم است و در زمان حاضر وضعیت این مصوبه حیاتی و کلیدی به‌چه‌صورت است، نشستی با حضور حجت‌الاسلام مجید انصاری؛ عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و نیز سید صادق سعادتیان؛ معاون امور اسناد سازمان ثبت اسناد و املاک کشور برگزار کردیم.

    در این نشست موضوعاتی برای نخستین بار مطرح شد از جمله اینکه اعتبار داشتن اسناد عادی چگونه مانع از سرمایه‌گذاری سرمایه‌گذاران داخلی و شرکت‌های بزرگ خارجی و بین‌المللی در ایران شده است و این‌که چطور یک سؤال از شورای نگهبان، جایگاه اسناد رسمی صادرشده از حکومت را تا این حد پایین آورد که نوشته روی یک کاغذ معمولی می‌تواند آن را از اعتبار ساقط کند!

    در بخش نخست این نشست صحبت‌های حجت‌الاسلام مجید انصاری درباره تحقیر ملی ایران در سطح جهان و مسئله تحمیل سنگین‌ترین هزینه‌های مادی و معنوی به مردم و کشورمان به دلیل اعتبار “اسناد عادی” مورد بررسی قرار گرفت؛  بخش دوم هم به سخنان سید صادق سعادتیان درباره مفاسد گسترده‌ای که اسناد عادی ایجاد می‌کند اختصاص داشت؛

    در ادامه مشروح بخش سوم این نشست پیشِ روی شماست:

    تسنیم: ما در بخش‌های گذشته از اثرات منفی اعتبار اسناد عادی صحبت کردیم؛ اینکه سند عادی ابزاری برای تحقیر ملی است و از سویی دیگر، سند عادی یا همان کاغذنوشته‌های معمولی با امضای دو طرف معامله و دو شاهد با اعتباری که دارد می‌تواند سرمنشأ و پایه ثابت مفاسد و جرائم در کشورمان باشد. این موضوع متأسفانه خیلی از سوی رسانه‌ها و همچنین مسئولان و متولیان امر تبیین نشده و در مقابل جریان ذینفع اینطور القا می‌کند که سلب اعتبار از اسناد عادی به ضرر مردم است و جامعه هم بر اثر ناآگاهی و بی‌اطلاعی این نظریه مخرب را پذیرفته است.

    سعادتیان: با قاطعیت عرض می‌کنم که سلب اعتبار از اسناد عادی به ضرر احدالناسی نیست؛ اگر از اسناد عادی، سلب اعتبار شود مردم دیگر اطمینان خواهند داشت زمینی که خریده‌اند واقعاً ملک آن‌هاست و بعدها گرفتار نخواهند شد و در آن صورت دیگر شاهد پیش‌فروش یک واحد آپارتمان به چند نفر نخواهیم بود! مردم باید درباره پرونده‌های کثیرالشاکی این را بدانند که یکی از عوامل اصلی کثیرالشاکی بودن پرونده‌ها، همین اعتبار اسناد عادی است.

    انصاری: اینطور می‌گویند که اعتبار اسناد عادی بعد از تصویب قانون در محاکم رد شود و اداراتِ دیگر، نقشی در این قانون نداشته باشند. در جلسه کمیسیون حقوقی مجمع تشخیص مصلحت گفتم که این ادعا تیر خلاص این طرح است چرا که اساس جاذبه اسناد دستی قبل از محاکم، در شهرداری‌ها و در بحث صدور پروانه است. چون اگر برای ساخت و ساز و بر اساس اسناد عادی پروانه صادر کنیم، مشکلات همچنان پابرجا خواهد بود. اگر این موضوع منحصر شود به محاکم، اثری در حل مشکلات نخواهد داشت؛ محکمه و دادگاه، ته خط در دعواست اما قبل از دعوا ما مسایلی مانند پروانه ساخت و مالیات و عوارض و حقوق دولتی و امثالهم را داریم، یا بحث پنهان کردن مال و پولشویی که توضیحات آن قبلاً داده شد؛ بنابراین سلب اعتبار از اسناد عادی به‌هیچ وجه نباید استثنابردار باشد.

    تسنیم: استثنا شاید ناچسب‌ترین وصله‌ای باشد که برخی بخواهند آن را به این قانون تحمیل کنند!

    انصاری: در تبدیل ناهنجاری‌های مزمن به هنجار، بسیاری از قواعد زیر پا گذاشته می‌شود و این طبیعی و منطقی هست. ما در دنیا تجربه اپیدمی کرونا را داریم که برای جلوگیری و ریشه‌کن‌سازی یا مهار و عادی‌سازی آن همه دنیا شدیدترین مقررات که بعضاً خلاف حقوق اولیه اشخاص از حقوق بشر گرفته تا حقوق شرعی بود را وضع کردند و صدای هیچ کس هم بلند نشد. امروز خوشبختانه در پرتوی همان اجرای قوانین سخت یا حق اولیه حکومت که مقدم بر تمام احکام فرعی است، ویروس کرونا کنترل شد. این مثالی که زدم، شبیه به همین اعتبار اسناد عادی است.

    تسنیم: موضوع دیگری که مخالفان طرح روی آن مانور می‌دهند، بحث ابطال اسناد عادی است که با سلب اعتبار از اسناد عادی تفاوت دارد. در این باره توضیح می‌دهید که طرح در این باره بر چه اساسی استوار است؟

    انصاری: نامه مقام معظم رهبری که در پاسخ به نامه آیت‌الله اعرافی مرقوم فرمودند، ۳ بند دارد که در بند دوم فرموده‌اند “مقصود اینجانب عدم اعتبار اسناد غیررسمی در مخاصمات و مرافعات است و ناظر به بطلان معاملات نیست.” بطلان اسناد عادی همان بحثی بود که آقای اعرافی در نامه‌ مطرح کرده بودند. پس اگر طرفین معامله مخاصمه ندارند، اعتبار اسناد عادی در همه دستگاه‌ها جای خودش باقی است؛ مثلاً اگر بحث تعارض است، مخاصمه به معنای دعوای حقوقی و قضایی در میان نیست اما باید اختلاف با شهرداری با سازمان اراضی و امثال اینها رفع شود. به فرموده مقام معظم رهبری آن گروه از اسناد عادی که قطعیت آنها محرز است و مثلاً مهر و امضای علما و معتمدین در ذیل آن است از این حکم خارج می‌شود. برای طرح گفته شده که امضای علما پای سند عادی به معنای احراز قطعیت آن سند برای قاضی است؛ اما سؤال این است که آیا آن قاضی خودش مشاهده کرده که عالِم آن سند عادی را امضا کرده یا مثلاً تلفن کرده و شخصاً از عالِم مورد اعتماد سؤال کرده است؟ عالِم، مالک را معرفی کرده یا اینکه گفته است شاهد معامله بودم؟ اگر شاهد معامله بوده گواهی کرده که فروشنده در حضور او ملکش را یا خانه‌اش را به خریدار فروخته است؟ آیا این فردِ عالِم، مالکیت فروشنده را هم احراز کرده است؟ مالکیت ید قبلی او را هم احراز کرده است؟!

    تسنیم: الان این رویه که یک عالِم بیاید و معامله بر اساس سند عادی را گواهی کند وجود دارد؟

    انصاری: بله!جالب است بدانید الان هم اموالی هستند که به سه یا چهار نفر فروخته شده و یکی از اسناد عادی در محضر یک عالِم گواهی گرفته، یعنی عالم گواهی تأیید داده است. به هر حال اینکه عالمی بیاید و معامله‌ای را تأیید که بر اساس سند عادی است، مباحثی دارد. فرض کنید یک از علمای بلاد می‌آید و گواهی می‌کند که این عقد و این معامله در حضور من انجام شد اما آیا می‌داند که متعلق عقد هم درست بوده؟! عالِم کی می‌تواند چنین چیزی را اثبات کند؟ مثلاً فرض کنید که بگوید من می‌دانم این ملک از پدر به این پسر به ارث رسیده است و بر این اساس معامله را تأیید می‌کنم اما آیا حتماً ملک پدرش بوده که به ارث رسیده است؟ تشخیص این موارد به غیر از اسناد رسمی غیرممکن است.

    تسنیم: اینطور که رسانه‌ای شده، قانون نهایی در مجمع ابهامات قانونی بعدی را به همراه خواهد داشت و در این صورت کار برای رسیدن به یک قانونی که دیگر نیاز به تفسیر نداشته باشد سخت خواهد شد.

    انصاری: حضرت آقا فرمودند که اگر “قطعیت” سند عادی محرز شود باید به آن اعتبار داد. به استناد این فرمایش در مجمع بحث‌ کردیم تا راهکارهایی برای احراز قطعیت سند عادی پیدا کنیم؛ اینکه آیا راهی وجود دارد تا مرجع احراز به قوه قضاییه معرفی شود. باید مشخص شود که چه کسی باید این سند را احراز کند. حضرت آقا در بحث سند اموال غیرمنقول، قوه قضاییه را مخاطب قرار می‌دهند پس قوه قضاییه می‌تواند از حیث مرجع احراز قطعیت مالکیت و با نوشتن آیین‌نامه‌ای این را تعیین تکلیف کند اما اشکال این است که آیین‌نامه، قانون را سست می‌کند. تحمل آیین‌نامه در برابر قانون محدود است و در عین حال آیین‌نامه به تشخیص رؤسای قوه قضاییه متغیر خواهد بود.

    تسنیم: اما کار اصلی در حال حاضر تصویب نهایی قانون است که باید مجمع نسبت به آن اقدام کند.

    انصاری: مقام معظم رهبری در پاسخ نامه‌ آیت‌الله اعرافی موضوعی را مطرح کردند که به نظر من می‌شود نوعی گلایه از مجمع را استنباط کرد. آقا فرمودند “مجمع تشخیص مصلحت اگر مصلحت یقینی مورد نظر حقیر را (لزوم اعتبارزدایی از اسناد عادی) تصدیق نمی‌کند به تشخیص خود عمل کند!” به اعتقاد من این اوج بی‌توجهی مجمع خواهد بود اگر همانند مصلحت یقینی مقام معظم رهبری عمل نکند؛ رهبر انقلاب در موضوعات عادی هم نظری داشته باشد باید به آن توجه کنیم البته نمی‌خواهم بگویم که آقا دستور حکومتی دادند بلکه ایشان به عنوان کسی که مرجع مراجعات همه امور بوده‌اند و شاید بیش از ۳۰ سال است که روی موضوع زمین و زمین‌خواری و این مسائل متمرکز هستند، اطلاعات کافی در این زمینه دارند و وقتی می‌فرمایند “مصلحت یقینی” بنده به عنوان عضو مجمع چه مقدار اطلاعات بیشتری دارم که این یقین برایم حاصل نمی‌شود؟!

    تسنیم: یک علت پویایی فقه شیعه در این است که فقها می‌توانند اجتهاد خود را در باب موضوعات مبتلابه داشته باشند و آن را اجرا کنند.

    انصاری: باید یک اندازه‌گیری کنیم و برسیم به اینکه نهایت ضرر محتمل اشخاص به واسطه اعتبار اسناد عادی چیست؟ نهایت ضرر محتمل حکومت و مردم چیست؟ از هر زاویه‌ای حساب کنید به نظرم باید این قانون تصویب شود و استثنا هم نباید به آن بخورد چون احراز در این امور غیرممکن است.

    سعادتیان: شاید بیشترین نفع اجرای قانون الزام به تنظیم سند رسمی در معاملات اموال غیرمنقول برای مردم عادی است؛ اگر من در معاملاتم سند رسمی داشته باشم، قانونگذار از من حمایت می‌کند. پس هر کسی چه طرف معامله‌ام و چه فرد ثالث ادعایی کند، این ادعا دیگر بطلان است و قابل قبول نیست. معامله انجام شده و سند رسمی برای آن تنظیم شده است و تمام مندرجات سند رسمی بر اساس ماده ۷۰ قانون ثبت قبول است مگر کسی بیاید و ادعای جعلی بودن آن را کند که خیلی سخت است؛ چون شخص تنظیم کننده سند رسمی به نمایندگی از حاکمیت به عنوان سردفتر، مکلف به احراز هویت اصحاب معامله و هم مالکیت اصحاب معامله است. پس زمانی که خانه‌ای برای زندگی خودم می‌خرم، اگر سندش قابل حمایت یا مورد حمایت قانونگذار باشد یک آرامش و بهداشت روانی برای من ایجاد می‌شود و دیگر دغدغه‌ای ندارم. البته همانطور که قبلاً هم گفتم، این وضعیت مطلوب در کشور نیازمند زیرساخت‌هایی است که در سازمان ثبت اسناد و املاک کشور پیش‌بینی شده است. اصلاً در سال‌های آینده که إن‌شاءالله خیلی طول نخواهد کشید، شما یک سازمان ثبت تمام‌الکترونیک را خواهید دید تا تمامی اسناد تنظیمی به صورت رسمی صادر شوند.

    تسنیم: آیا برای حفظ اعتبار یا سلب اعتبار اسناد عادی، هزینه فایده شده است؛ اینکه بررسی شود سود و زیان ناشی از اسناد عادی به چه میزان است؟

    انصاری: بحث بر این است که اگر ما حکم کنیم که اسناد عادی اعتباری نداشته باشد و ابطال شود، حداکثر چیزی که اشخاص از دست می‌دهند و ضرر محتمل آن‌ها چیست؟ در قانون گفته که نسبت به اسناد گذشته دو سال فرصت برای بارگذاری اسناد تعیین شده و دو سال هم فرصت برای عملیات اثباتی و اقامه دعوا و هر کار دیگری وجود دارد. این را برای اطلاع عموم مردم و همکارانم در مجمع عرض می‌کنم که این قانون نگفته از همین فردا اسناد عادی بی‌اعتبار می‌شوند. مردم ۴ سال فرصت دارند تا اسناد رسمی خود را دریافت کنند و بعد از ۴ سال اگر این روند را انجام ندهند دیگر اسناد عادی آن‌ها اعتبار نخواهد داشت؛ تازه در آن صورت هم اگر با ادله‌ای قوی اثبات کردند که زمین یا ملکشان که سند عادی دارد متعلق به ‌آن‌هاست، خسارت دریافت خواهند کرد. خسارت هم بدون سقف ضمانی است. در هر صورت سند رسمی صادر شده باطل نمی‌شود اما به کسی که ذی‌حق بوده است به او خسارت داده می‌شود.

    تسنیم: این خسارت از طرف چه کسی جبران خواهد شد؟

    سعادتیان: قانون برای این امر، یک بیمه پیش‌بینی کرده و هم اینکه کسی که خسارت زده هم باید پاسخگو باشد و اینطور نیست که شخص مجرم بدون مسئولیت داشته باشد.

    انصاری: در برخی فروض هم ممکن است که حکومت این خسارت را بپردازد.

    تسنیم: برداشت ما از نامه اخیر مقام معظم رهبری این است که حضرت آقا در این مسأله خیلی روشن تذکر می‌دهند اما در مجمع برخی همچنان اصرار بر اجرای احکام اولیه دارند!

    انصاری: اکثر احکام اسلام در عقود و معاملات، تنفیذی است. ما احکام شرعی تأسیسی و احکام تنفیذی داریم. احکام تأسیسی حکمی است که اسلام آورده و فی‌البداهه برای یک امری تأسیس کرده که به خاطر مصلحت عمومی تغییرپذیر نیست. احکام تنفیذی مربوط به امور زندگی مردم است که قبل از آمدن اسلام هم وجود داشته و این احکام در حقیقت تأسیس نشده‌اند. قرآن می‌فرماید من این بیع را حلال می‌کنم یا ربا را حرام می‌کنم. بیع از قبل بوده و مردم هم می‌فهمیدند که بیع چیست؟ تأسیس جدیدی نشده، ربا هم قبل از اسلام بوده اما خداوند اعلام کرد که ربا را حرام کردم. پس تحریم ربا هم تأسیسی است. تنفیذی هم یعنی اینکه شرعیت روش‌های بیع تأیید شده است. معنایش این نیست که تأسیسِ الی یوم القیامه و تنها راه انحصاری است. حالا اگر یک روزی عرفِ عقلا روش‌های دیگری را بیان کند می‌توان آن را به کار بست. کما اینکه معاملات از قدیم بوده و جالب اینکه طولانی‌ترین آیه قرآن در سوره بقره آیه ۲۸۲ است که از مفاخر اسلام محسوب می‌شود. این آیه راجع به قرض گرفتن نازل شده است. اگر خواستید دِینی به کسی بدهید آن را مکتوب کنید. این مکتوب کردن پیشرفته‌ترین امر بوده. می‌گوید “فاکتبوه” یعنی ثبت کنید. تفاسیر این آیه خیلی دقیق است. بعد تأکید می‌کند که آن را کتابت کنید. بعد فرموده که شاهد بگیرید و دو شاهد بگیرید تا اینکه اگر یکی از آنان این معامله را فراموش کرد، شاهد دیگری آن را یادآوری کند یعنی اولین قانون ثبت در اسلام آیه ۲۸۲ سوره بقره است که جزییات را بیان کرده است حتی برای متخلفان، کیفر تعیین کرده است.

    سعادتیان: من از آقای انصاری تشکر می‌کنم که به آیه‌ ۲۸۲ سوره بقره اشاره کردند؛ کتابت حکم قرآن است و به مرور زمان به ثبت الکترونیکی تبدیل شده که در آن هم می‌نویسند و کتابت می‌کنند، در قانون هم داریم که برای معاملات شهود بگیرند.

    انصاری: آنچه می‌خواهم در جمع‌بندی عرض کنم؛ واجب بودن تعیین تکلیف این قانون است که برای نظم دادن به معاملات و آرامش خاطر مردم به جهت حمایت قانونگذار از معاملاتشان است و اینکه اگر اسنادشان مفقود شد بتوانند آن را بازیابی کنند چرا که در سوابق سامان ثبت شده است. یک تکلیفی هم در ماده ۱۳ این قانون برای بیمه کردن معاملات پیش‌بینی شده تا اگر کسی از ناحیه سند عادی یا تنظیم سند رسمی در حالی که سند عادی اولیه در دسترس نبود خسارتی دیده باشد از محل آن بیمه جبران هم بشود.

    سعادتیان: اگر این قانون با تعیین تکلیف در مجمع تشخیص مصلحت نظام اجرایی شود، یکی از افتخارات کشور خواهد بود چون در آن صورت خواهیم توانست معاملات صورت‌ گرفته را نظم دهیم و مردم را از هرگونه اختلاف ملکی، دعوای ملکی، معاملات معارض و مواجهه با اسناد جعلی نجات دهیم تا مردم در معاملات با آرامش خاطر بتوانند معاملات خود را انجام دهند.

    انصاری: به دنبال این هستیم تا اگر امکانپذیر شود یک وقتی از دفتر مقام معظم رهبری بگیریم تا جمعی از اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام و کارشناسان سازمان ثبت و دستگاه‌های مربوطه موضوع را تشریح کنند.

    واقعیت این است که آقای اعرافی در مقام رئیس حوزه علمیه قم خدمت آقا نامه نوشتند، او عضو شورای نگهبان و به تبع آن عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام است و انتخاب عنوان رئیس حوزه علمیه قم در نامه، مهم است. پیوست نامه وی به حضرت آقا هم، مصوبه خام مجلس است که در نامه مورد نقد قرار گرفت و اعلام شد که خود ما هم در مجمع به آن ایراد داشتیم یعنی اصلاً اصلاحیه طرح مجمع خدمت آقا ارسال نشده است.

    تسنیم: رهبری در جریان اصلاحیه هستند؟

    انصاری: من برداشتم این است که ایشان به مجمع نامه ننوشتند و پاسخ آقا به نامه‌ آقای اعرافی و ناظر به آن چیزی است که او گفته است. همانطور که امام، زمانی به شاگرد خود آقای قدیری نوشتند؛ از شما تعجب می‌کنم اینجور سؤال می‌کنید! شما می‌گویید مفروض این نیست؛ مفروض را از من سؤال کنید و جواب مفروض شما را می‌دهم. در اینجا هم آقا در واقع جواب مفروضات آقای اعرافی را داده‌اند.

    نامه آقای اعرافی هم واقعاً دارای اشکال است. اگر ما بتوانیم حضوراً خدمت مقام معظم رهبری توضیح بدهیم، خیلی خوب خواهد شد. عقیده‌ام این است که اگر صورت مسأله به درستی منعکس شود موضوع تغییر می‌کند و موضوع تغییر کند حکم تغییر می‌کند.

    تسنیم: شنیده می‌شود مجمع به‌دنبال اعمال قید “استثنا” در این قانون است که می‌تواند اثرات آن را کاهش دهد!

    انصاری: اگر استثنا ناظر به اسناد گذشته است یعنی اینکه زمانی تعیین شود تا افرادی که از گذشته دارای اسناد عادی بودند، حقشان و مالکیتشان دچار خدشه نشود، این در قانون پیش‌بینی شده است.

    ما هم در مجمع باید دقت کنیم و واقعاً دقت هم شده که نسبت به اسناد گذشته دقت عمل خرج شود تا حقی از کسی ضایع نشود. قانونگذار گفته مالکان دو سال مهلت دارند سند عادی خود و ادعای خود را در سامانه ثبت کنند و بعد از آن دو سال هم فرصت دارند تا در صورت ایجاد ادعای دیگر ادعای خود را ثابت کنند یعنی حقوق مردم کاملاً آنجا حفظ می‌شود. شاید اختلافاتی هم باشد که در همان مقطع رفع می‌شود و دیگر دعواها و اختلافات استخوان لای زخم برای آینده نخواهد بود.

    سعادتیان: متن قانون در مواد مختلف گفته که این اتفاقات از تاریخ لازم‌الاجرایی شدن قانون رخ دهد. بعد از تصویب نهایی قانون، دولت یا قوه قضاییه آیین‌نامه قانون را تدوین خواهد کرد تا مسیرهای معاملات شفاف‌سازی شود و مردم با خیال راحت معاملاتشان را ثبت کنند.

    تسنیم

  • آمادگی برای اجرای طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول با ۳۵ سامانه

    آمادگی برای اجرای طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول با ۳۵ سامانه

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، «حسن بابایی» با بیان این مطلب در همایش معاونین امور اسناد ادارات کل ثبت اسناد و املاک سراسر کشور در ساری، گفت: در طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول که در مجمع تشخیص مصلحت نظام مطرح و مقرر است به زودی در خصوص آن تصمیم گیری شود، سازمان ثبت چندین تکلیف دارد که از جمله مهمترین آن‌ها راه اندازی سامانه‌های مختلف برای اجرایی شدن آن است که در این راستا علاوه بر ۳۰ سامانه‌ای که به صورت فعال در حال فعالیت است، پنج سامانه اختصاصی نیز برای اجرایی شدن هرچه بهتر این طرح راه اندازی می‌کند و آمادگی‌های لازم سخت افزاری و نرم افزاری برای ارائه خدمات الکترونیک ثبتی و تسهیل امور مردم در این زمینه وجود دارد.

    وی با اشاره به فرمایش مقام معظم رهبری که فرمودند منشاء بسیاری از فسادها و جرایم در اموال غیرمنقول ناشی از معاملاتی است که به صورت غیر رسمی انجام می‌شود و ما باید به سمتی برویم که از این معاملات به اعتبار زدایی گردد، گام اول این مهم را اجرای ۱۰۰ درصدی حدنگاری اعلام کرد و اظهار داشت: مالکیت با اسناد عادی در خصوص اراضی و املاک بسیار متزلزل است و هر لحظه ممکن است افراد مختلف حتی بعد ۴۰ سال از تصرف و مالکیت یک شخص در این اراضی، نسبت به آن‌ها طرح دعوا و ادعای مالکیت نمایند و قطعاً اولین نفع رسمی شدن اسناد این اراضی و املاک برای مردم خواهد بود.

    بابایی به حدنگاری اراضی کشاورزی به عنوان یکی از اولویت‌های مهم سال جاری در سازمان ثبت اشاره کرد و اظهار داشت: متأسفانه در این زمینه نیز چالش‌های زیادی وجود دارد که حرکت‌های جهادی و جهش عملکردی این سازمان را در مواردی با کندی مواجه می‌کند.

    وی افزود: در همین استان مازندران که از قطب‌های کشاورزی است، اکثر اراضی بنا به دلایل مختلف خرد شده اند و از ابتدای سال جاری در صدور اسناد این اراضی، از حیث تعداد قطعه بیشترین تعداد را در این استان با سند دار کردن بیش از ۳۹ هزار قطعه داشته ایم لکن این میزان از حیث مساحت چشمگیر نیست چرا که قطعات حدنگاری شده بسیار کوچک هستند و نکته مهمتر اینکه در اجرای حدنگاری همین قطعات کوچک نیز ادارات جهاد کشاورزی و امور اراضی با استناد به قانون منع خرد شدن اراضی کشاورزی محدودیت‌های بسیاری ایجاد کرده اند.

    بابایی تصریح کرد: دستگاه‌های متولی باید در این زمینه قوانین بالادستی از جمله تأکیدات رهبر معظم انقلاب و سیاست‌های کلی برنامه هفتم توسعه را مدنظر قرار دهند که در آن‌ها بر اجرای ۱۰۰ درصدی حدنگار و صدور اسناد اراضی کشور بویژه اراضی کشاورزی تأکید شده است.

    وی از مالکین این اراضی خواست تا از فرصت ایجاد شده و تسهیلات سازمان ثبت و اختصاص بودجه لازم از سوی سازمان برنامه و بودجه جهت انجام رایگان بخش عمده‌ای از مراحل دریافت اسناد رسمی اراضی کشاورزی شامل تطبیق و مستندسازی و تهیه نقشه استفاده کنند.

    رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در بخش دیگری از سخنان خود با تبیین اقدامات قوه قضاییه و به طور اخص سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در راستای کمک به دولت و اقتصاد شفاف و سالم اظهار داشت: شناسایی شرکت‌های صوری و کاغذی در دستور کار جدی این سازمان قرار دارد و از ابتدای سال جاری با همکاری دستگاه‌های مرتبط با حوزه شرکتها، موضوع غیر فعال کردن این شرکت‌ها پیگیری شده است.

    وی گفت: حدود ۲ میلیون و ۵۰ هزار شرکت ثبت شده در کشور وجود دارد و با توجه به تبصره‌های ۳ و ۴ ماده ۱۸۶ قانون مالیات‌های مستقیم که مربوط به شرکت‌های غیرفعال است تا کنون موفق شده ایم بیش از ۹۸۰ هزار شرکت صوری و کاغذی را به حالت تعلیق در بیاوریم.

    بابایی با تأکید بر لزوم حمایت مجلس از مشکلات و مسائل قانونی این حوزه و ضرورت اصلاح و تصویب هرچه زودتر قانون تجارت که موجب می‌شود فرآیند ثبت شرکت‌ها به سمتی برود که فعالان اقتصادی واقعی به تأسیس و ثبت شرکت‌ها اقدام کنند افزود: با تکمیل فرآیندهای الکترونیکی و هوشمندسازی که تا پایان بهمن ماه امسال به سرانجام می‌رسد، ثبت شرکت‌ها در کشور ما در کمتر از یک ساعت انجام خواهد شد و افراد به صورت خود کاربری می‌توانند ثبت شرکت‌ها را انجام دهند و هم اینک نیز انتخاب نام شرکت در تهران به صورت آزمایشی و کاملا هوشمند در حال اجراست و کمتر از یک دقیقه صورت می‌گیرد و هرگونه مشابهت یا غیرمجاز بودن آن از طریق سامانه در لحظه اعلام می‌شود.

    رشد ۷۱ درصدی وصول معوقات بانک‌ها از طریق ادرات اجرای اسناد رسمی سازمان ثبت در ۷ ماهه امسال خبر دیگری بود که بابایی به آن اشاره کرد و گفت: در ۷ ماهه سال جاری بیش از ۳۹ هزار میلیارد تومان از این معوقات در راستای حمایت از نظام اقتصادی و بانکی کشور وصول شده است و در این حوزه در تلاش هستیم کلیه فرآیندهای بازداشت، اجرا و مزایده را به صورت الکترونیک‌ی به انجام برسانیم به طوری که در پایان سال جاری یک چهره جدید با توسعه خدمات ثبتی الکترونیکی و هوشمند از این سازمان به مردم ارائه خواهد شد.

    وی در خصوص فعالیت پایگاه اطلاعات اشخاص حقوقی کشور نیز گفت: تا کنون به بیش از ۲ میلیون و ۵۸۰ هزار از اشخاص حقوقی شناسه ملی اختصاص داده‌ایم و ارتباطات منظمی با دستگاه‌ها در این زمینه بویژه با ارائه وب سرویس‌ها و صفحات اختصاصی جهت برقرار است.

  • فیلم| علت تعلل در تصویب طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول چیست؟

    فیلم| علت تعلل در تصویب طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول چیست؟

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، نمایندگان مجلس و بعضی از کارشناسان فقهی، علت این موضوع را عدم توجه به کارکرد حقیقی مجمع تشخیص و دخالت ملاحظات فقهی برخی از اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام می‌دانند.

     

    خبر فوری

  • روزنامه جام جم| معضلی به نام اسناد غیررسمی

    روزنامه جام جم| معضلی به نام اسناد غیررسمی

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، روزنامه جام جم نوشت: رهبر معظم انقلاب اوایل تیر امسال در نکته‌ای مهم، معاملات غیررسمی اموال غیرمنقول را از منشأهای بزرگ فساد خواندند و تاکید کردند: «باید از این‌گونه معاملات سلب اعتبار شود و اگر هم از دیدگاه شورای نگهبان به مصوبه مجلس ایرادی هست، مصلحت قطعی کشور و نظام، تصویب نهایی این قانون است.»

    ایرج رهبر، رئیس هیات‌مدیره انجمن انبوه‌سازان استان تهران در این‌باره گفت: در مواردی، برخی افراد با جعل سند مدعی مالکیت یک زمین یا خانه می‌شوند که این اتفاق در خانه‌های قدیمی واقع در محله‌های شمالی شهر تهران به دلیل ارزش بالای مسکن زیاد رخ می‌دهد. با اعتبارزدایی از اسناد غیررسمی، جلوی این قبیل سوءاستفاده‌ها گرفته می‌شود.

    وی افزود: گفته می‌شود بین ۴۰ تا۶۰درصد پرونده‌ها در دستگاه قضایی مربوط به اسناد عادی است و این مسأله علاوه‌بر این‌که انرژی قوه قضاییه را می‌گیرد، باعث ایجاد لطمه به مردم می‌شود. طرح اعتبارزدایی از اسناد عادی طرح خوبی است؛ زیرا از بسیاری کلاهبرداری‌ها در حوزه املاک جلوگیری می‌کند.

    جام جم

  • خرمشاهی: الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول باعث دلگرمی متعاملین می‌شود

    خرمشاهی: الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول باعث دلگرمی متعاملین می‌شود

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، عبدالصمد خرمشاهی درباره طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول که اخیرا بررسی آن در مجمع تشخیص مصلحت نظام به پایان رسیده است، گفت: این طرح بسیار مفید است و طبق این طرح باید مردم خرید و فروش ملک مورد نظر خود را به ثبت برسانند و سند رسمی اخذ کنند.

    این حقوقدان با بیان اینکه مزایای این طرح از جنبه کیفری و حقوقی بسیار زیاد است، گفت: با تصویب و اجرایی شدن این طرح از نظر کیفری یکسری جرایم مثل جعل سند، انتقال مال غیر و … کاهش می یابد و از منظر حقوقی نیز بسیاری از پرونده ها از قبیل تنفیذ قولنامه یا الزام به تنظیم سند و … از آمار دادگاه ها کسر خواهد کرد و باعث اعتماد و دلگرمی متعاملین می شود. چه بسا در بسیاری از انتقالات اموال غیرمنقول خریدار با تردید و دودلی مواجه است و نگران این موضوع است ملکی که می خرد مشکلات حقوقی نداشته باشد و بعدها مدعیانی پیدا نکند، این طرح کارآمد است و فواید خاص خود را دارد و طرح های مشابه این طرح هم می تواند تا حدودی میزان جرایم و حجم بالای دعاوی حقوقی در محاکم را کاهش دهد.

    این وکیل دادگستری با بیان اینکه در صورت نهایی شدن طرح مذکور بسیاری از مشکلات مردم که در ارتباط با اسناد عادی است، مرتفع خواهد شد، گفت: به دلیل اینکه در اسناد عادی ادعای جعل، انکار و انتقال مال غیر و … وجود دارد و منشاء بروز بسیاری از جرایم و دعاوی حقوقی در محاکم است و باعث شده که زمان زیادی از محاکم راجع به این موضوع اختصاص یابد؛ لذا اگر این طرح عملیاتی و اجرایی شود، از آمار جرایم کاسته خواهد شد و جلوی بروز بسیاری از مشکلات را خواهد گرفت.

    ایسنا

  • نامه جمعی از دانشجویان به آیت الله لاریجانی؛ تا کی باید فساد ناشی از اسناد غیررسمی دامن گیر محاکم قضایی ما باشد؟

    نامه جمعی از دانشجویان به آیت الله لاریجانی؛ تا کی باید فساد ناشی از اسناد غیررسمی دامن گیر محاکم قضایی ما باشد؟

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، در حالی که روز گذشته کمیسیون حقوقی و قضایی مجمع تشخیص مصلحت نظام بررسی طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول را به پایان رساند، جامعه اسلامی دانشجویان دانشگاه تهران در نامه‌ای به آیت‌الله آملی لاریجانی ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام نوشته است: «همان‌طور که مستحضرید حدود سه سال از تصویب طرح بنیادین و ضدفساد الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول می‌گذرد و این طرح لازم و ضروری، با وجود پنج مرتبه رفت‌وبرگشت بین مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان به سرانجام مشخصی نرسید و اکنون مصوبه علی‌رغم حکم تاریخی رهبر معظم انقلاب چندین ماه در مجمع تشخیص مصلحت نظام در کش‌وقوس بوده و هنوز تصمیم قاطعی در مورد آن گرفته نشده است.

    مهم‌ترین ایرادی که شورای نگهبان در این ۵ مرتبه رفت و برگشت، به مصوبه مجلس وارد کرده است و از قانون شدن آن جلوگیری نموده است اشکال خلاف شرع بودن بطلان اسناد عادی و معاملاتی است که از لحاظ حقوقی و فقهی به طور صحیحی ایجاد شده است و الان باید باطل شود.

    به همین منظور ذکر دو نکته شایسته است و اینکه مقدمه موضوع مشخص‌تر شود؛ اول اینکه در فقه شیعه در کنار احکام اولیه، احکام ثانویه نیز پیش‌بینی‌شده است، احکامی که پیش‌بینی‌شده‌اند که در جایی که مسئله مصلحت نظام و حکومت اسلامی مطرح می‌شود بتوانیم به این احکام مراجعه کنیم و مسائل پیچیده کلان را حل نماییم؛ یعنی علی‌رغم اینکه بطلان معاملات با اسناد عادی از لحاظ فقهی خلاف ‌شرع مقدس محسوب می‌شود با درنظرگرفتن نظم عمومی و مصلحت نظام اسلامی و رجوع به حکم ثانویه می‌توانیم بطلان معاملات با اسناد عادی را بدون اشکال بدانیم. دوم اینکه مقام معظم رهبری با سخنرانی خود در تاریخ ششم تیرماه امسال اتمام حجت نموده و نظر خود بر مصلحت قطعی نظام و کشور را در دنباله‌روی از این قانون دانستند. حال با وجود این دو نکته بطلان معاملات غیررسمی قطعاً خالی از اشکال خواهد بود.

    اکنون که این مصوبه با اصرار مجلس راهی مجمع تشخیص مصلحت شده است با توجه به نکات مذکور جای سؤال است که چرا باید بر سر لفظ بطلان معاملات اختلاف باشد و مجمع درخواست حذف این لفظ و جایگزین‌کردن لفظ بی‌اعتبار را بدهد، حال اینکه با مشاهده سابقه بی‌اعتباری اسناد غیررسمی در محاکم قضایی می‌بینیم همواره توالی فساد ناشی از معاملات غیررسمی پابرجا بوده است.

    جناب آقای لاریجانی؛ تعداد یک میلیون و هفتصد هزار پرونده در یک سال، آماری به‌شدت سرسام‌آور است. تا چه زمان باید فساد ناشی از معاملات و اسناد غیررسمی دامن‌گیر محاکم قضایی ما باشد و قوه قضائیه به‌جای پرداختن به مسائل اساسی در گیرودار این مشکلات باشد حال اینکه این مصوبه جدای ارائه راه‌حل برای مشکلات و عوارض این طرح از جمله تعیین تکلیف معاملات غیررسمی سابق بر اجرای این مصوبه، ابتکارات جدید و حائز اهمیتی نیز در خود جای‌داده است که یک نمونه از آن فعال‌شدن قانون پیش‌فروش ساختمان است که تا به امروز متروک مانده است.

    جناب آقای لاریجانی؛ بر اساس مقدمات مستدل مذکور و مصلحت قطعی این مصوبه انتظار می‌رود که مجمع تشخیص مصلحت نظام به وظیفه خود عمل نموده و تمام تلاش خود را برای رفع موانع این مصوبه و تأیید آن بکار بگیرد.»

    ایسنا 

  • شرق منتشر کرد | اسناد عادی در مسیر اعتبار‌زدایی

    شرق منتشر کرد | اسناد عادی در مسیر اعتبار‌زدایی

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، روزنامه «شرق» در شماره امروز خود به بررسی طرح «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» و ادامه بررسی آن در مجمع تشخیص مصلحت نظام پرداخت.

    شرق نوشت: طرح الزام به ثبت رسمی معاملات که به موضوع اختلاف نظر میان برخی نمایندگان مجلس و مجمع تشخیص مصلحت نظام تبدیل شده و حواشی بسیاری به دنبال داشت، بالاخره در کمیسیون حقوقی و قضائی مجمع تشخیص مصلحت بررسی شد. در ۱۳ دی ۱۳۹۵ طرح «ارتقای اعتبار اسناد رسمی» با امضای ۱۷ نماینده مجلس دهم به کمیسیون حقوقی و قضائی مجلس ارجاع شد. در ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۸ هم غلامحسین محسنی‌اژه‌ای که آن زمان معاون اول قوه قضائیه به ریاست سید‌ابراهیم رئیسی بود، در مراسم تکریم و معارفه رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، بر اهمیت اعتباربخشی به اسناد رسمی اشاره کرد و گفت: سند رسمی هم همین‌طور است و باید مورد توجه باشد که به یک سند عادی به چه میزان می‌توان اعتبار داد. آیا سند عادی سبب تملک می‌شود یا نه؟ ما به خاطر ضروریات جامعه حتما نسبت به اعتبار‌بخشی به برخی اسناد باید تجدید نظر کنیم و باید به سند رسمی بیش از گذشته اعتبار دهیم. محسنی‌اژه‌ای همچنین تصریح کرد: اگر لازم است، راه‌های قانونی را طی کنیم و اگر لازم است، درباره اعتبار اسناد عادی و اسناد رسمی مردم را توجیه کنیم که بدانند معامله با اسناد غیررسمی چه مخاطراتی دارد.

    پس از آن کمیسیون قضائی و حقوقی پارلمان در سال آخر مجلس دهم، طرح را تحت عنوان «اعتباردهی به اسناد رسمی و عدم اعتباردهی به اسناد عادی» به صحن مجلس برد و این طرح در ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۹ با عنوان «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» به تصویب مجلس دهم رسید و در ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۹ به شورای نگهبان فرستاده شد. بر‌اساس این طرح، مجلس تصویب کرد که اسناد باید ثبت رسمی شوند و اسناد عادی را از اعتبار انداخت. در ۲۶ خرداد ۱۳۹۹ شورای نگهبان با استناد به اصول ۷۵، ۸۵ و ۱۳۸ قانون اساسی، بخش‌هایی از طرح را در ۱۱ مورد مغایر با قانون اساسی دانست و به مجلس ارجاع داد. در ۶ تیر ۱۴۰۰ طرح با اصلاحات مدنظر شورای نگهبان به تصویب مجلس یازدهم رسید و در ۱۲ تیر به شورای نگهبان ارسال شد؛ اما این بار در ۴ مرداد ۱۴۰۰ شورای نگهبان براساس اصل ۳۸ قانون اساسی بخش‌هایی از آن را مغایر با قانون اساسی دانست و دوباره به مجلس ارجاع داد. این اتفاق و رفت و برگشت بین مجلس و شورای نگهبان تا پنج مرحله ادامه پیدا کرد و در آخر بخش‌هایی از مصوبه اصلاحی مجلس در ۶ دی ۱۴۰۱ باز هم در ۱۶ دی ۱۴۰۱ طبق اصل ۱۱۲ قانون اساسی مغایر با قانون اساسی تشخیص داده شد.

    این اختلاف میان مجلس و شورای نگهبان، پای مجمع تشخیص مصلحت نظام را به موضوع باز کرد و مجمع مأمور بررسی این طرح شد. در ۳ مرداد ۱۴۰۲ محسن رضایی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، از در اولویت قرار‌گرفتن طرح ارتقای اعتبار اسناد رسمی در دستور کار این مجمع خبر داد و در پاسخ به این سؤال که پس از تأکیدات رهبر انقلاب و پیگیری‌های رئیس دولت سیزدهم، آیا مجمع تشخیص مصلحت نظام بنا ندارد این طرح را با فوریت در دستور کار قرار دهد؟ بیان کرد: مجمع تشخیص به آن عمل خواهد کرد و این طرح در اولویت رسیدگی قرار خواهد گرفت.

    اما حواشی دامان تشخیص مصلحت نظام را رها نکرد تا جایی که سخن از نادیده‌گرفتن تأکید رهبر انقلاب بر لزوم اعتبارزدایی از معاملات غیر‌رسمی اموال غیر‌منقول شد و رئیس کمیسیون قضائی مجلس در آنتن زنده تلویزیون از تعلل مجمع تشخیص مصلحت نظام در بررسی طرح «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» این‌گونه گلایه کرد: «چرا بعد از دستور رهبر انقلاب، هنوز مصوبه بی‌اعتبارشدن قولنامه‌ها معطل مانده؟». بعد از این سخنان شایعه شد مجمع نامه‌ای برای رهبری در مخالفت با این مصوبه نوشته که همین شایعه موج جدیدی از حملات را روانه مجمع تشخیص مصلحت کرد که در نهایت آملی‌لاریجانی ۸ مهر ۱۴۰۲ در سخنانی با رد نگارش نامه‌ای از مجمع تشخیص مصلحت نظام به رهبری انقلاب و در مخالفت با نظر ایشان درباره وضعیت اعتبار اسناد غیررسمی اظهار کرد: برخی این‌طور القا کردند، گویی ما نامه‌ای به رهبری انقلاب دادیم و گفته‌ایم حرف شما را قبول نداریم و بعد رهبری گفتند اگر مجمع تشخیص، مصلحت یقینی مد‌نظر من را قبول ندارند، هر چیزی که خودشان تشخیص می‌دهند، عمل کنند. او در ادامه با انتقاد از فضاسازی‌ها تصریح کرد: برخی فضا درست می‌کنند. یکی که راجع به همه‌ چیز حرف می‌زند، می‌گوید باید خون گریه کنم، اگر این حرف [نامه مجمع تشخیص مصلحت به رهبری انقلاب] درست باشد. دیگری می‌گوید آقای لاریجانی در برابر رهبری انقلاب شرم کن! [در‌حالی‌که] ما نه جلسه داشتیم و نه نامه نوشته‌ایم. این چه حرف‌هایی است که می‌زنید؟ چرا این‌قدر دروغ می‌گویید؟ کسی که ردای پیغمبر پوشیده است، باید دروغ بگوید؟ ما طرح را معطل کرده‌ایم؟ پس این جلسات چه بوده است؟ آیا ما مخالف نظر رهبری انقلاب نامه نوشته‌ایم و جلسه گذاشته‌ایم و مصوبه داشته‌ایم؟ چرا دروغ می‌گویید؟

    به هر حال همچنان خبری از بررسی این طرح نبود و بسیاری معتقد بودند مجمع تمایلی برای رسیدگی به این طرح ندارد، تا اینکه دیروز بالاخره کمیسیون حقوقی و قضائی مجمع تشخیص مصلحت نظام کشور به منظور بررسی طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، تشکیل جلسه داد. در این جلسه کمیسیون حقوقی و قضائی مجمع، بررسی طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول که برای تشخیص مصلحت مدنظر مجلس شورای اسلامی به مجمع ارجاع شده، ادامه یافت.

    بنابراین گزارش، تبصره‌های ۸ و ۱۰ ماده ۱۰ طرح یادشده به‌عنوان دو مورد باقی‌مانده از موارد اختلافی میان مجلس و شورای نگهبان بررسی شد که پس از تبادل نظر و شور اعضا و کارشناسان دستگاه‌ها، با اصلاحاتی تصویب شد. در این جلسه علاوه بر اکثریت اعضای کمیسیون، وزیر دادگستری، رئیس کمیسیون حقوقی و قضائی مجلس، معاون راهبردی قوه قضائیه، معاون حقوقی رئیس‌جمهور و معاون قوانین مجلس حضور داشتند. به‌این‌ترتیب کار رسیدگی به طرح یادشده در کمیسیون حقوقی و قضائی مجمع به پایان رسید که گزارش آن برای تصویب نهایی تقدیم صحن مجمع می‌شود. لازم به ذکر است که این طرح در هفت جلسه کمیسیون حقوقی و قضائی مجمع بحث و بررسی شده است.

    گفتنی است که پیش‌تر آملی‌لاریجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، در جلسه مجمع با اشاره به فضاسازی‌ها درباره بررسی طرح الزام به ثبت معاملات اموال غیر‌منقول در مجمع تشخیص مصلحت نظام و برخی اظهار‌نظرها، گفت: کسی مخالف مصلحت ثبت رسمی اسناد نیست. اصل قضیه روشن است. اشکال شرعی داشت که باید برای آن مصلحت‌سنجی شود. معاملاتی که همه موازین شرع را دارد؛ ولی ثبت نشده، باطل نیست. مصلحت‌سنجی در این موضوع نیازمند روش مدبرانه‌ای است تا اینکه بیش‌ از‌ آن چیزی که مصلحت اقتضا می‌کند، مرتکب خلاف شرع اولیه نشویم. او با اشاره به جلسات متعدد کمیسیون حقوقی و قضائی مجمع برای بررسی این طرح افزود: نه بنده، نه مجمع و نه شورای نگهبان مطلقا اعتبار اسناد غیر‌رسمی را فی حد ذاته تأیید نکرده‌ایم. بحث این است که آیا معاملات واجد شرایط هم باطل‌اند؟ ما با بطلان معاملات در واقع مخالفیم؛ اگرچه ممکن است به لحاظ مصلحتی بگوییم برای حل موضوع و رفع مشکل مردم، دستگاه قضائی می‌تواند اسناد غیررسمی را نپذیرد.

    شرق

  • تسنیم منتشر کرد| پایه ثابت تمام مفاسد و جرائم در ایران “اسناد عادی” است! | ادعای شخصی بر مالکیت فرودگاه مهرآباد!

    تسنیم منتشر کرد| پایه ثابت تمام مفاسد و جرائم در ایران “اسناد عادی” است! | ادعای شخصی بر مالکیت فرودگاه مهرآباد!

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، خبرگزاری تسنیم طی نشستی با حضور حجت‌الاسلام مجید انصاری؛ عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و  سید صادق سعادتیان؛ معاون امور اسناد سازمان ثبت اسناد و املاک کشور به بررسی اهمیت اسناد رسمی و بی اعتباری اسناد عادی پرداخت.

    تسنیم نوشت: کشور ما و ایرانیان سال‌هاست از موضوعی به‌نام “اسناد عادی” ضربه می‌خورند، ضربه‌هایی که تمام آن آشکار نیست. درباره اعتبار اسناد عادی همیشه صحبت از تشکیل پرونده‌های حقوقی متعدد در دستگاه قضایی است که بنا بر گزارش‌های رسمی،نیمی از ورودی‌های دستگاه قضا و تا ۷۰ درصد پرونده‌های حقوقی محاکم و دادگاه‌های کشورمان را تشکیل می‌دهد!

    این پرونده‌ها که در همگی آنها پای “اسناد عادی” در میان است، با عناوین اتهامی کلاهبرداری‌، پولشویی‌ و فرارهای مالیاتی در جریان است اما احتمالاً اطلاع نداریم که هر سال به‌دلیل اعتبار داشتن اسناد عادی در کشورمان، ثروت هنگفتی به باد می‌رود و امکان سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی از همین محل سلب و امکان تحقق توسعه پایدار کشورمان گرفته می‌شود.

    کارشناسان امر با شناخت آسیب‌های متعدد اعتبار اسناد عادی، مدتی است موضوع را در دستور کار قرار داده‌اند و هزاران ساعت وقت صرف این شد تا طرحی جامع برای سلب اعتبار از اسناد عادی به تصویب برسد یعنی آنجا که سند رسمی در دست است دیگر سند عادی مستند تلقی نشود و سند تک‌برگ نوشته‌شده در دفاتر اسناد رسمی در دعوای حقوقی در مقابل سند نوشته روی کاغذهای سفید، بازنده نشود.

    کارشناسان و حقوقدانان بر اینکه اسناد عادی باید اعتبار خود را مقابل اسناد رسمی از دست بدهند اصرار دارند و قوه قضاییه و مجلس و دولت هم این مسئله را در دستور کار خود قرار داده‌اند تا جایی که یکصدایی درباره لزوم اعتبارزدایی از اسناد عادی ایجاد شده است.

    این مصوبه در مجلس رأی آورد اما شورای نگهبان قانون اساسی بارها مصوبه مجلس را درباره اعتبارزدایی از اسناد عادی تأیید نکرد و صرفاً بر اساس یک حکم اولیه فقهی به آن ایراد گرفت. اصرار مجلس برای به سرانجام رساندن این مهم، سرانجام، مصوبه را به مجمع تشخیص مصلحت نظام فرستاد تا آنجا تعیین تکلیف شود اما بعد از آن مقام معظم رهبری در دیداری که با مسئولان قوه قضاییه در ششم تیرماه امسال داشتند، اعلام کردند:”خیلی از فسادها در مورد اموال غیرمنقول از همین معاملات غیررسمی و معاملات عادی به وجود می‌آید؛ باید جلوی این گرفته بشود و واقعاً این‌جوری است که اگر حالا به‌فرض از دیدگاه شورای محترم نگهبان یک اشکالی هم این قانون مجلس داشته باشد، مصلحت قطعی نظام و کشور در این است که این قانون باید دنبال بشود، یعنی این شیوه‌ای که الآن رایج است که دو خط بنویسند، منتقل کنند و مانند به اینها، منشأ فسادهای بزرگ است.”

    ایشان به‌صراحت آنچه را درباره اسناد عادی مصلحت هست، بیان کردند اما ظاهراً برخی در مجمع تشخیص مصلحت نظام، سودای دیگری در سر دارند و همچنان مقابل درمان و علاج شدن این زخم چرکین و کهنه، مقاومت می‌کنند.

    برای اینکه بدانیم چرا اعتبارزدایی از اسناد عادی مهم است و در زمان حاضر وضعیت این مصوبه حیاتی و کلیدی به‌چه‌صورت است، نشستی با حضورحجت‌الاسلام مجید انصاری؛ عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و نیز سید صادق سعادتیان؛ معاون امور اسناد سازمان ثبت اسناد و املاک کشور برگزار کردیم.

    در این نشست موضوعاتی برای نخستین بار مطرح شد از جمله اینکه اعتبار داشتن اسناد عادی چگونه مانع از سرمایه‌گذاری سرمایه‌گذاران داخلی و شرکت‌های بزرگ خارجی و بین‌المللی در ایران شده است و این‌که چطور یک سؤال از شورای نگهبان، جایگاه اسناد رسمی صادر شده از حکومت را تا این حد پایین آورد که نوشته روی یک کاغذ معمولی می‌تواند آن را از اعتبار ساقط کند!

    در بخش نخست این نشست صحبت‌های حجت‌الاسلام مجید انصاری درباره تحقیر ملی ایران در سطح جهان و باعث تحمیل سنگین‌ترن هزینه‌های مادی و معنوی به مردم و کشورمان با اعتبار دادن “اسناد عادی” مورد بررسی قرار گرفت؛ اعتبار “اسناد عادی” باعث تحقیر ملی در سطح جهان و باعث تحمیل سنگین‌ترن هزینه‌های مادی و معنوی به مردم و کشورمان؛ جایی که این عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: «متأسفانه “اعتبار اسناد عادی” در کشورمان باعث شده است امروز از میان۱۲۹کشور ارزیابی‌شده در نظام حقوق مالکیت، ایران رتبه۱۲۰را کسب کند! اما کشوری مانند امارات، رتبه بیستم را در اختیار دارد! این موجب تحقیر ملی و سرشکستگی نظام حقوقی کشورمان است.»

    بخش دوم این نشست پیشِ‌روی شماست:

    تسنیم: گفت‌وگوی ما به این انجامید که شورای نگهبان بر اساس یک سؤال، نظریه‌ای صادر کرد که بر اساس آن اعتبار “اسناد عادی” از اسناد رسمی صادره از سوی حاکمیت هم بیشتر شد! این وضعیت حتی به تحقیر ملی در بحث بررسی‌های بین‌المللی از منظر جایگاه ایران در سرمایه‌گذاری‌های خارجی منجر شده است. این زیان احتمالاً عمده‌ترین و مهم‌ترین ضربه‌ای باشد که اسناد عادی به کشورمان وارد کرده است.

    حالا می‌خواهیم ابعاد دیگر آسیب‌ها، آفت‌ها و فسادهای دیگر اسناد عادی و اعتبار دادن به آن در قبال اسناد رسمی صحبت کنیم بنابراین از آقای سعادتیان این سؤال را مطرح می‌کنیم؛ تا به امروز از اعتبار دادن به اسناد عادی چه لطماتی دیده‌ایم و این لطمات چقدر ضرورت این مسأله را گوشزد می‌کند که باید زودتر دست به کار شویمو از اسناد عادی لااقل در محاکم قضایی، سلب اعتبار کنیم؟

    سعادتیان: سال ۱۳۹۳ قانون “حدنگار یا کاداستر” مصوب شد که بر اساس آن مالکیت و حدود جزء به جزء عرصه کشور ما مشخص می‌شود. ما نسبت به اجرای این قانون عقب بوده و هستیم که البته در دو سال اخیر سازمان ثبت اسناد و املاک کشور خیلی جدی به‌دنبال تحقق این قانون است تا هم نوع کاربری زمین و هم مالک آن شناسایی شود و روی آن در حال سرمایه‌گذاری هستیم.

    اگر به این نقطه برسیم که مالک حتی این یک متر زمین برای چه کسی است، عرصه کشور از نظر مالکیت مشخص خواهد شد؛ اینکه ملک متعلق به چه کسی هست با چه کاربری و چه حدودی. اگر به این نقطه برسیم آسیب‌های اختلافات حقوقی ما به حداقل ممکن خواهد رسید.

    حالا برای آنکه این نظم شناسایی مالکان زمین در کشور به هم نخورد، باید در بحث املاک هم آن را پیش ببریم. ممکن است همین فردا، کاداستر و حدنگاری به اتمام برسد اما زمانی که معامله عادی رواج و سند عادی اعتبار دارد، ممکن است در یک دعوای حقوقی، سند کاداستری هم با یک سند عادی باطل شود!

    در سند کاداستری جزییات ملک وجود دارد اما مالک آن کیست؟ در شرایط فعلی، قولنامه عادی می‌آید و به‌راحتی سند رسمی را نقض می‌کند و در فرآیند دست به دست شدن، امکان اینکه یک ملک به صورت عادی به چند نفر واگذار شود، وجود دارد. در این حالت معاملات معارض هست، کلاهبرداری هست، جعل هست، تضییع حقوق دولتی اعم از عوارض‌ها، فرار مالیاتی، پولشویی، فساد اقتصادی و … هست، دعوا و نزاع دسته‌جمعی هست. مشکلات دیگری مانند نزاع دو نفر معامل و متعامل، ورود پرونده به محاکم و مراجع قضایی، هزینه کردن از اعتبارات دولت برای رسیدگی به این اختلاف هم هست. سر این مال شاید شاهد برادرکشی و همسایه‌کشی و هموطن‌کشی هم باشیم!

    در سند کاداستری جزییات ملک وجود دارد اما مالک آن کیست؟ در شرایط فعلی، قولنامه عادی می‌آید و به‌راحتی سند رسمی را نقض می‌کند و در فرآیند دست به دست شدن، امکان اینکه یک ملک به صورت عادی به چند نفر واگذار شود، وجود دارد. در این حالت معاملات معارض هست، کلاهبرداری هست، جعل هست، تضییع حقوق دولتی اعم از عوارض‌ها، فرار مالیاتی، پولشویی، فساد اقتصادی و … هست، دعوا و نزاع دسته‌جمعی هست. مشکلات دیگری مانند نزاع دو نفر معامل و متعامل، ورود پرونده به محاکم و مراجع قضایی، هزینه کردن از اعتبارات دولت برای رسیدگی به این اختلاف هم هست. سر این مال شاید شاهد برادرکشی و همسایه‌کشی و هموطن‌کشی هم باشیم!

    پس اگر امروز این قانون یا نظام معاملاتی را ساماندهی نکنیم، آسیب‌های فراوانی بر آن مترتب و در نتیجه با شرایط فعلی و به واسطه اعتبار اسناد عادی، سرمایه‌گذاری برای کاداستر یک امر بیهوده است! در کل بدانید که اثرات منفی اعتبار داشتن اسناد عادی در قبال اسناد رسمی که در جامعه وجود دارد خیلی فراتر از این حرف‌هاست.

    تسنیم: جالب است که با وجود این همه لطماتی که شما از آن یاد کردید، هنوز عده‌ای در اعتبارزدایی از اسناد عادی دچار تردید هستند!

    سعادتیان: شما بنده را به عنوان معاون سازمان ثبت به این نشست دعوت کرده‌اید و من به عنوان یک کارشناس و یک ایرانی حرف می‌زنم. طبق قانون باید به وظیفه‌ام عمل کنم اما به عنوان یک شخص حقوقی و ایرانی می‌گویم که اعتبارزدایی از اسناد عادی در قبال اسناد رسمی جزو ملزومات و ضروریات کشور است که باید اجرا شود.

    اگر از من با تجربه سال‌ها خدمت و مدیریت در سازمان ثبت اسناد و املاک بپرسید یکی از ضروری‌ترین کارها که امروز باید به آن پرداخت و برای تحقق آن کارهای دیگر را تعطیل کرد، چیست؟ می‌گویم همین طرح الزام به تنظیم سند رسمی در معاملات غیرمنقول است که باید تعیین تکلیف و به قانون تبدیل شود.

    این طرح که حالا پس از اختلافات بین شورای محترم نگهبان و مجلس شورای اسلامی به مجمع تشخیص مصلحت نظام فرستاده شده که در آن فقهای بزرگ و حقوقدانان بزرگی حضور دارند و انتظار بر این است که هر چه زودتر این طرح تعیین تکلیف شود؛ من این را به‌عنوان یک ایرانی و یک شخص حقیقی مطرح می‌کنم نه به عنوان یک مسئول! چون با اعتبارزدایی از اسناد عادی خیلی از مشکلات اجتماعی ما پیشگیری خواهد شد.

    تسنیم: شما مشکلات اجتماعی را هم به آسیب‌های متنوع ناشی از اسناد عادی اضافه کردید!

    سعادتیان: بله! یکی از آسیب‌های اجتماعی که وضعیت موجود در بحث اسناد برای ما ایجاد کرده، جعل اسناد است. علیرغم اینکه سازمان ثبت زحمت کشیده و بانک جامع املاک راه انداخته، سند الکترونیکی صادر می‌کند، نظم معاملاتی را در دفاتر رسمی ایجاد می‌کند، هزینه تنظیم سند را در دفاتر اسناد رسمی پایین می‌آورد و شبانه‌روز تلاش می‌کند که مالکیت‌ها مشخص باشد، ۳۰ درصد فرایندهای جعل در کشور همین اسناد عادی است.

    اگر ما امروز این طرح اعتبارزدایی از اسناد عادی را تعیین تکلیف و عملیاتی کنیم، این جعل‌ها نزدیک به صفر خواهد شد؛ نمی‌گویم به صفر می‌رسد چون در تمام دنیا امکان ندارد که جعل به صفر برسد اما جعل در حوزه مالکیت به حداقل ممکن می‌رسد.

    تسنیم: امروز اثبات شده که عدم الزام به ثبت معاملات رسمی در کشور، فسادهای مختلفی را ایجاد کرده است و در نتیجه آن، این آمار داده می‌شود که بیش از ۵۰ درصد پروند‌ه‌های قضایی کشور مربوط به اسناد عادی است؛ چرا نباید یک کار منطقی انجام دهیم که این اختلافات و این دعواها ایجاد نشود؟

    سعادتیان: در ابتدای بحث آقای انصاری به خوبی ریشه اعتبار اسناد عادی را برشمرد که همان اعتماد عمومی به روحانیون و علما بود که به‌تنهایی وظایف نهادها و ادارت دولت نوین را انجام می‌دادند.اگر تاریخچه دفاتر اسناد رسمی را هم بررسی کنیم، می‌بینیم که ۹۹ درصد سردفترهای اسناد رسمی کشور ما علما بودند. چرا؟ چون نظام حاکمیتی وقت، دید که مردم به علما اعتقاد دارند و برای نظم‌بخشی به ثبت معاملات و اسناد از وجود علما استفاده کرد و سردفتری را به علما سپرد تا از جایگاه شرعی آن‌ها برای نظم‌دهی به معاملات استفاده کند.

    در ادامه مواد ۴۶، ۴۷ و ‌۴۸ قانون ثبت را داریم که سند رسمی را ارجح بر سند عادی می‌داند چون آن زمان صددرصد عرصه کشور دارای سند نبود یا در تمام شهرهای کشور، ادارات ثبت دایر نشده بود، تنظیم سند رسمی را اختیاری کرد، بعد یک موارد را اجباری کرد و عدلیه در تمام کشور اداره ثبت یا دایره ثبت ایجاد کرد تا املاک در دفتر املاک ثبت شوند و مشخص شود که این ملک و این زمین برای کیست.

    حالا اگر حکومت نتواند اعمال حاکمیت کند، خود را از عوارض و مالیات محروم کرده که هر دو مبنای توسعه محسوب می‌شوند و در عین حال با افزایش اختلافات حقوقی باید هزینه رسیدگی به این اختلافات را هم بپردازد! پس ضرورت اینکه امروز اسناد عادی نسبت به اسناد رسمی اعتباری نداشته باشند هم به دلیل شرایط اجتماعی و هم به جهت نیازمندی به نظم‌بخشی به معاملات، از اوجب واجبات است.

    اگر ما امروز این طرح اعتبارزدایی از اسناد عادی را تعیین تکلیف و عملیاتی کنیم، این جعل‌ها نزدیک به صفر خواهد شد؛ نمی‌گویم به صفر می‌رسد چون در تمام دنیا امکان ندارد که جعل به صفر برسد اما جعل در حوزه مالکیت به حداقل ممکن می‌رسد.

    تسنیم: اشاره‌ دیگری هم به سخنان آقای انصاری داشته باشیم؛ آنجا که گفتند اسناد عادی مانع از جذب سرمایه خارجی می‌شود؛ شما در دوره مدیریت خود در سازمان ثبت اسناد و املاک کشور تجربه‌ای در این باره دارید؟

    سعادتیان: وقتی در آذربایجان شرقی مدیرکل ثبت اسناد بودم، زمانی که با سرمایه‌گذاران خارجی در کمیته جذب سرمایه‌گذاری جلسه برگزار می‌کردیم، نخستین موضوعی که سراغش را می‌گرفتند زمین بود. می‌پرسیدند زمین کجاست و وضعیت مالکیتش چطور است؟ اوایل چند گروه پرتعداد با خودرو می‌رفتیم تا زمین را به سرمایه‌گذار خارجی نشان دهیم. می‌دیدم که معذب می‌شوند و اشکال کار ما را اعلام نمی‌کنند که همان نداشتن کاداستر بود! یک بار، یک سرمایه‌گذار به ما گفت شما کاداستر اجرا نکرده‌اید؟ گفتم چرا اما می‌خواهم شما بیایید ملک را ببینید اما در حقیقت اقدامی نکرده بودیم!

    بنده از قبل، کاداستر ترکیه را می‌شناختم و مطالعاتی در خصوص آن داشتم. بعد از آن بود که قانون کاداستر چند کشور را مطالعه کردیم و با این اعتقاد که باید از آبروی کشور دفاع کرد، کاداستر شهرک‌های صنعتی استان را تهیه کردیم. حالا بر اساس آن مشخصات زمین و حدود آن و مالک آن مشخص بود و به راحتی می‌توانستیم اطلاعات آن را احصا کنیم. اما اگر این اطلاعات به‌روز نباشد و سند زمین را به اسم شخصی بزنیم و او هم با قراردادهای عادی به کسان دیگری واگذار کند، آیا می‌توان با همین قدرت این کار را پیش برد؟

    به نظر من هیچ آدم منطقی و عاقلی سرمایه‌اش را جایی نمی‌گذارد که مالکیتش متزلزل باشد! پس یکی دیگر از مسائل مهم الزام برای تنظیم سند رسمی، پیشگیری از فرار سرمایه و ایجاد انگیزه برای سرمایه‌گذار است؛ چه داخلی و چه خارجی؛ قطعاً سرمایه‌دار داخلی یا صاحب کارخانه داخلی هم روی ملکی که سند نداشته باشد، سرمایه‌گذاری نمی‌کند چون ممکن است سرمایه‌اش از دست برود.

    پس در نظام اقتصادی به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین ضروریات کشور، لازم است که معاملات اموال غیرمنقول ساماندهی شود. این معاملات باید در مرجع رسمی ثبت کشور که سازمان ثبت اسناد و املاک کشور است مدیریت شود. باید بانک‌ها اطلاعاتی املاک و اراضی تکمیل و مالکیت‌ها مشخص شود، باید نقل و انتقال‌ها در آن واحد تعیین تکلیف و مشخص شود، وکالت‌ها مشخص و شفاف شود، اینکه ملک کجا و در چه مختصاتی است، به نام چه کسی است، آیا وقف است، آیا عرصه دارد، اعیان دارد، بهره‌وری آن و کاربری آن چیست، اینکه انفال است یا اموال، مال اشخاص حقوقی است یا حقیقی، و مواردی از این دست.

    تأکید می‌کنم اگر می‌خواهیم مطابق همه نظام‌های مدیریت بر عرصه کشور، در بحث املاک و اراضی و اموال غیرمنقول هم با نظم و مطابق شرع اسلام مدیریت کنیم ضمن اینکه اجرای کاداستر جزو ضروریات است اجرای قانون الزام به تنظیم سند رسمی اموال غیرمنقول هم برای کشور ما جزو ضروریات است.

    تسنیم: یک بحثی که در خصوص این قانون مطرح است ایجاد زیرساخت‌ها و بسترهای لازم و کافی است. آیا در حال حاضر سازمان ثبت اسناد و املاک کشور این زیرساخت‌ها را دارد؟

    سعادتیان: ما تمام زیرساخت‌ها را برای اجرای این قانون آماده کرده‌ایم. نخست اینکه گفتیم این وظیفه ماست که برویم به سمت مردم و مردم باید با حداقل هزینه و زحمت، بتوانند تنظیم سند کنند.

    امروز نزدیک به ۷ هزار و ۵۰۰ دفتر اسناد رسمی به عنوان پیشخوان خدمات سند رسمی در کشور فعال هستند و با تدبیری که صورت گرفته بیش از ۷ هزار و ۵۰۰ نفر هم از پذیرفته‌شدگان آزمون سردفتری به زودی به این جمع اضافه خواهند شد.

    اگر بخواهیم هم قانون حدنگار (کاداستر) هم قانون الزام به تنظیم سند را عملیاتی کنیم باید به مردم دسترسی بدهیم و نیاز به ثبت، حداقل دو برابر می‌شود چون وسعت معاملات ما در بافت‌های روستایی و اراضی کشاورزی توسعه پیدا خواهد کرد و شاید در بخش‌های کوچک کشورمان هم باید دفاتر اسناد را ایجاد کنیم. پس با تصویب و اجرایی این قانون، فضای کسب و کار هم رونق می‌گیرد و ضمن ایجاد نظم حقوقی و معاملاتی و وصول مالیات و وصول عوارض، پیشگیری از جعل و جرم و پیشگیری از فرار مالیاتی صورت می‌گیرد و در کل شاهد ارتقاء نظام سلامت اداری و پیشگیری از هرگونه زمین‌خواری خواهیم بود.

     

    تسنیم: اگر بخواهیم به این مسئله از بُعد اجتماعی بیشتر بپردازیم، آیا اسناد عادی را می‌توان از علل رشد حاشیه‌نشینی محسوب کرد؟

    سعادتیان: بله! در واقع، ریشه اصلی‌ لکه‌های حاشیه‌نشینی شهرها، اسناد عادی است. طبق قانون، متولی اراضی خارج از شهر با سازمان جنگل‌ها است که باید بیاید و با معرفی زمین‌ها سند آن‌ها را بگیرد. به محض توسعه شهر، این اراضی ملی و مشمول قانون ۱۰ قانون زمین شهری می‌شود که نمایندگی آن‌ها با راه و شهرسازی است که باید فعل و انفعالات ملی بودن زمین و سنددار کردن آن‌ها یا صورتجلسه تغییر مالکیت زمین‌ها را انجام دهد. اگر خللی در این روند انجام شود، عده‌ای می‌آیند و زمین‌های خالی را تصرف و در آن ساخت و ساز می‌کنند و سکونت حاشیه‌نشینی ایجاد می‌شود.

    انصاری: دردوره پنجم مجلس شورای اسلامی رئیس مجمع نمایندگان استان تهران بودم و این موضوع را پیگیری می‌کردم. یک بار رفتیم در نقطه‌ای از شهرری و از روستایی دیدن کردیم که می‌گفتند بیست‌وچهار ساعته درست شده است!

    سعادتیان: مرتضی‌گرد در جنوب غرب تهران هم همین وضعیت را دارد. زمانی که مدیرکل ثبت اسناد و املاک استان تهران بودم، هر ماه دو جلسه برای مرتضی‌گرد در استانداری برگزار می‌کردیم اما در نهایت نتوانستیم برای مرتضی‌گرد و مرتضی‌گردها کاری انجام بدهیم! چون این شهرک‌ها ایجاد شده بودند.

    یک راه مقابله با حاشیه‌نشینی این است که با نظم‌دهی به معاملات و با اجرای قانون کاداستر و قانون الزام به تنظیم سند رسمی برای معاملات غیرمنقول، از حاشیه‌نشینی پیشگیری کنیم. در حقیقت قانون کاداستر یا حدنگار نیاز به مکمل دارد که همین طرح در دست بررسی مجمع تشخیص مصلحت نظام است. اگر یکی از این دو نباشد، آن دیگری هم کامل نخواهد بود. در قانون برنامه چهارم این موضوع پیش‌بینی شده و و با تصویب نهایی قانون الزام به تنظیم سند رسمی مشکلات یکی پس از دیگری رفع خواهد شد. این مهم یک کار انقلابی است و باید بر اساس یک حرکت جهادی و انقلابی انجام شود.

    تسنیم: البته روی این طرح، اشکالاتی مطرح شده که گاهی نیازمند اعمال برخی نظرهای فقهی است؛ آیا حساسیت‌های فقهی و شرعی دست و پای تصمیم‌گیران را بسته است؟!

    سعادتیان: من فقیه نیستم اما معتقدم آنچه مقام معظم رهبری درباره این دو قانون فرموده‌اند، فصل‌الخطاب است. این طرح هم مبنای حقوقی و هم مبنای عقلی دارد. اگر مقام معظم رهبری به حکمی نرسند اینطور به صراحت آن را بیان نمی‌کنند.

    در هفته قوه قضاییه در سال گذشته فرمودند آن قانونی که جزء به جزء ‌مالکیت کشور را تعیین می‌کند باید به نتیجه برسد که منظور ایشان، قانون کاداستر بود. امسال هم که در هفته قوه قضاییه محضر ایشان رفته بودیم، اشاره داشتند که مسأله سلب اعتبار از معاملات غیررسمی در اموال غیرمنقول چیز مهمی است.

    مقام معظم رهبری از نظر فقهی، حقوقی و اجتماعی به این نکته رسیده‌اند و اگر دیگری در این باره نظری را اعلام کند،‌ اصلاً به مصلحت نیست و درست هم نیست چون هر آنچه رهبری فرمودند، ‌فصل‌الخطاب است. ایشان ضرورت جامعه را دیده‌اند؛ این دستور بدون شک پشتوانه دارد و مبنای آن ساعت‌های متعدد گزارشات و نظرات کارشناسی هست و ما منتظریم که إن‌شاءالله بزرگان ما، عزیزان فقهای شورای نگهبان و حقوقدانان شورای نگهبان و اعضای محترم مجمع تشخیص مصلحت نظام بزرگواری کنند و این اتفاق بیفتد.

    مقام معظم رهبری از نظر فقهی، حقوقی و اجتماعی به این نکته رسیده‌اند و اگر دیگری در این باره نظری را اعلام کند،‌ اصلاً به مصلحت نیست و درست هم نیست چون هر آنچه رهبری فرمودند، ‌فصل‌الخطاب است. ایشان ضرورت جامعه را دیده‌اند؛ این دستور بدون شک پشتوانه دارد و مبنای آن ساعت‌های متعدد گزارشات و نظرات کارشناسی هست و ما منتظریم که إن‌شاءالله بزرگان ما، عزیزان فقهای شورای نگهبان و حقوقدانان شورای نگهبان و اعضای محترم مجمع تشخیص مصلحت نظام بزرگواری کنند و این اتفاق بیفتد.

    تسنیم: آیا اسناد عادی می‌تواند مالکیت دولت بر برخی بناها و مستحدثات دولتی را هم با خطر مواجه کند؟

    سعادتیان: ما در قانون ثبت مواد ۴۵، ۴۶ و ۴۷ را داریم که در گذشته و به استناد آن‌ها، برای محکمه سند رسمی مورد ملاک بود و قضات هم به این توجه داشتند. بعداً شورای محترم نگهبان این ماده را خلاف شرع اعلام کرد و آسیب‌ها در این حوزه بیشتر شد و عده‌ای رفتند با قولنامه‌های عادی، سند رسمی کشور را باطل کردند و حتی درباره املاک دولتی هم شکایاتی مطرح شد.

    بگذارید یک تجربه‌ای را اینجا مطرح کنم؛ می‌خواستیم فرودگاه مهرآباد را تثبیت مالکیت کنیم و در روند کار، سندی از اسناد آن را به مدت خیلی طولانی مطالعه و بررسی می‌کردم تا اینکه رسیدم به حکم یک قاضی.

    بر اساس یک سند عادی، ادعایی بر بخشی از زمین فرودگاه شده بود! قاضی حکم داده بود که سند رسمی فرودگاه باید به نام دولت صادر شود و چون فرآیند مالکیت آن طی شده، سند مالکیت فرودگاه مهرآباد قابل ابطال نیست ولی با کارشناسی‌های رسمی، خسارت وارده به شخص مدعی پرداخت شود!

    تسنیم: وقتی این تهدید برای فرودگاه مهرآباد و دولت وجود دارد، مردم عادی که در خطر همیشگی از دست دادن مال خود به دلیل اعتبار استناد اسناد عادی هستند!

    سعادتیان: در شرایطی که اسناد عادی در مراجع قضایی و اداری در قبال سند رسمی فاقد اعتبار باشد یا تاب مقاومت از نظر حقوقی نداشته باشد، آیا کسی بر اساس اسناد عادی معامله می‌کند؟ بعید می‌دانم!

    عدم اعتبار اسناد عادی می‌تواند در جامعه نظم ایجاد کند، اگر می‌خواهیم جعل نباشد، چاره‌اش همین است، اگر می‌خواهیم ورودی پرونده‌های قضایی کم شود، پولشویی نباشد، فروش مال به چند نفر صورت نگیرد، عوارض و حقوق دولتی درست پرداخت شود، درآمد پایدار برای شهرداری‌ها ایجاد شود، از زیان‌های اسناد عادی رهایی پیدا کنیم، چاره‌اش این است که اسناد عادی اعتبار نداشته باشد.

    ما الان با این مواجه هستیم که اگر این قانون تصویب نشود یا ضعیف تصویب شود، این مفاسد و تضییع حقوق ادامه پیدا خواهد کرد و چه بسا تشدید هم خواهد شد؛ چون مطرح شده و اگر رد شود خیلی مصیبت ایجاد خواهد کرد…

     

    تسنیم

  • حاجی دلیگانی: مجمع تشخیص وضعیت طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول را تعیین تکلیف کند

    حاجی دلیگانی: مجمع تشخیص وضعیت طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول را تعیین تکلیف کند

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، «حسینعلی حاجی دلیگانی» خواستار تعیین تکلیف هر چه سریع‌تر وضعیت طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول از مجمع تشخیص مصحلت نظام شد و اظهار کرد: به رسمیت شناختن اسناد رسمی به مصلحت کشور است.

    وی افزود: این طرح برای بهبود وضعیت ثبت اسناد توسط مجلس تصویب و برای تایید به شورای نگهبان ارسال شد، اما شورای نگهبان ایراداتی را به آن گرفت و مجلس بر مصوبه خود اصرار و برای رفع اختلاف میان مجلس و شورای نگهبان، به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع شده و تاکنون تعیین تکلیف نشده است.

    نماینده مردم شاهین شهر، میمه و برخوار در مجلس یازدهم افزود: متاسفانه شاهد سوء استفاده برخی افراد از اسناد غیررسمی هستیم و با جعل اسناد، کشور را با مشکلات اساسی مواجه می کنند.

    حاجی دلیگانی با بیان اینکه با تبدیل اسناد قولنامه ای به رسمی از کلاهبرداری ها جلوگیری می‌شود، گفت: با تصویب نهایی و اجرای این قانون مالکان ۲ سال مهلت دارند اسناد عادی را ارائه و ثبت کنند و ضروری است مالکان پیش از اجرای قانون‌، نسبت به حل موارد ثبتی اقدام کنند زیرا پس از آن اسناد عادی و قولنامه پذیرفته نیست بنابراین در این مدت هر کس اسناد غیررسمی و قولنامه ای دارد باید ثبت و ارائه کند تا مشکلات سد راه این موضوع رفع و در صورت بروز اختلافاتی محاکم به آنها رسیدگی کنند.

    خانه ملت

  • گزارش روز | خسارت‌های تاخیر در اعتبارزدایی از اسناد غیررسمی

    گزارش روز | خسارت‌های تاخیر در اعتبارزدایی از اسناد غیررسمی

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، اعتبار معاملات غیررسمی مشکلات و معضلات فراوانی برای کشور و مردم به وجود آورده است. در حال حاضر می‌توان مالکیت یک ملک را بدون اطلاع حاکمیت و به صرف تلاقی اراده طرفین منتقل کرد و این روش انتقال در نظام حقوقی کشور معتبر است.

    این امر سبب شده است که کلاهبرداران بتوانند یک ملک را به چند نفر بفروشند یا زمین خواران زمین‌های متعلق به منابع طبیعی را تصرف کرده و سپس با معامله غیررسمی آن‌ها را بفروشند.

    علاوه بر این موارد می‌توان به کاهش قدرت وثیقه گذاری اموال غیرمنقول، افزایش مخاطرات سرمایه گذاری در حوزه مسکن و پولشویی به عنوان بخشی از تبعات نامطلوب این مسئله اشاره کرد.

    جهت حل معضلات مذکور طرح «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول» در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید. این طرح پس از آنکه از سوی شورای نگهبان واجد ایرادات شرعی و قانون اساسی شناخته شد، با اصرار مجلس شورای اسلامی بر مصوبه خویش، به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع شد و هم‌اکنون در کمیسیون حقوقی و قضایی مجمع در حال بررسی است.

    *اعتبار معاملات غیررسمی منشأ تخلفات

    نظارت‌پذیری، امکان صدور مجدد و دقیق بودن اطلاعات از مهم‌ترین تفاوت‌های اسناد عادی و رسمی محسوب می‌شود؛ همین تفاوت‌ها نشان می‌دهد، فارغ از مشکلات قضایی، اسناد عادی موجب چالش‌های بسیاری در زمینه سیاست‌گذاری حوزه مسکن و املاک شده و عملاً زمینه‌ساز تخلفات بسیار با محوریت مسکن و اراضی فراهم کرده است.

    ‌طبق آمار ارائه شده از سوی رئیس قوه قضائیه، در سال ۱۴۰۱ حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار پرونده وارده به دستگاه قضایی، مربوط به اسناد عادی بوده است.

    حسن نوروزی، عضو هیئت‌رئیسه کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس در این خصوص ضمن اشاره به تبعات اصالت بخشی به اسناد عادی، گفت: این موضوع موجب شده است تا عده‌ای بتوانند بسیاری از جنگل‌ها و کوه‌ها را به فروش برسانند و «حتی یک نفر می‌تواند به‌راحتی با تدوین یک سند و معرفی دو شاهد به دادگاه، یک سند رسمی را ابطال کند که با اجرای قانون جدید، دیگر شاهد این اتفاقات نبوده و اموال غیرمنقول مردم نیز ضایع نخواهد شد.»

    حسین حقگو، کارشناس اقتصادی با بیان اینکه موضوع حقوق مالکیت در بحث توسعه صنعتی اهمیت زیادی دارد، گفت: اگر حقوق مالکیت تضمین نشود، سرمایه‌ها و منابعی وارد حوزه‌های غیررسمی می‌شود که در این صورت سرمایه‌ها برای اینکه دیده نشود، کوچک خواهد بود.

    به گفته وی این موضوع یکی از آفات اقتصاد ایران است که شاهد بنگاه‌های اقتصادی کوچک، زیرپله‌ای و بعضا متوسط هستیم. چراکه سرمایه‌گذار به واسطه عدم اطمینان از آینده و تضمین حقوق مالکیت، سعی می‌کند سرمایه خود را به بازار‌های موازی که سودآوری بیشتری دارد ببرد.

    حقگو با بیان اینکه به جز بحث مالکیت فیزیکی مرتبط با مکان، بحث مالکیت محصول هم مطرح است، گفت: در این موارد دولت برای محصول قیمت‌گذاری می‌کند و می‌توان گفت مالکیت و مبادله هم مخدوش می‌شود.

    این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه طرح اعتبارزدایی از اسناد غیررسمی بر سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی اثر خواهد داشت، تصریح کرد: در شرایطی که حتی سرمایه‌گذار داخلی میل به سرمایه‌گذاری ندارد، این وضعیت برای سرمایه‌گذاران خارجی بدتر است. از طرف دیگر امر سرمایه‌گذاری یک امر بلند مدت و مبنای آن حقوق مالکیت است. این موضوع در نظام اقتصادی ما سابقه طولانی دارد.

    حقگو با بیان اینکه بخشی از وضعیت به آگاهی و ساختار فکری برمی‌گردد، گفت: بحث حقوق مالکیت در کشور ما مغفول مونده و حالا این طرح که در زمینه مالکیت زمین آغاز شده بسیار مهم است.

    وی با اشاره به رتبه پایین حقوق مالکیت در ایران در پاسخ به سوالی درباره اقدامات لازم در راستای تغییر این وضعیت، گفت: بحث اساسی همگام با ایجاد یا تقویت حقوق مالکیت، شفافیت است. همگام با تصویب قوانین باید فضای روشن و شفاف و امکان نقد فراهم شود.

    *چالش‌های معاملات غیررسمی

    در خصوص مصادیق چالش‌های اسناد عادی مثال‌های بسیاری وجود دارد. در همین رابطه می‌توان به زمین‌لرزه ۷.۳ ریشتری کرمانشاه در سال ۹۶ اشاره کرد، در این زلزله هزاران خانه تخریب شد، بنابراین بازسازی مجدد خانه‌ها مطالبه اصلی مردم از حاکمیت بود، بر این اساس، موضوع «مالکیت املاک و اراضی» به عنوان چالش اساسی پیش روی این مطالبه، نگرانی‌هایی ایجاد کرد.

    آن زمان، احمد تویسرکانی، رئیس وقت سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در رابطه با بازسازی املاک و اراضی اظهار داشت: «دارندگان سند‌های قولنامه‌ای و عادی، ممکن است مشکلاتی پیدا کنند، اما افراد دارای سند رسمی هیچ نگرانی در خصوص مالکیت‌های خود نداشته باشند. اگر مردم مناطق زلزله‌زده، اسناد مالکیت خود را گم کرده‌اند یا بر اثر زمین‌لرزه، این اسناد از بین رفته باشد، می‌توانند درخواست صدور سند المثنی دهند تا با مراجعه به سوابق موجود در سیستم، سند المثنی صادر شود.»

    بعد از این اظهارنظر، حجم بالایی از مراجعان برای دریافت سند رسمی مالکیت املاک تخریب شده خود به اداره ثبت مراجعه کردند؛ اما مشکل مراجعان متقاضی دریافت سند مالکیت این بود که مالکیت بسیاری از آن‌ها ثبت رسمی نداشته و تشخیص صدق یا کذب ادعای آن‌ها بسیار پیچیده بود.

    این موارد تنها، گوشه‌ای از چالش‌ها و تخلفات به‌وسیله اعتبار اسناد غیررسمی بود؛ بنابراین به نظر می‌رسد، سیاست‌گذاری در خصوص شفافیت معاملات اموال غیرمنقول و اعتبار زدایی از اسناد غیررسمی، به جهت کاهش تخلفات در این حوزه ضروری است. جوان

  • سودجویی زمین‌خواران از بلاتکلیفی طرح «اعتبارزدایی از اسناد غیررسمی»

    سودجویی زمین‌خواران از بلاتکلیفی طرح «اعتبارزدایی از اسناد غیررسمی»

    ‌به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، حسن نوروزی، عضو هیئت‌رئیسه کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس شورای اسلامی، اخیراً از مخالفت دو نفر از اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام با مصوبه «طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» خبر داده است، بر اساس این مصوبه اسناد عادی یا همان قولنامه‌ای، فاقد اعتبار بوده و فقط اسناد به ثبت رسیده در سامانه ثبت‌ اسناد، اعتبار خواهد داشت.

    بررسی‌ها نشان می‌دهد اغلب دعاوی قضایی در حوزه املاک و اراضی، از ضعفی بزرگ در نظام حقوقی کشور نشأت می‌گیرد که به افراد اجازه می‌دهد بدون نظارت نماینده حاکمیت، نسبت به خرید و فروش املاک و اراضی اقدام کرده و اسناد غیررسمی (عادی) خود را در ردیف اسناد رسمی در محاکم قضایی ارائه کنند.

    بنا بر اظهارات کارشناسان حقوقی، عدم اعتبار‌زدایی از اسناد عادی در محاکم قضایی، موجب افزایش چشمگیر زمین‌خواری و همچنین سایر جرائم همچون فروش و پیش‌فروش یک واحد ملکی به چند نفر، فروش املاک و اراضی دیگران و تغییر کاربری و تفکیک غیرمجاز اراضی کشاورزی شده است.

    * اعتبار معاملات غیررسمی منشأ تخلفات است

    در همین رابطه، حسن نوروزی، عضو هیئت‌رئیسه کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس ضمن اشاره به تبعات اصالت بخشی به اسناد عادی، می‌گوید: ‌این موضوع موجب شده است تا عده‌ای بتوانند بسیاری از جنگل‌ها و کوه‌ها را به فروش برسانند و «حتی یک نفر می‌تواند به‌راحتی با تدوین یک سند و معرفی دو شاهد به دادگاه‌، یک سند رسمی را ابطال کند که با اجرای قانون جدید‌، دیگر شاهد این اتفاقات نبوده و اموال غیرمنقول مردم نیز ضایع نخواهد شد.»

    «نظارت‌پذیری»، «امکان صدور مجدد» و «دقیق بودن اطلاعات» از مهم‌ترین تفاوت‌های اسناد عادی و رسمی محسوب می‌شود؛ همین تفاوت‌ها نشان می‌دهد، فارغ از مشکلات قضایی، اسناد عادی موجب چالش‌های بسیاری در زمینه سیاست‌گذاری حوزه مسکن و املاک شده و عملاً زمینه‌ساز تخلفات بسیار با محوریت مسکن و اراضی فراهم کرده است.

    * بررسی سوابق تخلفات به‌وسیله معاملات غیررسمی

    در خصوص مصادیق چالش‌های اسناد عادی مثال‌های بسیاری وجود دارد‌؛ در همین رابطه می‌توان به زمین‌لرزه‌ ۷٫۳ ریشتری کرمانشاه در سال ۹۶ اشاره کرد، در این زلزله هزاران خانه تخریب شد، بنابراین بازسازی مجدد خانه‌ها مطالبه اصلی مردم از حاکمیت بود، بر این اساس، موضوع «مالکیت املاک و اراضی» به عنوان چالش اساسی پیش روی این مطالبه، نگرانی‌هایی ایجاد کرد.

    آن زمان، احمد تویسرکانی، رئیس وقت سازمان ثبت‌ اسناد و املاک کشور در رابطه ‌با بازسازی املاک و اراضی اظهار داشت: «دارندگان سندهای قولنامه‌ای و عادی، ممکن است مشکلاتی پیدا کنند، اما افراد دارای سند رسمی هیچ نگرانی در خصوص مالکیت‌های خود نداشته باشند. اگر مردم مناطق زلزله‌زده، اسناد مالکیت خود (رسمی) را گُم کرده‌اند یا بر اثر زمین‌لرزه، این اسناد از بین رفته باشد، می‌توانند درخواست صدور سند المثنی دهند تا با مراجعه به سوابق موجود در سیستم، سند المثنی صادر شود.»

    بعد از این اظهارنظر، حجم بالایی از مراجعان برای دریافت سند رسمی مالکیت املاک تخریب شده خود به اداره ثبت مراجعه کردند؛ اما مشکل مراجعان متقاضی دریافت سند مالکیت این بود که مالکیت بسیاری از آنها ثبت رسمی نداشته و تشخیص صدق یا کذب ادعای آنها بسیار پیچیده بود.

    یا در مثالی دیگر، در سال‌های اخیر، ۱۵۰ هکتار از زمین‌های کشاورزی در منطقه روستای ماریان در اطراف مشهد توسط زمین‌خواران در قطعات هزار تا ۲ هزار متر مربعی به صورت غیرمجاز، تفکیک و به مردم فروخته شد.

    در این ۱۵۰ هکتار زمین، حدود ۶۳۰ فقره ساخت‌و‌ساز و دیوارکشی غیرمجاز صورت گرفت که با دستور دادستان مشهد و شورای حفظ حقوق بیت‌المال استان، بیش از ۵۰۰ فقره آن تخریب شد، اطلاعیه‌ای نیز صادر شد تا افرادی که در این ۱۵۰ هکتار، زمینی خریداری کرده‌اند از فروشندگان زمین‌ها بابت پس گرفتن مبالغی که پرداخته‌اند، شکایت کنند. این در حالی است که اگر معاملات غیررسمی (قولنامه‌ای) اعتبار نداشت اساساً فروشندگان (زمین‌خواران) انگیزه‌ای برای تصرف، تفکیک و تغییر کاربری غیرمجاز نداشتند.

    این موارد تنها، گوشه‌ای از چالش‌ها و تخلفات به‌وسیله اعتبار اسناد غیررسمی بود؛ بنابراین به نظر می‌رسد، سیاست‌گذاری در خصوص شفافیت معاملات اموال غیرمنقول و اعتبار زدایی از اسناد غیررسمی، به جهت کاهش تخلفات در این حوزه ضروری است.

    * سرنوشت طرح «اعتبار زدایی از اسناد غیررسمی» در دست مجمع تشخیص مصلحت

    به همین جهت طرح اعتبار زدایی از اسناد غیررسمی، از چند سال پیش در دستور کار سیاست‌گذاران کشور قرار گرفت، اما با وجود تأیید مجلس شورای اسلامی، این طرح با ایرادات شورای نگهبان مواجه شد و بعد از رفت‌وآمدهای بسیار بین مجلس و شورای نگهبان در سال‌های گذشته، تاکنون به نتیجه نرسیده است. به همین دلیل در سال گذشته تصمیم‌گیری نهایی در خصوص طرح «اعتبار زدایی از اسناد غیررسمی» به مجمع تشخیص مصلحت نظام واگذار شد.

    بررسی‌ها نشان می‌دهد، یکی از چالش‌های اصلی میان مجلس و شورای نگهبان، مسئله ابطال اسناد غیررسمی و باطل شدن اسناد رسمی با استناد به اسناد عادی است. اختلافی که به نظر می‌رسد، میان اعضای مجمع تشخیص مصلحت نیز وجود دارد.

    در همین رابطه، آیت‌الله آملی لاریجانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام با اشاره به جلسات متعدد کمیسیون حقوقی و قضایی مجمع برای بررسی طرح اعتبار زدایی از اسناد غیررسمی، می‌گوید: «نه بنده، نه مجمع و نه شورای نگهبان مطلقاً اعتبار اسناد غیررسمی را فی‌حدذاته تأیید نکرده‌ایم، بحث این است؛ آیا معاملات واجد شرایط هم باطل‌اند؟ ما با بطلان معاملات در واقع، مخالفیم. گرچه ممکن است به لحاظ مصلحتی بگوییم برای حل موضوع و رفع مشکل مردم، دستگاه قضایی می‌تواند اسناد غیررسمی را نپذیرد.»

    * ابطال معاملات غیررسمی ممانعتی با شرع ندارد

    از طرفی آیت‌الله اراکی عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، در خصوص عدم مخالفت شرع با باطل کردن اسناد غیرعادی، اظهار داشت: وجود و گسترش معاملات اموال غیرمنقول از طریق اسناد عادی منشأ فساد و اخلال است و مطابق اصول و قواعد فقه، در تزاحم حکم اولیه و حکم ملزمه و مصلحت عامه، حفظ نظام اجتماعی و جلوگیری از خلل و فساد در آن ارجحیت دارد؛ بنابراین حتی حکم به باطل شدن معاملات عادی در خصوص اموال غیرمنقول به نظر ما بلااشکال و مخالفتی با شرع ندارد.

    به نظر می‌رسد، چالش فعلی طرح اعتبار زدایی از اسناد غیررسمی، مسئله باطل اعلام‌کردن معاملات اموال غیرمنقول به‌صورت قولنامه‌ای و ابطال اسناد رسمی با استناد به معاملات غیررسمی است. مسئله‌ای که از سوی بسیاری از کارشناسان اصلی‌ترین هدف طرح مذکور معرفی می‌شود.

    * نامه ۳۴ اندیشکده سیاست‌گذاری به مجمع تشخیص مصلحت نظام

    در همین رابطه، ۳۴ اندیشکده سیاست‌گذاری کشور در نامه‌ای به مجمع تشخیص مصلحت نظام، خواستار این شده‌اند که طرح الزام به ثبت رسمی معاملات باید به گونه‌ای تصویب شود که دیگر حتی یک سند رسمی هم با استناد به قولنامه باطل نشود. به عقیده نویسندگان نامه، اعمال برخی تغییرات در متن این طرح در کمیسیون حقوقی مجمع تشخیص، هدف اصلی طرح که همان ابطال نشدن اسناد رسمی به استناد معاملات غیررسمی در محاکم است را از بین می‌برد.

    در بخشی از این نامه می‌خوانیم: «بر اساس پژوهش‌های انجام شده، امکان ابطال اسناد رسمی به‌واسطه معاملات غیررسمی، علت اصلی رواج معاملات غیررسمی اموال غیرمنقول و عامل تداوم وضع موجود است. توضیح آنکه تا زمانی که می‌توان با یک برگ کاغذ، اسناد رسمی صادره توسط حاکمیت را ابطال نمود، این معاملات در نزد مردم معتبر بوده و نابسامانی‌های موجود ادامه خواهد داشت؛ لذا حاکمیت برای کاهش رواج اسناد غیررسمی در معاملات اموال غیرمنقول، باید از اعتبار اسناد رسمی صیانت کرده و سند رسمی ابطال‌ناپذیر گردد. در غیر این صورت، درصورتی‌که حتی در یک محکمه سند رسمی ابطال گردد، شاهد بازگشت وضع موجود خواهیم بود.»

    بر اساس آنچه گفته شد، مسئله عدم شفافیت و زمینه‌ساز فساد و تخلف بودن، اعتبار اسناد غیررسمی در دعاوی حقوقی بر کسی پوشیده نیست و همه اجزای حاکمیت آن را تأیید می‌کنند و صرفاً موضوع ابطال اسناد رسمی با استناد به معاملات غیررسمی، تصمیم‌گیری نهایی در مورد این طرح را معطل کرده است.

    به نظر می‌رسد، باتوجه‌به اینکه هدف اصلی طرح اعتبار زدایی از اسناد غیررسمی، «ممانعت از ابطال اسناد رسمی با استناد به معاملات غیررسمی» است؛ طرح مذکور باید با حفظ این هدف به تصویب رسد، تا امکان تخلف و سوءاستفاده سودجویان به‌وسیله اسناد غیررسمی و معاملات قولنامه‌ای برچیده شود.

    فارس

  • درخواست دانشجویان از مجمع تشخیص؛ به فرمان رهبر پایبند باشید

    درخواست دانشجویان از مجمع تشخیص؛ به فرمان رهبر پایبند باشید

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، جمعی از دانشجویان در نامه ای به اعضا مجمع تشخیص مصلحت نظام نکاتی را درباره طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول که در این مجمع در حال رسیدگی است، مطرح کردند.

    در بخشی از این نامه آمده است:

    احتراما همانگونه که مستحضرید بسیاری از دعاوی و پرونده های مطروحه در محاکم ریشه در اعتبار معاملات اموال غیرمنقول با سند عادی دارند، این مسئله در نظام حقوقی کشور به میزانی حائز اهمیت است که مسئولین محترم قوه قضائیه در سطوح مختلف به دفعات آفات و مشکلات عدیده ی ناشی از آن‌ را بیان نمودند.

    دامنه‌ی آسیب مسئله فراتر از آن است که تنها گریبان‌گیر دستگاه قضا باشد، بسیاری ازاشخاص که با این نوع معاملات گرفتار مشکلات و طعمه ی کلاهبرداران می شوند، بخش عظیمی از دارایی شان را از دست داده و این فاجعه خود تبعات نامطلوب دیگری در پی دارد.

    دولت نیز از خسارات مربوط به اعتبار اسناد عادی در امان نمانده برای مثال در موارد قابل توجهی مشاهده شده که زمین‌خواران با استفاده از اسناد عادی اراضی ملی و دولتی را به اشخاص ثالث فروخته و خریداران به ساخت و ساز اقدام می‌نمایند و درنهایت دولت و مردم متحمل ضررهای سنگین مالی و معنوی می‌شوند.

    طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول پس از پنج مرحله رفت و برگشت بین مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان در دی‌ماه ۱۴۰۱ جهت بررسی و تصویب نهایی به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع شد، در تیر‌ماه ۱۴۰۲ مقام معظم رهبری(مدظله العالی) در دیدار با مسئولین قوه قضائیه طی یک بیان مهم و تاریخی ضمن اشاره به بحث مذکور، با صراحت رواج اسناد عادی در معاملات اموال غیرمنقول را موجب فساد و جلوگیری از آن‌را مصلحت قطعی کشور دانستند.

    در اینکه طرح های ارسالی به مجمع در کمیته و کمیسیون های مربوطه نیاز به بررسی یا بعضا بازنگری دارد شکی نیست اما آنچه ذهن جریان دانشجویی و دغدغه مندان را مشغول ساخته این موضوع است که چرا طرحی با چنین اهمیت و حساسیتی که در نهایت شخص مقام معظم رهبری را وادار به اتخاذ موضع می‌نماید، پس از گذشت بیش از سیصد روز هنوز نسبت به آن تصمیم مناسبی اتخاذ نشده است؟

    تعلل نسبت به اتخاذ تصمیم سازنده و بی‌تفاوتی در خصوص شائبه ی ایجاد شده درمورد برخی اصلاحات صورت گرفته در کمیسیون تخصصی که می‌تواند طرح مورد بحث را به کلی از هدف خود منحرف سازد موجب شده تا دلسوزان ایران عزیز و جوانان دغدغه مند بر نگرانی شان نسبت به تدام این روند کند و در نهایت اتخاذ تصمیمی بحران ساز بجای اصلاح رویکرد افزوده شود.

    انتظار می‌رود اعضاء مجمع تشخیص مصلحت نظام پایبندی خود به فرامین رهبر معظم انقلاب(حفظه الله تعالی) را در عمل نشان داده در اسرع وقت نسبت به تعیین تکلیف نهایی طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول اقدام نمایند.

    والسلام علی من اتبع الهدی

    بسیج دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی

  • موافقت سه قوه و مخالفت دو عضو مجمع تشخیص با طرح الزام به ثبت رسمی!

    موافقت سه قوه و مخالفت دو عضو مجمع تشخیص با طرح الزام به ثبت رسمی!

     

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، حجت الاسلام حسن نوروزی نماینده رباط کریم در مجلس شورای اسلامی در مورد موضوع سلب اعتبار از اسناد عادی و قولنامه‌ای بیان کرد: در همه کشور‌ها‌، اسناد رسمی مورد پذیرش‌، محاکم قضایی و ادارات‌، است‌ و حتی قبل از انقلاب اسلامی نیز اسناد رسمی مورد قبول محاکم قضایی بود‌ که بعد از انقلاب اسلامی‌، عده‌ای با شرعی دانستن اسناد عادی و قولنامه‌‌ای، اعتبار اسناد رسمی را نیز زیر سوال بردند.

    وی با ‌اشاره به تأکید رهبر انقلاب بر سلب اعتبار از اسناد عادی و قولنامه‌ای گفت: در حال حاضر قانونی در حال تدوین است‌ بر اساس آن اسناد قولنامه‌ای فاقد اعتبار است و فقط اسناد به ثبت رسیده در سامانه ثبت اسناد‌، معتبر خواهد بود.

    عضو هیئت رئیسه کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس شورای اسلامی با اشاره به تبعات اصالت دادن به اسناد قولنامه‌ای، یادآور شد: اعتبار دادن به اسناد قولنامه‌ای در این سال‌ها موجب شده تا عده‌ای بتوانند بسیاری از جنگل‌ها و کوه‌ها را به فروش برسانند و حتی یک نفر می‌تواند به راحتی با تدوین یک سند و معرفی دو شاهد به دادگاه‌، یک سند رسمی را ابطال کند که با اجرای قانون جدید‌، دیگر شاهد این اتفاقات نبوده و اموال غیر منقول مردم نیز ضایع نخواهد شد.

    نوروزی بیان کرد: پس از ارائه طرح مجلس‌، مبنی بر الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، هر سه قوه مجریه‌، مقننه‌ و قضائیه با این طرح موافق هستند ولی ۲ نفر از اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام با مصوبه «اعتبار اسناد رسمی» مجلس مخالفت کردند و دلیل مخالفت شان این است که اسناد قولنامه‌ای و عادی را نیز دارای اعتبار می دانند.

    وی گفت: بعد از نهائی شدن این قانون، مالکان تا ۲ سال مهلت دارند اسناد عادی را رسمی و به ثبت برسانند و بر همین اساس به مالکان توصیه می شود‌، قبل از اجرایی شدن قانون‌، نسبت به حل موارد ثبتی اقدام کنند.بعد از آن دیگر اسناد عادی و قولنامه پذیرفته نیست.

    گفتنی است؛ از سال ۱۳۹۵ مجلس طرحی در رابطه با الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول را تصویب و به شورای نگهبان ارسال می‌کند اما با ایرادات این شورا مواجه می‌شود.

    بر اساس اظهارات نمایندگان مجلس‌، در ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۹ با اصلاحاتی، نام این طرح را به‌عنوان فعلی یعنی «طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» تغییر داده و دوباره به شورای نگهبان ارسال کرده که می‌توان از آن به‌عنوان یکی از پر رفت و آمدترین طرح‌ها بین مجلس و شورای نگهبان یاد کرد.

    پس از ایرادات شورای نگهبان و اصلاح آن از سوی مجلس، سرانجام به دلیل اصرار نمایندگان بر مصوبه قبلی خود به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارسال شد که هنوز هم با گذشت هفت سال درباره آن تصمیم‌گیری نشده است.

    حجت الاسلام محسنی اژه‌ای رئیس قوه قضائیه نیز درباره اعتباربخشی به اسناد رسمی و رفع اعتبار از اسناد عادی بیان کرد که در این رابطه با مقام معظم رهبری، شورای نگهبان و علمای قم رایزنی و به آنها تاکید کرده‌ایم وضع فعلی ناظر بر اعتبار داشتن اسناد عادی عوارض بی‌شماری دارد.فارس

     

  • تسنیم منتشر کرد | عضو مجمع تشخیص: اعتبار «اسناد عادی» باعث تحقیر ملی در سطح جهان می شود!

    تسنیم منتشر کرد | عضو مجمع تشخیص: اعتبار «اسناد عادی» باعث تحقیر ملی در سطح جهان می شود!

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، خبرگزاری تسنیم طی نشستی با حضور حجت‌الاسلام مجید انصاری؛ عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و  سید صادق سعادتیان؛ معاون امور اسناد سازمان ثبت اسناد و املاک کشور به بررسی اهمیت اسناد رسمی و بی اعتباری اسناد عادی پرداخت.

    تسنیم نوشت: کشور ما و ایرانیان سال‌هاست از موضوعی به‌نام “اسناد عادی” ضربه می‌خورند، ضربه‌هایی که تمام آن آشکار نیست. درباره اعتبار اسناد عادی همیشه صحبت از تشکیل پرونده‌های حقوقی متعدد در دستگاه قضایی است که بنا بر گزارش‌های رسمی، نیمی از ورودی‌های دستگاه قضا و تا ۷۰ درصد پرونده‌های حقوقی محاکم و دادگاه‌های کشورمان را تشکیل می‌دهد!

    این پرونده‌ها که در همگی آنها پای “اسناد عادی” در میان است، با عناوین اتهامی کلاهبرداری‌، پولشویی‌ و فرارهای مالیاتی در جریان است اما احتمالاً اطلاع نداریم که هر سال به‌دلیل اعتبار داشتن اسناد عادی در کشورمان، ثروت هنگفتی به باد می‌رود و امکان سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی از همین محل سلب و امکان تحقق توسعه پایدار کشورمان گرفته می‌شود.

    کارشناسان امر با شناخت آسیب‌های متعدد اعتبار اسناد عادی، مدتی است موضوع را در دستور کار قرار داده‌اند و هزاران ساعت وقت صرف این شد تا طرحی جامع برای سلب اعتبار از اسناد عادی به تصویب برسد یعنی آنجا که سند رسمی در دست است دیگر سند عادی مستند تلقی نشود و سند تک‌برگ نوشته‌شده در دفاتر اسناد رسمی در دعوای حقوقی در مقابل سند نوشته روی کاغذهای سفید، بازنده نشود.

    کارشناسان و حقوقدانان بر اینکه اسناد عادی باید اعتبار خود را مقابل اسناد رسمی از دست بدهند اصرار دارند و قوه قضاییه و مجلس و دولت هم این مسئله را در دستور کار خود قرار داده‌اند تا جایی که یکصدایی درباره لزوم اعتبارزدایی از اسناد عادی ایجاد شده است.

    این مصوبه در مجلس رأی آورد اما شورای نگهبان قانون اساسی بارها مصوبه مجلس را درباره اعتبارزدایی از اسناد عادی تأیید نکرد و صرفاً بر اساس یک حکم اولیه فقهی به آن ایراد گرفت. اصرار مجلس برای به سرانجام رساندن این مهم، سرانجام، مصوبه را به مجمع تشخیص مصلحت نظام فرستاد تا آنجا تعیین تکلیف شود اما بعد از آن مقام معظم رهبری در دیداری که با مسئولان قوه قضاییه در ششم تیرماه امسال داشتند، اعلام کردند: “خیلی از فسادها در مورد اموال غیرمنقول از همین معاملات غیررسمی و معاملات عادی به وجود می‌آید؛ باید جلوی این گرفته بشود و واقعاً این‌جوری است که اگر حالا به‌فرض از دیدگاه شورای محترم نگهبان یک اشکالی هم این قانون مجلس داشته باشد، مصلحت قطعی نظام و کشور در این است که این قانون باید دنبال بشود، یعنی این شیوه‌ای که الآن رایج است که دو خط بنویسند، منتقل کنند و مانند به اینها، منشأ فسادهای بزرگ است.”

    ایشان به‌صراحت آنچه را درباره اسناد عادی مصلحت هست، بیان کردند اما ظاهراً برخی در مجمع تشخیص مصلحت نظام، سودای دیگری در سر دارند و همچنان مقابل درمان و علاج شدن این زخم چرکین و کهنه، مقاومت می‌کنند.

    برای اینکه بدانیم چرا اعتبارزدایی از اسناد عادی مهم است و در زمان حاضر وضعیت این مصوبه حیاتی و کلیدی به‌چه‌صورت است، نشستی با حضور حجت‌الاسلام مجید انصاری؛ عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و نیز سید صادق سعادتیان؛ معاون امور اسناد سازمان ثبت اسناد و املاک کشور برگزار کردیم.

    در این نشست موضوعاتی برای نخستین بار مطرح شد از جمله اینکه اعتبار داشتن اسناد عادی چگونه مانع از سرمایه‌گذاری سرمایه‌گذاران داخلی و شرکت‌های بزرگ خارجی و بین‌المللی در ایران شده است و این‌که چطور یک سؤال از شورای نگهبان، جایگاه اسناد رسمی صادرشده از حکومت را تا این حد پایین آورد که نوشته روی یک کاغذ معمولی می‌تواند آن را از اعتبار ساقط کند!

    بخش نخست این نشست پیشِ‌روی شماست:

    تسنیم: انتظار جامعه حقوقی و کسانی که بر اهمیت اسناد رسمی و لزوم اعتبارزدایی از اسناد عادی واقف هستند این است که این زخم کهنه و چرکین که تا امروز به توده مردم کشورمان و منافع عمومی، لطمات بسیار گسترده‌ای را وارد کرده است، هرچه زودتر درمان شود و با تصویب نهایی آن، این غائله پرآفت به اتمام برسد؛ این امر، یک انتظار درست و منطقی است اما چرا حالا که تعیین تکلیف نهایی این مصوبه حیاتی به مجمع تشخیص مصلحت نظام رسیده است، برخی داخل مجمع، ساز مخالفت با آن را کوک کرده‌اند و ظاهراً “مصلحت” آنها چیز دیگری اقتضا می‌کند؟!

    انصاری: در این جلسه از زاویه “مصلحت” به موضوع اسناد عادی و اسناد رسمی نگاه می‌کنم. این موضوع دامنه وسیعی از مباحث حقوقی، مباحث فقهی، احکام اولیه، احکام ثانویه و احکام حکومتی دارد که ورود کردن به هر کدام از آن‌ها یک مبحث مفصلی است، پس فعلاً از زوایه مصلحت به موضوع نگاه می‌کنم چون حالا این بحث به نقطه اعلان مصلحت از سوی نهاد رسمی این موضوع یعنی مجمع تشخیص مصلحت نظام رسیده است.

    نقش اسناد رسمی در نظام حقوق مالکانه یک کشور خصوصاً نظام حقوق مالکیتی اموال غیرمنقول، حساسیت و اهمیتی بسیار دارد و به این دلیل از دیرباز چه در دوره‌ای که در مجلس بودم و چه در زمانی که در دولت و نهادهای دیگر خدمت می‌کردم، نسبت به آن حساسیت داشتم و اخبار مسأله را تعقیب می‌کردم.

    بر اساس داشته‌های ذهنی و آگاهی و اشرافی که بر موضوع دارم در یک جمله عرض می‌کنم که تا به حال فکر نمی‌کنم از بین مجموعه‌ موضوعاتی که به مجمع تشخیص مصلحت نظام آمده، مصلحتی فراگیرتر و مهم‌ترین از مسئله “اسناد عادی” بوده باشد و این مهم‌ترین مصلحتی است که با آن مواجه بوده‌ایم.

    بر اساس داشته‌های ذهنی و آگاهی و اشرافی که بر موضوع دارم در یک جمله عرض می‌کنم که تا به حال فکر نمی‌کنم از بین مجموعه‌ موضوعاتی که به مجمع تشخیص مصلحت نظام آمده، مصلحتی فراگیرتر و مهم‌ترین از مسئله “اسناد عادی” بوده باشد و این مهم‌ترین مصلحتی است که با آن مواجه بوده‌ایم.

    شاید در بدو امر این ادعا برای عده‌ای غیرقابل باور و سنگین به نظر برسد اما اگر ابعاد منفی اسناد عادی و به‌خصوص خسارات مادی و معنوی بسیاری که به انضباط‌بخشی به امور جامعه و حکمرانی مطلوب چه به نظام و چه به سیستم قضایی و حقوق فردی و اجتماعی وارد کرده، به‌درستی تبیین شود و بدانیم که اسناد عادی، سرمنشأ بسیاری از مفاسد و ناهنجاری‌ها شده، خواهیم دید که این موضوع در رأس مسائل دارای مصلحت کشور است.

    تسنیم: تمام این مقدمه که درباره اهمیت این مسئله به آن اشاره کردید، دال بر ضرورت و لزوم اتفاق‌نظر اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام بر روی مصوبه اخیر درباره اسناد عادی و اسناد رسمی است اما چرا از مجمع اخبار عجیب دیگری شنیده می‌شود؟

    انصاری: می‌خواهم با تأسف اعلام کنم که با یک تأخیر ۴۰ ساله در رسیدگی به این مسأله مواجه هستیم و به این دلیل، دیگر وقت زیادی برای از دست دادن نداریم؛ چون از رهگذر اعتبار اسناد عادی که ناهنجاری بزرگی در نظام حقوقی کشور محسوب می‌شود، ما بخش عمده‌ای از اراضی انفالی، منابع ملی و منابع طبیعی خود را از دست داده‌ایم و این نهاد خاص نامبارک یعنی تولید اسناد عادی متقلبانه و بهره‌برداری از آن در انواع ناهنجاری‌های اقتصادی و اجتماعی و … موجب شده که تخریب‌های جبران‌ناپذیری در عرصه‌های مختلف به جای بگذارد.

    لذا تأکید می‌کنم این مسئله از دید من “ضرورت قطعی و مصلحت قطعی بیّن” است و هر یک ساعت تسریع در این مسأله با گواهی آمار و ارقامی که به آن واقف هستیم، سود پرشماری به همراه دارد.

    می‌خواهم با تأسف اعلام کنم که با یک تأخیر ۴۰ ساله در رسیدگی به این مسأله مواجه هستیم و به این دلیل، دیگر وقت زیادی برای از دست دادن نداریم؛ چون از رهگذر اعتبار اسناد عادی که ناهنجاری بزرگی در نظام حقوقی کشور محسوب می‌شود، ما بخش عمده‌ای از اراضی انفالی، منابع ملی و منابع طبیعی خود را از دست داده‌ایم و این نهاد خاص نامبارک یعنی تولید اسناد عادی متقلبانه و بهره‌برداری از آن در انواع ناهنجاری‌های اقتصادی و اجتماعی و … موجب شده که تخریب‌های جبران‌ناپذیری در عرصه‌های مختلف به جای بگذارد.

    لذا تأکید می‌کنم این مسئله از دید من “ضرورت قطعی و مصلحت قطعی بیّن” است و هر یک ساعت تسریع در این مسأله با گواهی آمار و ارقامی که به آن واقف هستیم، سود پرشماری به همراه دارد.

    تسنیم: چرا غائله اسناد عادی به اینجا رسیده است و این اسناد پرمفسده، جایگاه خود را از کجا به دست آورده‌اند که عده‌ای از مسئولان همچنان پای مفاسد آن ایستاده‌اند؟

    انصاری: باید اسناد عادی را به لحاظ تاریخی واکاوی کنیم که در آن دو نکته مد نظر است؛ نخست اینکه در شیعه، حکومت مشروع تاریخی کم داشتیم، برخلاف اهل سنت که حکومت داشتند و فقه حکومتی آن‌ها بسیار سابقه‌دار است و قاعده‌گذاری‌هایی که در فقه عمومی و نیز در عرصه حقوق مالکیت و غیره برمی‌گردد، بیشتر از ماست. در گذشته علما، فقها و روحانیون ما و در کل نهاد روحانیت، مرجع و ملجأ متدینین جامعه بودند و به دلیل احتیاطاتی که داشتند و قبل از اینکه نظامات حکومتی مستقر شود، نظامات دینی و نهاد روحانیت، پاسخگوی بخشی از مسائل حقوقی روزمره مردم در مرافعات و تخاصمات آن‌ها و نیز در بحث تنظیم سند بودند، روحانیون رفع خصومت می‌کردند و برای مسائل مختلف تدبیر داشتند حتی قبل از استقرار دولت مدرن، گاهی یک روحانی در یک روستا به لحاظ اعتباری که بین مردم داشته و ساز‌وکاری که سازمان اداری و دیوان‌سالاری که وجود نداشت، مأموریت چند سازمان و اداره امروزی را به عهده داشت.

    پس نهاد روحانیت در جامعه ایران به لحاظ تاریخی طی صدها سال شکل گرفت و یکی از کارکردهای مهم آن همین بود که برای مردم گواهی اسناد مالکیت و اسناد تولد، ازدواج، وقف و هر عقودی که دامنه‌دار بوده را صادر کند و آن هم به دلیل اعتبار، محبوبیت و مقبولیت علما بود؛ این مسئله که اسناد عادی به پشتوانه این نوع مؤیدات در تاریخ شکل گرفته، بخشی از نظام نانوشته و غیررسمی حقوقی ایران هست که بر نظام حقوقی مدرن ما از زمانی که این سامانه‌ها شکل گرفته و دولت مدرن تشکیل شده سایه انداخته است.

    باید توجه داشت که این رویه حداقل در زمان خودش محاسنی داشته و جای بحث آن اینجا نیست اما بعد از تشکیل نظام جمهوری اسلامی ایران با اهدافی که پیگیری می‌کند و دیدگاهی که حضرت امام مطرح کرد، باید رویه‌ها دچار تغییر و تحول شوند. جمهوری اسلامی در واقع مدل حکومت و انضباط بخشیدن به زندگی مردم با فلسفه عملی تمامِ فقه است و تعبیر امام هم همین است که حکومت، فلسفه عملی تمامِ فقه است و از این رو بحث عینیت دین و سیاست را مطرح کردند و غایتِ فقه و غایتِ احکام دین برای اداره جامعه بشری از گهواره تا گور را مورد اشاره قرار دادند.

    مرحوم امام همچنین عنصر زمان و مکان در اجتهاد و توقف فقه در زمان گذشته را حل کردند و در واقع فقه را در متن پیشرفت علم و تمدن و جامعه بشری منعطف مطرح کردند البته با تکیه با اصول اولیه و مبانی فقهی و با همین دیدگاه، یک نظام سیاسی را طراحی کردند و این نظام سیاسی تبدیل شد به یک نظام حقوقی و میراث ملی که در قانون اساسی راهکارهای تحقق آن پیش‌بینی شد. حالا ما باید مبتنی بر نیازهای واقعی بتوانیم جوابگوی جامعه باشیم و ضمناً عدولی هم از احکام اسلامی نداشته باشیم و این مسأله‌ای است که صرف اسناد عادی نیست و در همه زمینه‌ها وجود دارد.

    در سال‌های اول انقلاب برای عبور از آن ذهنیات و پیشینه فردگرایی فقهی و فقه فردگرا به فقه حکومتی و فقه جوابگو و فقهی که در قالب یک نظام حقوقی باشد، فراز‌ها و فرودهایی ایجاد شد؛ از جمله قانون کار و قانون بند (ج) و قانون اراضی و بحث‌هایی که در دهه اول انقلاب مطرح بود. بعد از فراز و فرودهای فراوان، مسئولان هم به‌نوعی تقارب ذهنی رسیدند و هم به‌نوعی کادرسازی‌های رسمی برای اجرای امور شکل گرفت. از جمله این مسایل بحث احکام اولیه، تعارض احکام اولیه با احکام ثانویه، بحث مصلحت و بحث احکام حکومتی، جایگاه احکام حکومتی بودند که بحث‌های دامنه‌داری محسوب می‌شود که خوشبختانه امام با احاطه بی‌نظیر به فقه و مقبولیت و نفوذ کلمه‌ای که داشتند، معبرهای دشوار و پرپیچ و خم را گشودند و راهی را به روی کشور و جامعه و متدینین و همه آحاد جامعه باز کردند.

    تسنیم: خب با این اوصاف؛ چرا غائله اسناد عادی حل نشد و معضل ادامه یافت؟!

    انصاری: سال ۱۳۱۰ قانون ثبت تصویب شد که درباره بحث حقوق مالکانه اموال غیرمنقول است و عملاً به‌تعبیر مرحوم دکتر کاتوزیان، اعتبار اسناد عادی از آن تاریخ منتفی شد و در واقع در کنار شرط پایه‌ای در معاملات و عقود که بحث رضایت طرفین است، بحث ثبت اسناد هم قرار گرفت. قانون مدنی مصوب ۱۳۰۹ هم به‌نوعی شهادت شهود را برای نادیده گرفتن یا ابطال اسناد عادی را ناکافی دانسته بود و اینها مکمل هم بودند.

    با قانون مدنی و قانون ثبت، پایه این مسئله گذاشته شده بود اما به دلایل تاریخی و به دلایل مختلف از جمله سوءاستفاده‌هایی که وجود داشت و تعارض منافعی که ایجاد می‌شد به‌تدریج مانع نهادینه شدن این قوانین به شکل کامل و صددرصدی شد و به هر حال فراگیر نشدند اما به لحاظ قانونی این بود.

    تسنیم: الان وقتی مجلس می‌خواهد قانونی جامع و فراگیر و با ابعاد مختلف درباره سلب اعتبار از اسناد عادی تصویب کند، شورای نگهبان با استنادات فقهی مانع از آن می‌شود. شما کمی قبل درباره فقه پویا که جوابگوی مسایل است و اینکه حضرت امام خمینی(ره) آن را با حکومت اسلامی معرفی کرد، سخن گفتید که فقهای شورای نگهبان می‌توانستند با رجوع به آن، تصمیم دیگری نسبت به حکم اولیه اتخاذ کنند و با اتکا به احکام ثانویه، مصوبه مجلس را تأیید کنند؛ استناد شورای نگهبان برای مخالفت با سلب اعتبار از اسناد عادی چیست؟

    انصاری: مرحوم آیت‌الله مؤمن در سال ۱۳۶۷ و زمانی که عضو فقهای شورای نگهبان بودند، نامه‌ای به آیت‌الله جنتی، دبیر شورا نوشتند و ۴ سؤال درباره اسناد عادی مطرح کردند و درخواست کردند که حقوق مالکیت در دستور شورای نگهبان قرار بگیرد، این موضوع در نهایت منتهی شد به نظریه شورای نگهبان و اعلام شد که نادیده گرفتن اعتبار اسناد عادی، خلاف شرع است.

    تسنیم: آیا باید اشکالی را متوجه آن اعلام نظر شورای نگهبان درباره اعتبار اسناد عادی بدانیم؟

    انصاری: به نظر من شورای محترم نگهبان قبل از اعلام چنین نظری، باید به پیامدهای آن فکر می‌کرد و حداقل راهکارهایی را طراحی می‌کرد که ما به خاطر یک احتیاط شرعی و حتی حکم اولیه شرعی، از چاله به چاه نیفتیم! فقهای شورای نگهبان به دنبال حفظ حکم شرعیِ مالکیت شرعی اشخاص بودند که حکم اولیه است اما این را مدنظر قرار ندادند که صدها نقض حکم شرعی دیگر در حوزه‌های مختلف به دلیل اعتبار دادن به اسناد عادی اتفاق افتاده است.

    انصاری: به نظر من شورای محترم نگهبان قبل از اعلام چنین نظری، باید به پیامدهای آن فکر می‌کرد و حداقل راهکارهایی را طراحی می‌کرد که ما به خاطر یک احتیاط شرعی و حتی حکم اولیه شرعی، از چاله به چاه نیفتیم! فقهای شورای نگهبان به دنبال حفظ حکم شرعیِ مالکیت شرعی اشخاص بودند که حکم اولیه است اما این را مدنظر قرار ندادند که صدها نقض حکم شرعی دیگر در حوزه‌های مختلف به دلیل اعتبار دادن به اسناد عادی اتفاق افتاده است.

    به هر حال پس از نظریه شورای نگهبان از اسناد رسمی به نفع اسناد عادی به‌تدریج اعتبارزدایی شد! و عده‌ای از افراد که حرفه آن‌ها سندسازی بود، انواع فسادها را در حوزه اقتصادی ایجاد کردند؛ این افراد سودجو با سوء‌استفاده از اعتبارزدایی از اسناد رسمی به نفع اسناد عادی، شروع کردند به سندسازی برای اراضی ملی، دولتی، اموال عمومی، اراضی انفالی و منابع طبیعی و آنها را تصرف کردند حتی کار به جایی رسید که بستر رودخانه‌ها و سواحل دریا و جایی که با احکام اولیه هم غیرقابل تملک برای اشخاص نبود را با سندسازی‌ها و شهادت‌نامه‌های دروغینی که درست کردند، به تصرف خود درآورند!

    به هر حال پس از نظریه شورای نگهبان از اسناد رسمی به نفع اسناد عادی به‌تدریج اعتبارزدایی شد! و عده‌ای از افراد که حرفه آن‌ها سندسازی بود، انواع فسادها را در حوزه اقتصادی ایجاد کردند؛ این افراد سودجو با سوء‌استفاده از اعتبارزدایی از اسناد رسمی به نفع اسناد عادی، شروع کردند به سندسازی برای اراضی ملی، دولتی، اموال عمومی، اراضی انفالی و منابع طبیعی و آنها را تصرف کردند حتی کار به جایی رسید که بستر رودخانه‌ها و سواحل دریا و جایی که با احکام اولیه هم غیرقابل تملک برای اشخاص نبود را با سندسازی‌ها و شهادت‌نامه‌های دروغینی که درست کردند، به تصرف خود درآورند!

    تسنیم: تصرفات حاشیه رودها و دریاها را هم به‌دلیل اعتبار اسناد عادی می‌دانید؟

    انصاری: بله! بخش عمده‌ای از این تصرفات به خاطر همین اسناد عادی است؛ اسنادی که به عنوان مستثنیات مراتع و مستثنیات جنگل و نمونه‌‌هایی از این قبیل که درست شده، مبنای اولیه و پایه ابتدایی جنگل‌خواری و زمین‌خواری و تعرض به منابع طبیعی بوده است اما زیان اسناد عادی در همین‌ها خلاصه نمی‌شود و آسیب‌ها شامل همین تصرفات نیست.

    تغییر غیرمجاز کاربری‌ها، تفکیک غیرمجاز اراضی، فروش مال غیر، فروش متعدد بر روی یک ملک با اسناد متعدد دستی و عادی که مبنای دعواهای بسیاری شده و بخش عمده‌ای از دعاوی حقوقی و کیفری ما مستقیم یا غیرمستقیم به مسأله اسناد عادی مرتبط می‌شود حتی وقتی برخی پرونده‌های جنایی و قتل را بررسی می‌کنیم، می‌بینیم که دلیل اصلی آن منازعات و جرایم مرتبط با اسناد عادی است.

    تغییر غیرمجاز کاربری‌ها، تفکیک غیرمجاز اراضی، فروش مال غیر، فروش متعدد بر روی یک ملک با اسناد متعدد دستی و عادی که مبنای دعواهای بسیاری شده و بخش عمده‌ای از دعاوی حقوقی و کیفری ما مستقیم یا غیرمستقیم به مسأله اسناد عادی مرتبط می‌شود حتی وقتی برخی پرونده‌های جنایی و قتل را بررسی می‌کنیم، می‌بینیم که دلیل اصلی آن منازعات و جرایم مرتبط با اسناد عادی است.

    تسنیم: اظهارنظرهای مقام‌های قضایی هم حاکی از این است که حجم بسیار زیادی از دعاوی به‌خصوص دعاوی حقوقی مرتبط با اسناد عادی است که با سلب اعتبار از آن می‌توان با مسدود کردن امکان وقوع جرم، میزان ورودی‌های پرونده به دستگاه قضایی را هم کاهش داد.

    انصاری: باید بررسی شود که در طول همین امسال یا در طول این ۴۰ سال، تعداد پرونده‌هایی که تشکیل شده و هزینه‌ای که به بیت‌المال تحمیل کرده، چقدر است. هزینه‌هایی که قوه قضاییه برای رسیدگی قضایی می‌کند، تعداد زندانی که در زندان‌ها مانده‌اند، آسیبی که خانواده‌ها از این رهگذر دیده‌اند، اتلاف منابع عمومی که صورت گرفته، دعاوی جدیدی که شکل می‌گیرد و خصومت‌هایی که بین وراث و بین خانواده‌ها ایجاد می‌شود. آثار مخرب اجتماعی این موضوعات زنجیروار به هم متصل هستند و آثار سوء اسناد عادی در عرصه‌های مختلف از اقتصادی و اجتماعی و حتی نظامندی نظام حقوقی کشور، مشخص است.

    اعتبار اسناد عادی یک بی‌ثباتی در حقوق مالکیت ایجاد کرده و در نتیجه دولت نمی‌تواند روی اراضی خود سیاست‌گذاری درستی داشته باشد و دولت به دلیل اعتباربخشی به اسناد عادی هنوز قادر نشده و نیست بانک اطلاعات اراضی خود را تهیه کند. همین مسئله مهمی است چون دولت در پهنه کشوری مثل ایران نمی‌تواند بدون بانک اطلاعات زمین، موضوع واگذاری زمین و سرمایه‌گذاری را حل کند!

    اگر بسیاری از سرمایه‌گذاری‌هایی که دچار اخلال شده را مورد بررسی قرار دهیم خواهیم دید که پای اسناد عادی در میان است. سرمایه‌گذار، زمین واگذار شده را تحویل گرفته و روی آن کشاورزی یا تأسیسات ایجاد کرده، صنعت به راه انداخته و بعد مواجه شده با ادعاهای بعدی با استناد اسناد عادی راجع به زمین!

    اگر بسیاری از سرمایه‌گذاری‌هایی که دچار اخلال شده را مورد بررسی قرار دهیم خواهیم دید که پای اسناد عادی در میان است. سرمایه‌گذار، زمین واگذار شده را تحویل گرفته و روی آن کشاورزی یا تأسیسات ایجاد کرده، صنعت به راه انداخته و بعد مواجه شده با ادعاهای بعدی با استناد اسناد عادی راجع به زمین!

    ممکن است گفته شود که چه اشکالی دارد؟! حکم صادر کنند به نفع سرمایه‌گذار! اما باید دو بار پول زمین را بدهد و با توجه به شرایط اقتصادی گاهی ارزش زمین در منطقه سرمایه‌گذاری شده آنقدر زیاد می‌شود که باید پولی بیشتر از ارزش کارخانه را پرداخت کند! و به این دلیل سرمایه‌گذار از ادامه کار منصرف می‌شود و همین مسئله تا به امروز در حوزه تولید و فعالیت‌های اقتصادی، ضربات سنگینی به اقتصاد کشور وارد کرده است.

    آثار زیان‌بار اسناد عادی در میدان عمل آنقدر گسترده و شاخه به شاخه است که هیچ وقت قابل اندازه‌گیری و محاسبه دقیق نیست.

    تسنیم: این مواردی که بیان شد آیا می‌تواند جایگاه ایران را در فهرست‌های بین‌المللی جدول محافظت از سرمایه‌ و سرمایه‌گذاری هم دچار خدشه و مانع کند؟

    انصاری: بله! مایه تأسف است که امروز از ۱۲۹ کشور ارزیابی شده در نظام حقوق مالکیت اموال غیرمنقول، کشور ایران که سابقه قانون ثبت آن به‌اندازه بیش از تاریخ تأسیس برخی کشورهای منطقه است، رتبه ۱۲۰ را دارد!!

    مثلاً کشور امارات متحده عربی رتبه بیستم را در اختیار دارد! این موجب تحقیر ملی و سرشکستگی نظام حقوقی است؛ خدای نکرده نمی‌خواهم کشوری را تحقیر کنم اما کشورمان که دارای دانشمندان بزرگ حقوقی بوده است و نظام حقوقات آن به‌لحاظ نرم‌افزاری و فکری و سرمایه معنوی واقعاً غنی است، چرا باید این رتبه نازل را داشته باشد؟!

    تسنیم: مشاهدات و تجربیات ما هم از نخبگان حقوقی و کسانی که به هر نحو درگیر این موضوع هستند، حاکی از آن است که به هیچ عنوان نباید به اسناد عادی در قبال اسناد رسمی اعتبار داد.

    انصاری: همین الان جامعه حقوقی ما به‌عنوان متخصص این موضوع، اجماع کامل در این باره دارند. اگر از جامعه حقوقی چه قضات و چه وکلا و نیز اساتید دانشگاه یک نظرسنجی شود، خواهیم دید که نظر مثبت برای سلب اعتبار از اسناد عادی به نفع اسناد رسمی دارند.

    اسناد عادی همانطور که گفته شد، آثار سوء فراوانی دارد؛ در این موقعیت که ما نیازمند جذب سرمایه و ثبات فضای کسب و کار در کشورمان هستیم، اسناد عادی به یکی از عوامل ناپایداری به بی‌ثباتی و عدم رغبت سرمایه‌گذاران به خصوص سرمایه‌گذاران خارجی شده است.

    در نتیجه این وضعیت فعلی به واسطه اعتبار اسناد عادی، نظام جذب سرمایه در کشورمان، متزلزل شده است یعنی بی‌نظامی در عرصه نظام مالکیت اراضی، مانع جذب سرمایه خارجی می‌شود؛ این وضعیت در حالی بر ما حاکم است که در کشورهای دیگر، زمین با سند تضمین شده حکومت و الی‌الابد در اختیار سرمایه‌گذار قرار می‌گیرد یا اگر قوانین داخلی اجازه دهد، مالکیت را هم منتقل می‌کنند.

    در نتیجه این وضعیت فعلی به واسطه اعتبار اسناد عادی، نظام جذب سرمایه در کشورمان، متزلزل شده است یعنی بی‌نظامی در عرصه نظام مالکیت اراضی، مانع جذب سرمایه خارجی می‌شود؛ این وضعیت در حالی بر ما حاکم است که در کشورهای دیگر، زمین با سند تضمین شده حکومت و الی‌الابد در اختیار سرمایه‌گذار قرار می‌گیرد یا اگر قوانین داخلی اجازه دهد، مالکیت را هم منتقل می‌کنند.

    اما ما این شرایط را نداریم و حتی رئیس قوه قضاییه هم نمی‌تواند این تضمین را به سرمایه‌گذار داخلی یا خارجی بدهد! با این قانونی که الان اجرا می‌شود حتی مقام معظم رهبری هم نمی‌تواند تضمین بدهد؛ فرض کنید عالی‌ترین مقام کشومان درباره زمینی که تحویل سرمایه‌گذار خارجی شده، تضمین داده اما یک شخصی بعد از مدتی می‌آید و با سند عادی به محکمه می‌رود و قاضی باید به نفع او حکم بدهد! مگر اینکه یک دستور حکومتی خاصی در میان باشد.

    همین شرایط سبب شده تا رتبه کسب و کار ما بین بیش از صد رتبه، در جایگاه هفتادم باشد! که از این جهت هم موقعیت بدی داریم بنابراین اگر معضل اسناد عادی حل نشود، در حوزه اقتصادی و سرمایه‌گذاری همچنان با مانع بزرگ عدم اطمینان به سرمایه‌گذاری در کشورمان مواجه خواهیم بود.

    تسنیم: این را که گره کار دست نظریه فقهی است، بارها شنیده‌ایم، برای حل این معضل بزرگ چه باید کرد؟

    انصاری: حضرت امام خمینی(ره) در این قضیه، نظرات راهگشایی دارند؛ مقام معظم رهبری هم واقعاً من به سهم خودم باید از محضر ایشان سپاسگزاری کنم که سالیان سال است روی مسئله تعرض به اراضی منابع طبیعی، منابع ملی، جنگل‌خواری، کوه‌ها حساس بوده‌اند و همان وقتی که ساخت و سازهای باغات در شمال تهران و ارتفاعات شروع شده بود، بارها و بارها در جلسات خصوصی و عمومی به شهرداران وقت هشدار می‌دادند که جلوی این مسائل را بگیرید.

    علیرغم همه هشدارها در عمل آنقدر منافع نامشروع بحث زمین و زمین‌خواری در اقتصاد ناموزون کشورمان با شرایط فعلی بالاست که قدرت لابی زمین‌خواران و زمین‌بازان با استفاده از اهرم‌هایی که دارند بسیار بالا بوده که حتی فرمایشات رهبری هم در این حوزه، روی زمین مانده است.

    از این روست که تأکید می‌کنم اگر قرار است یک موضوعی به عنوان مصلحت که “ام‌المفاسد” شده در دستور کار قرار بگیرد، همین ساماندهی اسناد اموال غیرمنقول است. فرض می‌کنیم حکم اولیه قطعی است و اصلاً در افق مالکیت، فتواهای امام و فتواهای مراجع هم همین است اما امام در بحث احکام حکومتی با صراحت در نامه‌ای که آن موقع به حضرت آیت‌الله خامنه‌ای نوشتند، فرمودند: بعضی از جاها احکام فرعی دیگر حتی در عبادات مثل حج اگر مصلحت جامعه اقتضا کند به طور موقت می‌تواند به نفع مردم تعطیل شود! بنابراین در مصلحت بودن سلب اعتبار از اسناد عادی شکی نیست و در ضرورت تصمیم‌گیری برای این موضوع هم شکی نیست…

  • آیت الله اراکی: حکم به بطلان معاملات عادی در طرح الزام مخالفتی با شرع ندارد! | احراز علمی مشاغل حقوقی لازم است

    آیت الله اراکی: حکم به بطلان معاملات عادی در طرح الزام مخالفتی با شرع ندارد! | احراز علمی مشاغل حقوقی لازم است

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، «محمدرضا اصلانی»  نائب رئیس کانون سردفتران و دفتریاران مرکز، «محمدرضا محامد» رئیس کانون سردفتران قم و جمعی از اعضای هیات مدیره با حضرت آیت الله اراکی عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام دیدار و گفتگو کردند.

    در این دیدار اصلانی با اشاره به نقش و جایگاه بی بدیل دفاتر اسناد رسمی و به تبع آن سند رسمی در ایجاد نظم حقوقی و تثبیت مالکیت مردم، اظهار کرد: تحقق توسعه سند رسمی که در بند ۶۷ سیاست های کلی نظام مورد تاکید مقام معظم رهبری قرار گرفته امری مطلوب است که قطعا باید مورد توجه همه قوا قرار گیرد اما غایت مطلوب این است که حداقل در حوزه اموال غیر منقول فقط سند رسمی ملاک و مناط اعتبار باشد و از سند عادی همانگونه که مقام معظم رهبری در هفته قوه قضائیه تاکید فرمودند سلب اعتبار شود تا شاهد اتفاقاتی نظیر جلوگیری از وقوع معاملات معارض، وصول کلیه حقوق دولتی، حفظ حاکمیت سرزمینی و ممانعت از تحقق پدیده های شومی چون زمین خواری و کوه خواری و….و نیز کاهش دعاوی و در نتیجه، ایجاد رضایت عمومی در جامعه باشیم.

    وی در ادامه با اشاره به آیه شریفه ۲۸۲ سوره بقره افزود: حتی شارع مقدس هم در آیه مداینه بر مکتوب نمودن عقد نزد کاتبی بالعدل و همچنین اختیار نمودن گواه امر فرموده و در واقع بر رعایت تشریفاتی دستور داده که گویی سند رسمی با مفهوم امروزی مد نظر بوده و می باشد.

    نائب رئیس کانون سردفتران و دفتریاران افزود: علاوه بر این وقتی در قوانین مختلف نقل و انتقال بسیاری از اموال منقول مثل سهم الشرکه شرکت های تجاری، خودرو، ماشین های چاپ و لیتوگرافی باید به موجب سند رسمی انجام شود بنا بر قیاس اولویت و با توجه به اهمیت اسناد ملکی باید قائل بر لزوم انعقاد عقود در خصوص اموال غیر منقول بموجب سند رسمی بود.

    اصلانی با اشاره به ضرورت تصویب طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول که در مجمع تشخیص مصلحت نظام مطرح است و نیز طرح تامین مالی و جهش تولید و ایرادات متعدد آن، به لزوم توجه به نقش محوری سردفتر اسناد رسمی در تصویب هر دو قانون تاکید کرد.

    همچنین در ادامه «محمدرضا محامد» رئیس کانون سردفتران و دفتریاران قم نیز ضمن اشاره به جایگاه سند رسمی و دفاتر اسناد رسمی، در نقد قانون تسهیل صدور مجوزهای کسب و کار مواردی را ذکر و نکاتی را مبنی بر ضرورت رعایت نیاز سنجی و همچنین صلاحیت افراد برای ورود به حوزه سردفتری در جذب سردفتری مطرح کرد.

    *آیت الله اراکی: حکم به بطلان معاملات عادی در طرح الزام مخالفتی با شرع ندارد!

    آیت الله اراکی در این دیدار گفت: امروزه فقه مصطلح و فردی برای پاسخگوئی به نیازهای نظام و جامعه اسلامی کافی نیست و برای حل مسائل مهم اجتماعی اسلام باید بر فقه نظام و اصول و قواعد حاکم بر آن از جمله “مرجحات باب تزاحم” و قاعده “الاهم فالاهم” رجوع نمود.

    وی افزود: وقتی در اداره جامعه مصالح مختلف با هم تزاحم کنند مصلحت عامه مهم تر است و باید از مرجحات باب تزاحم استفاده کرد، زیرا حفظ نظام از اهم احکام اجتماعی است. از مصادیق مهم فسادی که در قرآن آمده اخلال در نظام اجتماعی می باشد که از فساد عدم اجرای یک حکم یا ناشی از تفویت حق یک فرد مهم تراست.

    آیت اله اراکی موضوع قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول را از آن جمله دانست و اظهار کرد: وجود و گسترش معاملات اموال غیر منقول از طریق اسناد عادی در این حوزه منشاء فساد و اخلال در نظام اجتماعی می باشد و مطابق اصول و قواعد فقه نظام در تزاحم حکم شرعی اولیه و حکم ملزمه و مصلحت عامه، حفظ نظام اجتماعی و جلوگیری از خلل و فساد در آن مرجح و اهم بوده و بنابراین حتی حکم به بطلان معاملات عادی در خصوص اموال غیر منقول نیز به نظر ما بلا اشکال می باشد و مخالفتی با شرع ندارد.

    *شرط پذیرش افراد در حوزه های حقوقی احراز امانت علمی و عملی است!

    حضرت آیت الله اراکی همچنین در خصوص نحوه پذیرش افراد نسبت به حوزه های مهم حقوقی همچون قضاوت، سردفتری و وکالت، احراز امانت علمی و عملی را شرط دانسته و فرمودند: در رشته هایی که ارتباط مستقیم با اموال، انفاس و اعراض مردم دارند حتما باید احتیاط و کیفیت لازم در گزینش افراد صورت پذیرد.

    در این دیدار احسان صادقیان عضو هیات مدیره کانون سردفتران و دفتریاران مرکز، رئیس و نایب رئیس و تعدادی از اعضاء هیأت مدیره کانون سردفتران و دفتریاران استان قم هم حضور داشتند.

     

  • حل مسائل حقوقی پیش فروش مسکن با طرح الزام به ثبت رسمی

    حل مسائل حقوقی پیش فروش مسکن با طرح الزام به ثبت رسمی

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، ابوالفضل نوروزی، سرپرست دفتر اقتصاد مسکن وزارت راه و شهرسازی در برنامه زنده صدا و سیما با اشاره به بررسی طرح اسناد عادی در مجمع تشخیص مصلحت نظام اظهار داشت: یکی از موضوعات اساسی ما در حوزه مسکن عدم شفافیت در حوزه ملک و بروز مشکلات حقوقی متعدد مالکیت است.

    نوروزی در تشریح ضعف‌های روش فعلی پیش‌فروش مسکن گفت: اتکا به سرمایه‌های خرد مردمی برای ساخت مسکن در قالب مدل پیش‌فروش یک محور مرسوم در دنیاست، برای مثال در کره جنوبی یکی از مهم‌ترین محورهای تامین مالی مسکن بر اساس پیش‌فروش بنا نهاده شده است.

    وی افزود: مشکلات متعدد قانونی پیش فروش در ایران سبب شده تا این ابزار به دلیل عدم اعتماد مردمی مورد استفاده قرار نگیرد. به عنوان نمونه در طرح مسکن رضوان قم که به صورت پیش‌فروش انجام شد، به دلیل اعتبار اسناد عادی از جمله قولنامه، یک واحد مسکن به چندین نفر فروخته شد و پیش‌خریداران با مشکلات بزرگ حقوقی مواجه شدند.

    سرپرست دفتر اقتصاد مسکن وزارت راه و شهرسازی بیان کرد: با بی‌اعتباری اسناد عادی در برابر اسناد رسمی می‌توان اعتماد را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ به پیش‌فروش مسکن بازگرداند. اگر کسی نتواند در پیش‌فروش با اتکا به اسناد عادی نتواند یک ملک را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ به چند نفر بفروشد، بسیاری از مسائل حقوقی در این حوزه رفع خواهد شد.

    *آخرین وضعیت طرح اعتبار زدایی از اسناد عادی در مجمع تشخیص مصلحت نظام

    نوروزی در تشریح اصلاحات لازم برای قانون پیش‌فروش در مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: در ماده ۱ و ماده ۱۰ این طرح، صراحت ابطال‌ناپذیری اسناد رسمی در مقابل اسناد عادی باید تقویت شود.

    وی در بیان آخرین وضعیت این قانون در مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: مسائل سنگین حقوقی نیاز به زمان کارشناسی دارد، اما باید در روند تصمیم‌گیری تعجیل شود. این طرح هم اکنون در روند بررسی دقیق قرار دارد و ما به عنوان وزارت راه و شهرسازی نیز در جلسات حضور داریم.

    سرپرست دفتر اقتصاد مسکن وزارت راه و شهرسازی اظهار داشت: ۷۰ درصد از اراضی حاشیه شهرها و ۵۰ درصد از مسکن‌های روستایی سند رسمی ندارد و تسهیل صدور اسناد رسمی برای واحدهای مسکونی یکی از اهداف مهم ساماندهی اسناد رسمی است.

      اخیرا رهبر معظم انقلاب بی‌اعتبار کردن اسناد عادی را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ به عنوان یکی از مصلحت‌های قطعی کشور عنوان و دستور رسیدگی به این مسئله را‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ صادر کرد.

    پیش از این خبر توقف بررسی این طرح در مجمع تشخیص مصلحت نظام رسانه‌ای شده بود که مورد اعتراض کارشناسان این حوزه قرار گرفت.

  • اژه ای: ۱.۷ میلیون پرونده قضائی در مورد اسناد عادی است | آملی لاریجانی: کسی مخالف مصلحت ثبت رسمی نیست!

    اژه ای: ۱.۷ میلیون پرونده قضائی در مورد اسناد عادی است | آملی لاریجانی: کسی مخالف مصلحت ثبت رسمی نیست!

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، مجمع تشخیص مصلحت نظام «طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول» که با ایرادات شورای نگهبان و اصرار مجلس برای تشخیص مصلحت مصوب مجلس به مجمع ارجاع شده است در دستور کار خود قرار داد و رئیس کمیسیون حقوقی و قضایی دبیرخانه مجمع توضیحاتی از روند بررسی این طرح در این کمیسیون ارایه کرد.

    آیت الله آملی لاریجانی با اشاره به فضاسازی‌ها در خصوص بررسی این طرح در مجمع تشخیص مصلحت نظام و برخی اظهار نظرها، گفت: کسی مخالف مصلحت ثبت رسمی اسناد نیست. اصل قضیه روشن است. اشکال شرعی داشت که باید برای آن مصلحت سنجی شود. معاملاتی که همه موازین شرع را دارد ولی ثبت نشده، باطل نیست. مصلحت سنجی در این موضوع نیازمند روش مدبرانه‌ای است تا اینکه بیش از آن چیزی که مصلحت اقتضا می کند مرتکب خلاف شرع اولیه نشویم.

    *رئیس مجمع تشخیص: نه بنده، نه مجمع و نه شورای نگهبان مطلقا اعتبار اسناد غیر رسمی را فی حد ذاته تایید نکرده‌ایم!

    وی با اشاره به جلسات متعدد کمیسیون حقوقی و قضایی مجمع برای بررسی این طرح افزود: نه بنده، نه مجمع و نه شورای نگهبان مطلقا اعتبار اسناد غیر رسمی را فی حد ذاته تایید نکرده‌ایم. بحث این است که آیا معاملات واجد شرایط هم باطلند؟ ما با بطلان معاملات در واقع، مخالفیم. گرچه ممکن است به لحاظ مصلحتی بگوییم برای حل موضوع و رفع مشکل مردم، دستگاه قضایی می تواند اسناد غیر رسمی را نپذیرد.

    رییس مجمع تشخیص مصصلحت نظام با اشاره به منویات رهبری انقلاب اسلامی درباره ثبت رسمی اسناد، گفت: در نامه مقام معظم رهبری مصلحت سنجی و تعیین حدود موضوع، دقیق بیان شده است و مجمع باید بر اساس آن تصمیم بگیرد. مقام معظم رهبری هم بر مصلحت سنجی و هم بر تحدید دقیق موضوع تاکید داشته‌اند.

    رئیس قوه قضائیه: در سال گذشته ۱ میلیون و ۷۰۰ هزار پرونده مربوط به اسناد عادی بوده است!

    حجت الاسلام والمسلمین محسنی‌اژه‌ای، عضو مجمع و رئیس کمیسیون حقوقی و قضایی مجمع نیز در این خصوص و با انتقاد از وضع موجود و مشکلات پیش آمده، گفت: در سال ۱۴۰۱ حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار پرونده وارده به دستگاه قضایی، مربوط به اسناد عادی بوده است.

    وی به بررسی های کارشناسی و تخصصی کمیسیون حقوقی و قضایی مجمع اشاره کرد و افزود: این کمیسیون جلسات متعددی با حضور کارشناسان خبره از دولت، قوه قضائیه، مجلس شورای اسلامی و نیز اعضای محترم شورای نگهبان برگزار کرده، حتی در جلسه ای شخص رییس محترم مجمع حضور داشتند و به بررسی دقیق و علمی موضوع پرداخته شده است. پیشنهاداتی جامع با اشراف کامل بر موضوع و با در نظر گرفتن جوانب امر و نگاه مصلحتی، تدوین شده است.

    وی بر تعریف ساز و کاری متقن و دقیق برای رسمی شدن ثبت اسناد اموال غیرمنقول تاکید کرد.

    پس از آن تعدادی از اعضای مجمع به بحث در کلیات پرداخته و ادامه بررسی و تصمیم گیری در خصوص طرح «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول» به جلسه آینده مجمع موکول شد.

     

  • روزنامه جوان منتشر کرد | مهار تورم مسکن با کمک اسناد رسمی!

    روزنامه جوان منتشر کرد | مهار تورم مسکن با کمک اسناد رسمی!

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران ودفتریاران، روزنامه جوان در گفت‌وگو با کارشناس اقتصادی، الزامی شدن طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول را بررسی کرد.

    روزنامه جوان: با وجود آنکه قدمت قانون ثبت اسناد و املاک به سال ۱۳۱۰ بازمی‌گردد، با این حال در حدود یک سده گذشته ضابطه خاصی میان افراد تنظیم‌کننده اسناد وجود نداشت و بنابر اصل آزادی اراده قرارداد‌ها منعقد می‌شد و همین امر نه تنها اختلافات زیادی را فی مابین اشخاص ایجاد می‌کرد، بلکه سبب کوتاه شدن دست سرمایه‌گذاران خارجی از بازار داخلی در زمینه املاک و مستغلات، کاهش امنیت سرمایه‌گذاری برای سرمایه‌گذاران داخلی، کلاهبرداری، فرار مالیاتی، عرضه کمتر مسکن به صورت رسمی و افزایش قیمت‌ها و مشکلاتی از این دست می‌شد. به همین سبب طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول پس از ایراد شورای نگهبان و اصلاحات مجلس نسبت به برخی از مواد آن به تشخیص مصلحت نظام رفت و در انتظار بررسی است.

    با مروری بر چالش‌های جدی در نظام حقوقی و اقتصادی و تصریح اینکه اسناد عادی از منشأ‌های بزرگ فساد هستند، همچنین برخی از آسیب‌ها و ایراد‌های ناشی از اسناد عادی که موجب آشفتگی و اخلال در معاملات از قبیل ایجاد بستر زمین خواری، تزلزل مالکیت دولت و اشخاص بر اراضی و املاک، عدم امکان اعمال حاکمیت و سیاستگذاری در زمینه اراضی و املاک و ناکارآمدی حکمرانی در این حوزه، افزایش پرونده‌ها و دعاوی قضایی با موضوع اختلافات ملکی، ایجاد بستر پولشویی، افزایش امکان کلاهبرداری و معاملات معارض، عدم امکان انجام معاملات امن در حوزه معاملات اموال غیرمنقول و بالابودن ریسک، عدم تشکیل بانک اطلاعاتی از ملک و زمین در کشور و عدم امکان شناسایی اموال غیرمنقول و فرار از ادای دین شده است، بیش از پیش به اهمیت و لزوم تصویب این طرح می‌رسیم.

    دانیال داوودی کارشناس اقتصادی و دانشجوی دکترای توسعه درباره بررسی لزوم الزامی شدن ثبت رسمی اموال غیرمنقول می‌گوید: «اگر ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول در قانون الزامی نباشد، عملاً هیچ اطلاعات قطعی و متقنی در حوزه مالکیت املاک وجود نخواهد داشت. اکنون ما در چنین وضعیتی هستیم و دست‌کم با سه مشکل اساسی مواجه هستیم؛ اول آنکه معتبر بودن اسناد عادی، غیر رسمی و قولنامه‌ای ریشه بسیاری از مفاسد شده که فروش یک ملک به چند نفر، فقط یکی از آن فسادهاست. دومین مشکل مهم این است که دولت نمی‌تواند طرح مالیات بر عایدی سرمایه را اجرا کند، چراکه عملاً بسیاری از اموال غیرمنقول قابل شناسایی نیستند و معاملات مربوط به آن‌ها برای دولت قابل رصد نیست. اگر طرح مالیات بر عایدی سرمایه اجرا شود، تقاضای سوداگری در بازار زمین و مسکن کاهش پیدا می‌کند که این عامل در کنار تلاش دولت برای کاهش رشد نقدینگی و مدیریت نرخ ارز به مهار تورم در زمین و مسکن کمک می‌کند. بنابراین تولیدکننده اگر به دنبال اجاره یا خرید یک ملک باشد یا بخواهد زمین بخرد تا خط تولید را گسترش دهد، هزینه‌های ثابت او کاهش پیدا می‌کند. همچنین از طرفی، افزایش درآمد‌های مالیاتی دولت این امکان را فراهم می‌کند که درآمد نفتی تبدیل به سرمایه‌گذاری و بودجه عمرانی شود و این افزایش سرمایه‌گذاری دولتی، به حفظ رشد بالای تولید کمک می‌کند. سومین مشکل نیز این است که شناسایی زمین‌های مازاد دولتی در چنین وضعیتی ممکن نیست. اگر زمین‌های مازاد دولتی شناسایی نشوند، ممکن است یک کلاهبردار پیدا شود و زمین‌های دولتی را تصرف کند، تغییر کاربری دهد و با اسناد عادی به دیگران بفروشد. اگر الزام به ثبت رسمی باشد، راه چنین کلاهبرداری‌هایی مسدود می‌شود. همچنین شناسایی این زمین‌های دولتی، پیش نیاز اجرای بهتر طرح مولدسازی است و دولت می‌تواند با این طرح خلأ سرمایه‌گذاری را جبران کرده و زمینه را برای رشد اقتصادی بالاتر محقق کند. هر چه سرمایه‌گذاری بیشتر شود، متعاقباً رشد اقتصادی نیز بیشتر می‌شود. علاوه بر اثر مثبت «مالیات بر عایدی سرمایه» و «شناسایی و مولدسازی زمین‌های مازاد دولتی» بر رشد اقتصادی، حتی جلوگیری از مفاسد ناشی از معتبربودن اسناد عادی و قولنامه‌ای هم می‌تواند از طریق «تقویت حقوق مالکیت» به رشد اقتصادی کمک کند.»

    ریسک سرمایه‌گذاری در شرایط فعلی بالاست

    مطالعات نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی به هر علت و شکلی که صورت پذیرد اثرات قابل ملاحظه‌ای روی متغیر‌های کلان اقتصادی از جمله افزایش رشد اقتصادی، افزایش اشتغال، کاهش واردات، توسعه صادرات و تأثیر مثبت در تراز پرداخت‌ها دارد. یکی از مهم‌ترین موانع موجود برای تحقق سرمایه‌گذاری خارجی در ایران در بخش املاک پایین بودن امنیت سرمایه گذاری در این حوزه است. این کارشناس اقتصادی در پاسخ به این سؤال که ثبت شدن اسناد چه تأثیری بر امنیت سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی می‌گذارد، می‌گوید: «حتماً اثر مثبت دارد. وقتی یک سرمایه‌گذار تصمیم می‌گیرد در کشوری سرمایه‌گذاری کند به شاخص‌هایی مثل سهولت کسب‌و‌کار یا حقوق مالکیت در آن کشور نگاه می‌کند، چراکه سرمایه‌گذار اولاً می‌خواهد شرایطی فراهم باشد که بتواند راحت کار کند و سود کسب کند. در ثانی برایش مهم است که بتواند سود آنچه مالکش هست را حفظ کند. به همین خاطر برای کشور‌ها خیلی مهم است که به سرمایه‌گذار نشان دهند در چنین شاخص‌هایی وضعیت‌شان مطلوب است. جالب است که چند سال پیش مشخص شد چین و عربستان به مسئولان بانک جهانی رشوه داده‌اند تا رتبه آن‌ها در سهولت کسب و کار بالاتر بیاید و بتوانند سرمایه بیشتری را جذب کنند! به همین دلیل، حقوق مالکیت در یک کشور بسیار مهم است و ضعیف بودن آن می‌تواند بخش خصوصی را از سرمایه‌گذاری منصرف کند. یک سرمایه دار اگر سرمایه‌اش را به صورت سکه، طلا و ارز نگهداری کند، در شرایط تورمی سود بسیار بیشتری خواهد داشت، اما اگر زمین بخرد تا یک خط تولید راه بیندازد، باید نگران باشد که نکند قبلاً این زمین به کسی فروخته شده و سرمایه‌اش از دست بدهد. بنابراین ریسک سرمایه‌گذاری در شرایط فعلی بالاست. کار‌های پژوهشی زیادی نیز روی اثر حفاظت از حقوق مالکیت بر سرمایه‌گذاری انجام شده است. این پژوهش‌ها نشان می‌دهد در ایران – خصوصاً در بلندمدت- حقوق مالکیت ضعیف، به طور جدی اثر منفی روی سرمایه‌گذاری داشته است. بنابراین ما انتظار نداریم اگر امروز این طرح تبدیل به قانون شود، از فردا سرمایه‌گذاری بخش خصوصی رشد قابل توجهی داشته باشد، چنین امری شاید چندین سال طول بکشد.»
    داوودی می‌افزاید: «علاوه بر تقویت حقوق مالکیت، برای جذب سرمایه‌گذاری خصوصی باید عواملی دیگری هم فراهم شود، از جمله اینکه لازم است فضای کسب و کار بهبود پیدا کند. البته قانون تسهیل صدور مجوز‌ها که مجلس فعلی آن را تصویب کرده گام خوبی در این راستا بود. همچنین باید تورم مهار شود و تا حدی رشد اقتصادی ایجاد شود تا سرمایه‌گذار در مجموع احساس کند که می‌شود در این اقتصاد کار کرد. در مورد جذب سرمایه خارجی، جانمایی ایران در نظم نوین بین‌الملل و همچنین قرارگرفتن در زنجیره ارزش بین‌المللی نیز ضروری است. با این حال الزام به ثبت رسمی معاملات غیرمنقول می‌تواند از یک سو از طریق افزایش مالیات بر عایدی سرمایه و آزادشدن منابع نفتی برای سرمایه‌گذاری و از طرف دیگر از طریق شناسایی زمین‌های مازاد دولتی و مولدسازی دارایی‌های دولت، در کوتاه‌مدت هم از طریق افزایش سرمایه‌گذاری دولت منجر به رشد
    سرمایه‌گذاری شود.»

    سند عادی ابتدایی می‌تواند سند رسمی بعدی را باطل کند!

    سبقه رسمی شدن اموال غیرمنقول در اکثر دنیا به دیرباز برمی‌گردد، با این حال در کشور ما معاملات قولنامه‌ای مدت مدیدی است که مرسوم بوده و در بسیاری از روستا‌ها و شهرستان‌ها مردم درگیر بحث قولنامه‌ای بودن اسناد هستند. با این همه یکی از ایرادات گرفته شده نسبت به این طرح غیرشرعی دانسته شدن رد اعتبار اسناد عادی است. داوودی درخصوص اثرات مخربی که در صورت به نتیجه نرسیدن طرح مذکور به بار می‌آید، تأکید می‌کند: «همانطور که پیشتر ذکر شد، اگر طرح «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» تبدیل به قانون نشود، عملاً امکان مولدسازی زمین‌های مازاد دولتی و همچنین اخذ مالیات بر عایدی سرمایه ممکن نخواهد بود. علاوه بر اینکه اقتصاد ایران از آثار مثبت این دو سیاست محروم خواهد ماند، مفاسدی که امروز در اثر معتبر بودن معاملات غیررسمی وجود دارد نیز ریشه‌کن نخواهند شد. زمین‌خواری، فروش یک ملک به چند نفر (معاملات معارض) خصوصاً در مورد پیش فروش واحد‌های ساختمانی به چندین نفر، پولشویی، فرار مالیاتی، استفاده از قولنامه ملک فروخته شده به عنوان سند در رهن بانک و مؤسسات مالی و اعتباری تنها بخشی از این مفاسد هستند. به طور مثال فقط در یک مورد، شخصی در سال جاری و در تهران هر واحد از یک ساختمان را به طور همزمان به چند نفر فروخت و با ۸۰ میلیارد تومان از ایران فرار کرد. اکنون یکی از مرسوم‌ترین کلاهبرداری‌ها همین روش است. با این همه مورد عجیبی که در این بین وجود دارد، این است که ممکن است فردی یک قطعه زمین را با سند رسمی بخرد، اما بعد‌ها معلوم شود، این زمین زودتر از طریق اسناد عادی به فرد دیگری فروخته شده و دادگاه سند رسمی را ابطال کند! بنابراین اگر چه در ظاهر کسی که سند رسمی دارد، باید خیالش بابت مالکیت راحت باشد، اما در عمل به دلیل معتبر بودن اسناد عادی، هیچ فرقی بین سند رسمی و سند عادی
    وجود ندارد.»

    وی می‌افزاید: «یکی دیگر از مفاسد این است که فرد زمین را فروخته است، اما با سند عادی همین ملک فروخته شده به بانک مراجعه کرده و تقاضای وام می‌کند. بانک هم ملک را در رهن خود قرار داده و به فرد وام می‌دهد. در ادامه فرد فاسد و کلاهبردار وام را بازپرداخت نمی‌کند و بانک هم دستش به جایی بند نیست، چراکه این ملک قبلاً با سند عادی به فرد دیگری فروخته شده است. از دیگر مفاسدی که به کمک اسناد عادی انجام می‌شود، پولشویی است. گفته می‌شود بخشی از تأمین مالی قاچاق موادمخدر از طریق معاملات غیررسمی اموال غیرمنقول انجام می‌شود تا قابل نظارت و ردیابی نباشد.»

    حدود ۶۵ درصد اراضی کشاورزی فاقد سند رسمی هستند

    براساس تقسیم‌بندی‌های رایج کشوری چهار نوع زمین در کشور شناسایی می‌شود، اراضی ملی و منابع طبیعی، بافت شهری، بافت روستایی و اراضی کشاورزی و بنابر آمار‌های اخیر مسئولان سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، وضعیت اراضی سنددار یا فاقد اسناد مالکیت به این شرح است: از مجموع ۱۶۴ میلیون هکتار مساحت کشور، ۱۳۶ میلیون هکتار، یعنی حدود ۸۳ درصد حدنگاری و سنددار شده و ۹۹ درصد عرصه‌های ملی و منابع طبیعی سنددار و در بافت شهری، اکثر عرصه‌ها سنددار است. در بافت روستایی اسناد از سال ۱۳۸۹، تک‌برگی و حدنگار شده است و تنها بیش از ۳۰ درصد اراضی روستایی سند عادی دارند. بنابر این بزرگ‌ترین مشکل در این بازه مربوط به اراضی کشاورزی است، به گونه‌ای که از مجموع ۵/۱۷ میلیون هکتار اراضی کشاورزی، فقط اسناد ۶ میلیون هکتار یا حدود ۳۵ درصد این زمین‌ها صادر شده، یعنی حدود ۶۵ درصد آن‌ها هنوز بدون سند رسمی هستند. داوودی در این خصوص می‌گوید: «به طور کلی وقتی زمین تفکیک می‌شود، قیمت هر متر از آن بالاتر می‌رود. بخشی از آن به دلیل هزینه‌های مربوط به تفکیک است، اما عامل مهم‌تر این است که تقاضا برای زمین با متراژ پایین بیشتر است، بنابراین قیمت نیز بالاتر می‌رود. این توضیحات مربوط به یک زمین خاص است، اما در سطح ملی و به طور کلی، معامله زمین با قولنامه و اسناد عادی با قیمت پایین‌تر انجام می‌شود. چون به طور متعارف تصور بر این است که ریسک معامله با قولنامه بیش از ریسک معامله با سندرسمی است. همچنین یکی از فساد‌هایی که باز هم ریشه در اسناد عادی و معاملات غیررسمی دارد، تفکیک اراضی و تغییر کاربری آنهاست. به طور مثال شخصی که چند هکتار زمین کشاورزی دارد، عملاً مجاز نیست این زمین‌ها را تغییر کاربری دهد و بفروشد. اگر دست به چنین اقدامی بزند، نمی‌تواند برای زمین‌هایش سند رسمی بگیرد، اما اکنون شاهد آن هستیم که فرد، زمین زراعی را تفکیک کرده، تغییر کاربری می‌دهد و از طریق اسناد عادی و قولنامه به فروش می‌رساند. در چنین شرایطی، اولاً خریدار به دلیل آنکه خودش تغییر کاربری نداده، مجرم شناخته نمی‌شود. در ثانی تخریب ملکی که در آن زمین می‌سازد، بسیار دشوار است و ممکن است تبعات منفی اجتماعی و امنیتی داشته باشد. در چنین مواردی هم بدیهی است که زمین تغییر کاربری شده گران‌تر از زمین کشاورزی به فروش می‌رسد. علاوه بر این با وجود امکان فروش از طریق قولنامه و سند عادی، انگیزه‌ها برای تغییر کاربری اراضی کشاورزی بالا می‌رود و این مسئله در بلندمدت امنیت غذایی کشور را با خطر مواجه می‌کند.»

    مهار تورم در بازار اموال غیرمنقول

    داووی در کلام آخر ضمن اشاره به کاهش تورم املاک در پس تصویب طرح الزام به ثبت اسناد اموال غیرمنقول تأکید می‌کند: «همانطور که پیش‌تر ذکر شد، زمین سنددار به دلیل اعتبار بیشتری که در افکار عمومی دارد، ارزش بیشتری پیدا می‌کند. بنابراین زمین دارای سند عادی اگر سند رسمی بگیرد، قیمتش بالاتر می‌رود. در مقابل انتظار داریم قیمت زمین‌هایی که از قبل سند رسمی داشتند مقداری کاهش پیدا کند، چراکه عرضه در بازار زمین‌های دارای سند رسمی بیشتر می‌شود. البته باید توجه داشت که ما در مورد قیمت‌های واقعی صحبت می‌کنیم. بدیهی است که در شرایط تورمی، در طول زمان قیمت اسمی در هر دو حالت بالا می‌رود. این تحلیل مربوط به حالتی است که فقط از اسناد غیررسمی سلب اعتبار شده و اسناد عادی تبدیل به سند رسمی شده‌اند. اگر در کنار این سیاست، طرح «مالیات بر عایدی سرمایه» هم تبدیل به قانون شده و اجرا شود، به دلیل کاهش قابل توجه تقاضای سوداگری از بازار زمین و مسکن، می‌توان پیش‌بینی کرد که در کوتاه‌مدت و میان‌مدت، قیمت واقعی کاهش پیدا کند. به عبارت دیگر تورم در بازار اموال غیرمنقول مهار می‌شود و روند رشد قیمت بسیار کند می‌شود. به همین دلیل وزیر اقتصاد در خردادماه دو نامه به شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نوشت. از شورای نگهبان درخواست کرد که «طرح مالیات بر سوداگری و سفته بازی» تأیید شود و همچنین خواستار تصویب «طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» شد. از منظر مهار تورم در بازار زمین و مسکن، این دو طرح مکمل هم هستند و تصویب هر یک به تنهایی مشکل را حل نمی‌کند.»

    برای دریافت پی دی اف روزنامه اینجا و برای دریافت گزارش از سایت اصلی اینجا را کلیک کنید.

  • سخنگوی کمیسیون اصل۹۰: نباید با دیدگاه فقهی به طرح الزام به ثبت رسمی معاملات نگاه کرد

    سخنگوی کمیسیون اصل۹۰: نباید با دیدگاه فقهی به طرح الزام به ثبت رسمی معاملات نگاه کرد

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، علی خضریان درباره ملاحظات طرح الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول گفت: با توجه به اینکه ریشه مشکلاتی همچون زمین‌خواری، فروش مال غیر و کلاهبرداری ابطال اسناد رسمی به وسیله اسناد عادی است، در طرح الزام به ثبت رسمی معاملات موضوع ضمانت اجرای بطلان معاملات ثبت نشده پیش بینی شد.

    وی ادامه داد: اگر مجمع تشخیص مصلحت نظام در روند بررسی، این طرح را به گونه ای اصلاح کند که زمینه بطلان اسناد رسمی فراهم شود، وضعیت موجود تداوم پیدا کرده و عملا هدف از تصویب طرح زیر سوال می‌رود. براین اساس باید در تغییر ضمانت اجرا این طرح به این نکته توجه داشت که اسناد رسمی هیچگاه نباید به وسیله اسناد عادی باطل شوند.

    باطل کردن یکباره معاملات عادی از واقعیت جامعه به دور است

    نماینده تهران در مجلس در ادامه گفت: در مورد شیوه اجرای طرح نیز باید نکاتی را مدنظر قرار داد؛ در حال حاضر بیش از نیمی از اراضی کشاورزی و اکثر خانه‌های روستایی و شهری فاقد سند رسمی مالکیت هستند پس نمی‌توانند معامله رسمی انجام دهند و ناچار به معامله عادی (غیررسمی) می‌شوند بنابراین اینکه بخواهیم به یکباره همه معاملات عادی را باطل اعلام کنیم از واقعیت امروز جامعه به دور است و بار کاری زیادی را برای قوه قضائیه ایجاد می‌کند. همچنین حقوق بسیاری از افراد که از سر بی اطلاعی یا از سر ناچاری معامله عادی می‌کنند نیز تضییع می‌شود.

    وی افزود: از طرفی می‌توانیم معاملات عادی را برای املاک دارای اسناد رسمی جدیدالصدور باطل کنیم بدان معنا که در اسناد رسمی که بعد از قانون صادر می‌شود ذکر شود که معاملات عادی این ملک باطل است و شرایط معامله رسمی در لحظه توافق را دارد یعنی پس از تصویب قانون دیگر روی این اسناد، نباید معامله عادی شود و باید معاملات رسمی باشد. اگر این شیوه دنبال شود به صورت تدریجی اسناد رسمی شده و معاملات عادی کم می‌شود.

    برخی اعضای مجمع تشخیص نگاه فقهی به طرح الزام به ثبت رسمی معاملات دارند

    سخنگوی کمیسیون اصل نود درباره چرایی مخالفت برخی در برابر تصویب این طرح گفت: متأسفانه برخی آقایان در مجمع تشخیص مصلحت نظام به این طرح نگاه فقهی دارند حال اینکه بررسی فقهی این طرح با شورای نگهبان است و در مجمع باید به مصلحت تصویب آن فکر شود.

    خضریان درباره اینکه محور اصلی نامه برخی حوزویان به رهبر معظم انقلاب از دیدگاه فقه چیست؟ گفت: برخی از فقها در نامه‌ای به مقام معظم رهبری، در مخالفت با بطلان، استدلال کردند که در کشورهای اسلامی اسناد عادی اعتبار دارند و در کشور نباید بی‌اعتبار شوند. در حالیکه بررسی‌های پژوهشگاه قوه قضائیه نشان می‌دهد در قوانین ۱۶ کشور اسلامی مردم ملزم به انجام معامله رسمی هستند و این استدلال درستی نیست. در این طرح باید با دیدگاه احکام ثانویه یا فقه حکومتی به موضوع نگاه کنیم تا مشکلات مردم در این حوزه حل شود.

    فرآیندهای انجام معامله رسمی در طرح ثبت رسمی معاملات تسهیل شده است

    وی درباره دغدغه مردم درباره الزام ثبت اسناد رسمی گفت: در طرح فعلی به درستی موانع ثبتی برطرف شده و فرآیندهای انجام معامله رسمی بسیار تسهیل شده است. برای مثال، اخذ گواهی پایان کار در وضعیت فعلی منوط به همکاری همه واحدها در ساختمان است بنابراین در طرح امکان اعطای گواهی پایان کار تفکیکی بوجود آمده و از این حیث راهگشایی بزرگی پیش‌بینی شده است. در طرح مصوب مجلس ارزش اسناد رسمی بسیار زیاد می‌شود یعنی اگر مردم سند رسمی بگیرند، اطمینان خاطر پیدا می‌کنند که سند مالکیت آنها باطل نمی‌شود و اعتبار این اسناد نزد بانک‌ها نیز برای اخذ وام بهتر از قبل می‌شود. اگر به شیوه‌ای که در قبل‌تر توضیح داده شد در این زمینه پیش برویم می‌توانیم همراهی مردم را در اجرای قانون پیش‌بینی کنیم.

    خضریان در تببین جریان شناسی از موافقان و مخالفان این موضوع گفت: همه نهادها و مردم بر مشکلات اسناد عادی اتفاق نظر دارند و این یک امر بدیهی شده است. در مورد پیگیری و تصویب طرح هم رهبری فرمودند مصلحت قطعی کشور است و از این جهت نیز وضعیت طرح مشخص است.

    از دیدگاه رهبری حل مشکلات اسناد عادی مصلحت قطعی و یقینی است

    وی افزود: مخالفتی که تاکنون منجر به تأخیر در تصویب طرح شده بیشتر از سوی برخی از اعضای مجمع تشخیص نظام بوده است. مخالفان وجود ایراد شرعی بطلان معاملات عادی را دلیل مخالفت خود بیان کرده‌اند و ضمانت اجرای کیفری پیشنهاد می‌دهند. در جواب باید گفت اولا نباید با دیدگاه فقهی به این طرح نگاه کرد چرا که طرح در مجمع است نه در شورای نگهبان؛ مجمع تشخیص مصلحت جای کار فقهی نیست و باید مصلحت سنجیده شود. ثانیاً ضمانت اجرای کیفری نمی‌تواند رفتارساز باشد و مسأله را حل کند چرا که تجربه قانون‌گذاری در قوانین مختلف مثل قانون مالیات بر خانه‌های خالی به ما نشان داده با ضمانت اجرای کیفری نمی‌توان با مردم مواجه شد. ثالثاً ضمانت اجرای کیفری حجم کاری قوه قضائیه را زیاد می‌کند. رابعاً در مجلس ضمانت اجراهای بسیاری در این زمینه بررسی شده و تنها ضمانت اجرایی که صریح باشد و تفسیر پذیر نباشد، باطل کردن است. اگر هم ضمانت اجراهایی مانند ضمانت اجراهای مواد ۴۷ و ۴۸ قانون ثبت گذاشته شود، باید بدانیم که قدمی به سوی جلو برنداشته‌ایم و مخالفان این موضوع مسئول مشکلات مردم هستند.

    این نماینده مجلس شورای اسلامی در حقوق دیدگاه اصلی رهبر معظم انقلاب در این زمینه بیان کرد: حل مشکلات اسناد عادی از نگاه ایشان مصلحت قطعی و یقینی است و در این موضوع شکی نیست اما در مورد شیوه حل موضوع، دیدگاه ایشان این است که طرح به نحوی تصویب شود که اسناد عادی در دادگاه‌ها در هنگام مرافعه و مخاصمه بی‌اعتبار شود. بنابراین اسناد عادی نسبت به دارندگان سند رسمی ثالث نباید پذیرفته شود یعنی باید گفت که معاملات عادی در محاکم بلااثر باشند./ ایسنا

  • روزنامه قدس منتشر کرد | زورآزمایی اسناد عادی و رسمی به کجا می‌رسد؟

    روزنامه قدس منتشر کرد | زورآزمایی اسناد عادی و رسمی به کجا می‌رسد؟

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، روزنامه قدس در شماره امروز خود به تحلیل طرح «ارتقای اعتبار اسناد رسمی» که در نوبت بررسی مجمع تشخیص است، پرداخت.

    روزنامه قدس نوشت:  امیر شبان، پژوهشگر حقوقی در گفت‌وگو با خبرنگار ما ضمن برشمردن مواردی از هزینه‌تراشی‌های ناشی از معتبر دانستن اسناد عادی برای مردم، اقتصاد و کشور، نکته مطرح شده از سوی رهبرمعظم انقلاب مبنی بر بی اعتبار شدن اسناد عادی در مرافعات، مخاصمات و دادگاه را دقیق، موشکافانه و در راستای کاهش مفاسد و حل بخش زیادی از مشکلات مردم و این حوزه توصیف می‌کند.

    هزار و یک دردسر اسناد عادی برای مردم و اقتصاد

    شبان با بیان اینکه معتبر بودن اسناد عادی، موانع زیادی در مسیر رشد و پیشرفت اقتصادی کشور و مردم ایجاد کرده است، می‌گوید: معاملات معارض، فروش یک ملک به چند نفر، غصب ملک و زمین‌خواری که بخش زیادی از آن به این صورت است که برخی افراد خاص، اراضی دولتی و ملی را به نوعی تصاحب می‌کنند و پس از اعمال تغییراتی، آن را می‌فروشند، ناشی از معتبر بودن اسناد و معاملات عادی در کشور است.

    شبان اضافه می‌کند: در ابعاد اقتصادی باید گفت وقتی سند عادی، سند رسمی را باطل می‌کند بدان معنی است که عملا ًحقوق مالکیت در کشور ما تضمین نیست و به رسمیت شناخته نمی‌شود در حالی که یکی از زیرساخت‌های اصلی سرمایه‌گذاری و پیشرفت اقتصادی، تضمین حقوق مالکیت و صیانت از آن است. بنده با کارخانه‌داری صحبت می‌کردم که زمینی خریده و در آن کارخانه ساخته، خط تولید راه‌اندازی کرده و کارگران در آن مشغول کار شده‌اند، اما هرازچندی یک مدعی با سند عادی پیدا می‌شده و او ناگزیر بوده ملک کارخانه را سه چهار بار بخرد، چون تحلیلش این بوده که اگر کار به دادگاه و قوه قضائیه بکشد، نخستین اقدام، توقیف کارخانه و خط تولید است و تمام سرمایه‌گذاری او با چالش جدی روبه‌رو می‌شود. این پژوهشگر حقوقی خاطرنشان می‌کند: در موضوع ایفای تعهدات هم این نکته قابل توجه است که وقتی فردی به پرداخت رقمی و یا دادن مالی به شخصی محکوم می‌شود، چون آمار اسناد عادی در کشور بالاست، در فرایند اجرای احکام، مالکیت فرد محکوم، مبتنی بر این اسناد قابل شناسایی نیست.

    شبان یک نمونه جدی و روشن دیگر در این حوزه را پیش‌فروش مسکن می‌داند و می‌گوید: یکی از بهترین مسیرهای تأمین مالی ساخت مسکن، استفاده از سرمایه‌های خرد مردم است تا واحدها ساخته و به آن‌ها تحویل شود، اما با توجه به اینکه اسناد عادی معتبر است، پیش‌فروش در کشور به طور جدی پا نمی‌گیرد چون صاحبان سرمایه ریسک ورود به این حوزه را نمی‌پذیرند و پروژه‌های متعدد پیش‌فروش با مشکلاتی مواجه شده‌اند و گاهی دیده می‌شود یک واحد به چندین نفر پیش‌فروش می‌شود.

    نظر رهبری معظم، دقیق و مبتنی بر واقعیات است

    وی در تحلیل آنچه رهبرمعظم انقلاب مبنی بر «عدم سلب اعتبار از کلیه معاملات غیررسمی و نپذیرفتن این اسناد در مخاصمات» مدنظر دارند، می‌گوید: ایشان درخصوص محدود شدن اعتبار اسناد غیررسمی بر «مصلحت یقینی» و «مصلحت قطعی» تأکید دارند، ازاین‌رو امروز باید رسیدگی به درد مردم و حل مشکلات آنان در این حوزه از مجمع مطالبه شود. با توجه به آنچه رئیس مجمع به نقل از رهبری‌معظم مبنی بر نپذیرفتن مخاصمات، مطرح کرده مسئله اصلی این است که در تعارض سند عادی و سند رسمی چه کنیم؟ امروز مردم سند عادی را می‌پذیرند چون فکر می‌کنند اگر با مشکلی مواجه شوند، درنهایت دادگاه این سند را می‌پذیرد. موارد متعددی وجود دارد که به واسطه سند عادی، سند رسمی را باطل کرده‌اند و ریشه مشکلات متعدد به همین موضوع بر می‌گردد.

    شبان ادامه می‌دهد: حمایت از اعتبار اسناد رسمی لزوماً به معنای ابطال همه اسناد غیررسمی نیست و باید توجه داشت تعداد زیادی از صاحبان سند عادی، موانعی برای گرفتن سند رسمی داشته‌اند و اگر بخواهیم همه معاملات عادی را باطل کنیم به مشکلات بزرگی برمی‌خوریم و اتفاقاً فرمایش رهبری‌معظم کاملاً دقیق و ناظر به همین نکته است. ایشان فرموده‌اند اسناد عادی باید در مرافعات و مخاصمات و دادگاه بی‌اعتبار باشد و نتیجه روشن این بی‌اعتبارسازی در دادگاه این است که با سند عادی نمی‌توان سند رسمی را باطل کرد و با این دستورالعمل، مشکلات زیادی حل و نتیجه مطلوب حاصل می‌شود.

    این پژوهشگر حقوقی می‌گوید: یکی از مهم‌ترین وظایف و مأموریت‌های هر حاکمیتی ازجمله جمهوری اسلامی، حفظ امنیت است که بخش مهمی از آن، امنیت اموال و دارایی مردم را شامل می‌شود که همان صیانت از حقوق مالکیت است. واقعیت این است که بسیاری از مردم با شکل‌گیری انقلاب اسلامی نسبت به گرفتن اسناد رسمی اقدام کرده‌اند و برخی هم به دلیل بروز موانعی در گرفتن سند رسمی ناموفق بوده‌اند. بی‌اعتبارسازی همه اسناد عادی، خوب است، اما نگرانی‌های زیادی در جامعه ایجاد می‌کند، چون جامعه ما واقعیت‌هایی همچون وجود آمار بسیار زیاد اسناد غیررسمی دارد و بیش از ۶۰درصد اراضی کشاورزی که تقریباً ۱۰ درصد یا بیشتر از پهنه کشور را دربر گرفته است، سند رسمی ندارند و فرمایش رهبرمعظم انقلاب هم کاملاً ناظر به واقعیت موجود بوده است. به گفته وی، یکی از دلایل نداشتن سند رسمی، کندی و طولانی بودن پروسه صدور اسناد است.

    شبان اضافه می‌کند: سازمان ثبت باید برای تسریع و تسهیل در صدور این اسناد با جدیت کار کند و در طرح مجلس هم تلاش شده بخش زیادی از این موانع رفع شود. نکته حائز اهمیت این است که تعداد زیادی از مردم با اسناد عادی مشکلی ندارند و با آن معامله می‌کنند، اما صاحبان زمین‌های کشاورزی می‌توانند اسناد رسمی را به عنوان وثیقه نزد بانک‌ها بگذارند حال آنکه با سند غیررسمی چنین امکانی ندارند.

     

    برای دریافت خبر در سایت اصلی اینجا و برای دریافت پی دی اف روزنامه اینجا را کلیک کنید.

  • یادداشت روزنامه جوان | استمرار کلاهبرداری سوداگران با تعلل در تشخیص مصلحت!

    یادداشت روزنامه جوان | استمرار کلاهبرداری سوداگران با تعلل در تشخیص مصلحت!

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، روزنامه جوان در یادداشتی به قلم سجاد آذری نوشت: احتمالاً پیش آمده پای شما یا یکی از اعضای خانواده‌تان حداقل یکبار بابت یک سند عادی یا به قول معروف قولنامه زمین به دادگاه باز شده‌باشد و پله‌های دادگاه را برای اثبات حقتان پایین و بالا کرده‌باشید. وقتی آمار‌های رسمی مقام‌های قضایی می‌گوید ۵۰ تا ۶۰ درصد پرونده‌های کیفری و حقوقی ورودی دستگاه قضایی ریشه در املاک با اسناد عادی دارد کاملاً قابل‌تصور است که حداقل یکی از اعضای خانواده‌های ایرانی بابت این اسناد به دادگاه رفته باشد؛ اتفاقی که الزاماً پایان خوشی در پی ندارد و با توجه به مراجعات بسیار زیاد به دادگاه‌های کشور بیشتر از آنکه خاطره خوب گرفتن حق را برای بسیاری در پی داشته‌باشد، معمولاً وقت و هزینه‌های بسیاری که در این خصوص انجام داده را در ذهن‌ها به یادگار می‌گذارد.

    معضلات اسناد عادی املاک منحصر به پرونده‌های دادگستری نیست. احسان خاندوزی، وزیر اقتصاد و دارایی پیش از این با بیان اینکه اطلاعات مراکز پژوهشی حاکی از آن است که حدود یک‌سوم اموال غیرمنقول، فاقد پلاک ثبتی هستند، کد یکتای شناسایی اموال غیرمنقول ندارند و معاملات در این بخش به‌صورت قولنامه‌ای انجام می‌شود، یاد آور شد که معاملات غیررسمی حداقل سه مشکل اصلی ایجاد می‌کند. یک اینکه اشخاص ثالث از انجام معاملات قولنامه‌ای بی‌خبرند و به راحتی می‌شود یک ملک یا واحد ساختمانی را به چند نفر فروخت. دوم اینکه به دلیل عدم اطلاع دستگاه‌های حاکمیتی از این معاملات و عدم نظارت بر آنها، دولت نمی‌تواند فرایند تنظیم بازار مسکن، تعهدات مالی اشخاص و شناسایی افراد فقیر و غنی را به صورت درست انجام دهد و فرار‌های مالیاتی را در پی دارد و سوم اینکه اسناد عادی به جهت آنکه راحت قابل جعل و تغییر هستند، همواره موجب بروز مشکل تعارضات و اختلافات حقوقی و قضایی می‌شوند.

    همه این‌ها یعنی اعتبار دادن به اسناد عادی اموال غیرمنقول معضلاتی مانند بروز آسیب‌های اجتماعی، کلاهبرداری، پولشویی، عدم ایجاد بانک اطلاعاتی جامع، ایجاد مانع برای اجرای کامل حدنگاری (کاداستر) به همراه دارد و همچنین یکی از دلایل اصلی زمین‌خواری محسوب می‌شود.

    تأکید قوای سه گانه بر بی اعتباری اسناد عادی املاک

    جمع بندی این مشکلات موجب شد تا مسئله اعتبارزدایی از اسناد عادی اموال غیرمنقول مورد اهتمام مسئولان قوای سه‌گانه قرار گیرد و در این میان بیش از همه رؤسای قوه قضائیه از دوره‌های قبلی تا آقایان رئیسی و محسنی‌اژه‌ای اهمیت این موضوع را فریاد زنند. در کنار آن‌ها رؤسای سازمان‌هایی مانند ثبت اسناد و بازرسی و نیز دادستان‌ها و رؤسای دادگستری کل استان‌ها و همچنین جمع زیادی از نمایندگان مجلس و مسئولان اقتصادی نیز بر لزوم اعتبارزدایی از اسناد عادی تأکید کرده‌اند.

    همه این تأکیدات در نهایت مصوبه مجلس برای اعتباری اسناد عادی را در پی داشت که البته بعد از چندین بار رفت و برگشت بین مجلس و شورای نگهبان به مجمع تشخیص مصلحت نظام فرستاده شد. پس از این اتفاقات بود که حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار خود با رئیس و مسئولان قوه قضائیه که در آستانه سالگرد حادثه ۷ تیر برگزار شد، به مسئله معاملات غیررسمی اموال غیرمنقول اشاره و آن را از منشأ‌های بزرگ فساد خواندند و در حکمی بسیار مهم تأکید کردند که باید از این‌گونه معاملات سلب اعتبار شود و اگر هم از دیدگاه شورای نگهبان به مصوبه مجلس ایرادی هست، مصلحت قطعی کشور و نظام، تصویب نهایی این قانون است.

    نامه فضلای حوزه به رهبر انقلاب

    پس از این حکم تاریخی رهبر معظم انقلاب در حالی که به نظر می‌رسید باید مسئله بی اعتباری اسناد عادی را تمام شده فرض کرد و به دنبال ایجاد زیرساخت‌ها و مقدمات لازم برای اجرایی‌کردن مصوبه مجمع تشخیص مصلحت نظام در این خصوص بود، اما اخبار پراکنده‌ای مبنی بر نامه ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام به رهبر انقلاب مبنی بر مخالفت با این نظر حضرت آیت الله خامنه‌ای منتشر شد. پس از انتشار این اخبار پراکنده آملی لاریجانی ضمن تکذیب نامه به رهبری با اشاره به اینکه در قضیه حکم رهبری برای اسناد غیررسمی اصلاً نامه‌ای از مجمع تشخیص مصلحت به رهبری صادر نشده‌است، بلکه نامه از سوی فضلای حوزه بوده‌است، خاطر نشان کرد که نگرانی فضلای حوزه از این بابت بوده که اعتبار اسناد غیررسمی سال‌ها در فقه مورد تأکید قرار گرفته و لغو این اعتبار ممکن است مضر باشد.

    رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام همچنین خاطر نشان کرد که رهبری در پاسخ به این نامه فرموده‌اند که «اولاً مقصود اینجانب عدم اعتبار اسناد غیررسمی در مخاصمات و مرافعات است و ناظر به بطلان معامله نیست. پس اگر طرفین معامله مخاصمه ندارند و به قوه قضائیه مراجعه نمی‌کنند، معامله حتی بدون سند غیررسمی هم معتبر است. همچنین اسناد عادی که قطعیت آن‌ها محرز است و مثلاً مهر و امضای مقطوع به علما و معتمدین در ذیل آنهاست از این حکم خارج است.»

    تأکید کارشناسان بر لزوم بی اعتباری اسناد عادی املاک

    این تأکید دوباره رهبر انقلاب در خصوص مسئله بی اعتبار اسناد عادی حداقل در مخاصمات در شرایطی است که مسئولان و کارشناسان امر نیز مکرراً در فاصله حکم حکومتی ایشان تا کنون لزوم این موارد را مورد تأکید قرار داده‌اند.

    حسن بابایی، رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور به عنوان متولی اصلی مسئله اسناد ضمن گلایه صریح از اعتبار اسناد رسمی ریشه بسیاری از دعاوی، اختلافات و منازعات و پرونده‌هایی را که در محاکم حقوقی و کیفری تشکیل می‌شود، مربوط به اسناد عادی دانسته و با اینکه این اسناد به راحتی قابل جعل و انکار هستند، تأکید کرده‌است که در مجلس بحث عدم اعتبار اسناد عادی و اعتباربخشی به اسناد رسمی به خوبی مطرح و به شورای نگهبان ارجاع شد و چهار بار در این شورا مطرح شد.

    بابایی در خصوص چالش‌های فقهی مطرح شده در این زمینه این نکته را نیز متذکر شده که چیزی که الان مدنظر داریم و محل اختلاف ما با شورای نگهبان است، این است که ما اعتقاد به عدم اعتبار و ابطال اسناد عادی داریم و دلایلی هم آوردیم، این موضوع در مجمع تشخیص نظام مطرح است. یک بحث فقهی باید در اینجا حل شود. از نظر شرعی و فقهی سند عادی محل ایراد نیست، اما ما از نظر مصلحت و شرایط امروز جامعه می‌گوییم در جایی که ۸ هزارو ۵۰۰ دفترخانه اسناد رسمی در اقصی نقاط کشور داریم و امکان تنظیم سند رسمی وجود دارد و دیگر دلیلی برای تنظیم اسناد به صورت عادی وجود ندارد. آنچه ما در جلسات مطرح کردیم و درخواست هم داشتیم که یک بحث کارشناسی از طرف مجمع انجام شود، اعتقاد ما بر این است که درست است شرع بحث اسناد عادی را پذیرفته، اما هدف از مجمع تشخیص مصلحت نظام دقیقاً بحث رعایت مصلحت است.

    رئیس سازمان ثبت خاطر نشان می‌کند که اعتقاد داریم، هم در قانون مدنی و هم در شرع مقدس که اسناد عادی مبتنی بر قصد و رضایت طرفین است، مورد معامله مشروعیت دارد. هدف، معامله مشروع است و اعتبار شرعی دارد، اما با توجه به شرایط خاص جامعه ما که منشأ بسیاری از دعاوی مربوط به اسناد است، قطعاً اگر ما سند عادی را از حیث اعتبار مخدوش کنیم و مردم را به سمت سند رسمی سوق دهیم پیش‌بینی بنده این است که حداقل ۳۰ تا ۴۰ درصد از دعاوی حقوقی و ورودی ما به محاکم کاهش پیدا می‌کند.

    از سوی دیگر مسئله بی اعتباری اسناد عادی اموال غیرمنقول در میان کارشناسان حقوقی نیز مورد تأکید است. محمدمسعود یوسفی رئیس دپارتمان وکالت تخصصی مرکز وکلای قوه قضائیه یادآور شده‌است که یکی از معضلات اسناد عادی این است که در حوزه شناسایی مالکیت‌های افراد، بسیاری از اوقات نمی‌توانیم اموال بدهکاران را پیدا کنیم. از طرفی مالکان املاک و دارایی‌های دارای اسناد عادی، مالیات خود را به درستی پرداخت نمی‌کنند، همچنین نسبت به یک مال ممکن است معاملات معارضی رخ دهد که در نتیجه آن اموال مردم در معرض خطر قرار می‌گیرد و معاملاتی بدون مبنای قانونی انجام خواهد شد. همه این‌ها موجب می‌شود که بگوییم مشکلات سند عادی زیاد است و مجبوریم به سمت سند رسمی حرکت کنیم.

    یوسفی همچنین تأکید کرده‌است که دارایی‌های افراد به‌ویژه ملک و اموال غیرمنقول که به عنوان مهم‌ترین سرمایه زندگی مردم محسوب می‌شوند باید مورد صیانت قرار بگیرد؛ این صیانت هم برای سرمایه‌گذاری داخلی و هم برای سرمایه‌گذاری‌های خارجی لازم است و از طریق تنظیم سند رسمی قابل تحقق است.

    او راهکار اخذ تأییدیه‌های شرعی برای این امر را این دانسته که به‌جای چوب بطلان در دست گرفتن می‌توان از موارد بینابین مثل قابلیت استناد، عدم امکان استناد و تفکیک بین سند و عقد استفاده کنیم تا هم ایراد شرعی طرح رفع شود و هم از طرف دیگر اگر زمانی قراردادی حتی بعد از ایجاد این قانون بین طرفین منعقد شد که آن قرارداد مبتنی بر این قانون نبود، اطمینان داشته‌باشیم که آن قرارداد آسیبی برای حقوق اشخاص ثالث ندارد.

    پیش از این مهدی عبدالملکی، رئیس دفتر حقوقی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در خصوص دلایل مخالفت شورای نگهبان با مصوبه مجلس در این خصوص گفته‌بود که شورای نگهبان این را خلاف شرع می‌داند و معتقد است معاملاتی که بر اساس توافق خریدار و فروشنده انجام شود، صحیح است و اسناد عادی را به‌رسمیت می‌شناسد و این را که دادگاه، سند عادی را نپذیرد خلاف شرع و خلاف قانون اساسی می‌داند.

    عبدالملکی البته با بیان اینکه ما فقط احکام اولی نداریم، بلکه احکام ثانوی هم داریم و به‌حسب ظاهر شورای نگهبان احکام اولی را تشخیص می‌دهد و تشخیص اینکه مصلحت چیست با مجمع تشخیص مصلحت نظام است؛ به نوعی در این خصوص ابراز خوش‌بینی کرده‌بود که اگر مجلس موضوعی را مورد اصرار قرار دهد، در نهایت مجمع بر اساس مصلحت تصمیم خواهد گرفت و بار‌ها این اتفاق افتاده‌است.

    تشخیص مصلحت کی رخ می‌دهد؟

    با همه این تأکیدات کارشناسان و مسئولان اکنون به نظر می‌رسد که مسئله ضرورت و مصلحت بی اعتباری اسناد عادی در معاملات غیرمنقول کاملاً روشن باشد و حتی اگر این مسئله در دیگر کشور‌ها نیز نمونه‌ای نداشت وضعیت فعلی محاکم ما به خودی خود می‌توانست ضرورت این مسئله را پدیدار کند. در این میان موضوعی که جای تعجب است، تعلل نهادی است که اتفاقاً برای شناسایی این مصالح ایجاد شده و قرار است در این نوع مشکلات راهگشا باشد. واضح است که با وضعیت فعلی هر روز که در بی اعتباری اسناد عادی تعلل شود این سوداگران و کلاهبرداران هستند که از آن سود خواهند کرد. با وجود اظهار‌نظر صریح رهبر معظم انقلاب انتظار می‌رفت این مسئله تا امروز تمام شده‌باشد. در مجموع زمان مجمع تشخیص مصلحت برای تشخیص مصلحت به سرعت در حال گذر است و انتظار برای حل یک معضل قدیمی به درازا کشیده‌است.

  • مصباحی مقدم: فروش یک خانه به ۵ نفر با استفاده از قولنامه/ اسناد عادی فسادزاست

    مصباحی مقدم: فروش یک خانه به ۵ نفر با استفاده از قولنامه/ اسناد عادی فسادزاست

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، «غلامرضا مصباحی مقدم» عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام پیرامون آخرین وضعیت طرح مجلس شورای اسلامی برای اعتبارزدایی از اسناد عادی مصون به مصوبه «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» اظهار کرد: رسیدگی به این طرح هنوز در دستور کار مجمع تشخیص مصلحت نظام قرار نگرفته؛ لذا، نمی‌توانم اکنون اظهار نظر دقیقی را درباره آن داشته باشم. هر زمان که این طرح در دستور کار مجمع قرار گرفت، آن موقع می‌توان جزئیاتی را از جلسات مربوط به رسیدگی به این طرح را اعلام کرد.

    این عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام خاطرنشان کرد: در طول سال‌های گذشته اسناد عادی موجب فساد‌های گسترده شده بود و گاهی اوقات با مواردی برخورده‌ایم که در آن پنج نفر به صورت همزمان، ادعای مالکیت بر روی یک واحد آپارتمان مسکونی را داشتند؛ علت بروز این مسئله هم ناشی از آن بود که یکی از این افراد سند رسمی از ملک در دست داشت، اما نفر دیگر ساکن آن واحد مسکونی بود.

    وی افزود: در کنار این فرد، آن چند نفر دیگر هم بر اساس اسناد قولنامه‌ای ادعای مالکیت بر آن واحد مسکونی را داشتند. مسلماً تداوم چنین موضوعی، بی‌ثباتی‌های زیادی را در خصوص مالکیت افراد بر اموال غیر منقول ایجاد خواهد کرد. مهمترین راه برای جلوگیری از این بی‌ثباتی‌ها، مبنا قرار گرفتن اسناد رسمی و بی اعتباری اسناد عادی است.

    مصباحی مقدم گفت: البته این سخن به این معنی نیست که هیچ کس نمی‌تواند با استفاده از سند عادی ملک خود را به نام فرد دیگری کند، بلکه در صورت وقوع هر گونه مشکل حقوقی برای مالکیت آن ملک، این مسائل باید بین طرفین حل شود، چرا که اسناد عادی دیگر در محاکم قضایی از رسمیت برخوردار نخواهند بود.

  • یادداشت روزنامه اعتماد | نزاع بر سر مصلحت کشور یا مصلحت شرع؟!

    یادداشت روزنامه اعتماد | نزاع بر سر مصلحت کشور یا مصلحت شرع؟!

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، روزنامه اعتماد در یادداشتی به قلم علی رضایی نوشت: سعی می‌کنم به‌طور مختصر سابقه موضوع در حقوق ایران، ماهیت طرح اخیر، تقریر محل نزاع و ایرادات فقهی شورای نگهبان را بیان کرده و در نهایت به این پرسش پاسخ دهم که آیا مشکل اساسی در مواجهه با معضلات قضایی معاملات املاک با سند عادی، ناشی از فقدان قانون است یا عدم اجرای قانون؟!

    ۱-ضرورت تنظیم سند رسمی معاملات املاک، سابقه‌ای بیش از نود سال دارد و موضوع جدیدی نیست.برای نخستین‌بار مقنن ما در سال ۱۳۱۰ با تشخیص این ضرورت مواد ۲۲، ۴۶، ۴۷ و ۴۸ را در قانون ثبت پیش‌بینی کرد.به تصریح ماده ۲۲ قانون ثبت، همین که ملکی مطابق قانون در دفتر املاک به ثبت رسید، دولت فقط کسی را که ملک به اسم او ثبت شده یا کسی که ملک مزبور به او منتقل شده و این انتقال نیز در دفتر املاک به ثبت رسیده را مالک خواهد شناخت.همچنین مطابق ماده ۴۶ و ۴۷، ثبت رسمی کلیه عقود و معاملات راجع به املاکی که قبلا در دفتر املاک ثبت شده باشد، ضروری است.همچنین سندی که مطابق مواد فوق باید به ثبت برسد ولی به ثبت نرسیده، در هیچ یک از ادارات و محاکم پذیرفته نخواهد شد. پس از پیروزی انقلاب، شورای نگهبان این مواد را غیرشرعی ندانست و صرفا یک‌بار پس از استمزاج آیت‌الله مومن از دبیر شورای نگهبان در خصوص اعتبار اسناد عادی با لحاظ مقررات فوق، موضوع در جلسه فقهای شورا مطرح و چنین استنتاج شد: اگر قرائن و ادله قانونی یا شرعی معتبر بر صحت مفاد سند عادی وجود داشته باشد، آن سند دارای اعتبار است.البته فقهای شورا در همان پاسخ صراحتا حکم مقرر در مواد ۴۶ و ۴۷ قانون ثبت مبنی بر الزامی بودن ثبت کلیه عقود و معاملات‌ راجع به اموال غیرمنقول، را مشروع تشخیص دادند و کلیه این مواد کماکان به قوت و اعتبار خود باقی است.

    سابقه دیگری که در این خصوص وجود دارد به زمان تصویب قانون احکام دایمی برنامه‌های توسعه بازمی‌گردد. مطابق ماده ۶۲ این قانون کلیه معاملات راجع به اموال غیرمنقول ثبت شده، باید به‌طور رسمی در دفاتر اسناد رسمی تنظیم شود. اگرچه طبق مصوبه اولیه در قسمت اخیر این ماده چنین مقرر شده بود: «اسناد عادی که در خصوص معاملات راجع به اموال غیرمنقول تنظیم شوند در برابر اشخاص ثالث، غیرقابل استناد بوده و قابلیت معارضه با اسناد رسمی را ندارند.» اما با ایراد شورای نگهبان، «اسناد عادی که بر اساس تشخیص دادگاه دارای اعتبار شرعی است» از دایره قسمت اخیر ماده ۶۲ خارج شد.تصویب این ماده وضع حقوقی جدیدی را در پی نداشت و تکرار مقررات جاری در قانون‌ ثبت بود، ولی این فرصت را برای شورای نگهبان ایجاد کرد که نظر خود در مورد اسناد عادی را به عنوان متن قانونی بگنجاند.

    ٢- طرح «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» در اردیبهشت ١٣٩٩ در مجلس به تصویب رسید و روانه شورای نگهبان شد.رفت و برگشت این طرح بین مجلس و شورای نگهبان ۵ نوبت تکرار شد و همواره مجلس در جهت تامین نظر شورای نگهبان تغییراتی را اعمال می‌کرد؛ مع‌الوصف در آخرین نوبت (۶آذر ۱۴۰۱) مجلس بر نظرات خود اصرار کرد و تعیین تکلیف این موضوع به مجمع واگذار شد.

    مطابق آخرین تصمیم مجلس در ماده ۱۰ این طرح، به سازمان ثبت تکلیف شده است ظرف یک‌سال از تاریخ ابلاغ این قانون، سامانه‌ای را جهت ثبت ادعاهای راجع به مالکیت اموال غیرمنقول و مستندات مربوط به آن ایجاد کند تا مدعیان بتوانند ظرف دو سال از تاریخ راه‌اندازی سامانه نسبت به درج مستندات و ادعاهای خود در این سامانه و متعاقبا ظرف دو سال از تاریخ درج، حسب مورد نسبت به تنظیم سند رسمی یا طرح دعوای الزام به تنظیم سند، اقدام و مدرک مربوط را در سامانه درج کنند. پس از مهلت مزبور هیچ ادعایی در سامانه قابل ثبت نیست و در صورت انقضای مواعد فوق‌الذکر و عدم اقدام مدعیان، ادعاهای مزبور علیه اراضی عمومی و دولتی و همچنین علیه اشخاص ثالث دارنده سند رسمی یا دارنده سند عادی که ادعای آنها در سامانه موضوع این ماده ثبت شده و واهی بودن ادعای آنها اثبات نشده، قابل استناد نیست.با لحاظ ماده ۱۰در ماده ۱ که مناقشه‌انگیزترین ماده این مصوبه است چنین مقرر شده است: شش ماه پس از راه‌اندازی این سامانه، هر معامله‌ای راجع به انتقال مالکیت اموال غیرمنقول ثبت شده و… باید در سامانه ثبت الکترونیک اسناد به ثبت برسد. معاملاتی که به ثبت نرسد، باطل است و در هیچ یک از ادارات و محاکم پذیرفته نخواهد شد.

    ۳- تقریر محل نزاع؛ اگرچه شورای نگهبان پس از پیروزی انقلاب تاکنون، مواد قانون ثبت دایر بر الزام ثبت معاملات املاک را غیرشرعی اعلام نکرده است، ولی در مواجه با طرح اخیر، از دو لحاظ بر غیرشرعی بودن این مصوبه اصرار دارد.

    اول- عدم پذیرش اسناد عادی نقل و انتقال اموال منقول در ادارات و محاکم دادگستری

    دوم-اعلام بی‌اعتباری (بطلان) معاملات ناشی از اسناد عادی شورای نگهبان معتقد است که بر مبنای سنت فقهی چند صد ساله، معاملات منعکس در اسناد عادی اگر با بینه شرعی به اثبات رسد، نه تنها از لحاظ شرعی کاملا صحیح و لازم‌الاتباع است، بلکه محاکم نیز مکلف به شناسایی و اعتباردهی به چنین اسنادی هستند. جالب توجه اینکه در گزارش جامعی که تحت عنوان «نظرات استدلالی در بیان مغایرت مصوبه با شرع» در سامانه جامع نظرات شورای نگهبان منتشر شده، فقهای شورا به فتوایی از مقام رهبری استناد کرده‌اند که بر مبنای این نظریه فقهی، صِرف وجود سند رسمی در مورد مالکیت اشخاص، مُثبِت مالکیت شرعی نیست و سند رسمی، تنها در صورتی که موجب حدوث علم یا اطمینان قاضی به مفاد آن باشد، مُثبِت مالکیت است. به عبارتی دیگر، اگر سند عادی به دلالت بینه شرعی، مسلم الصدور باشد، همان اعتباری را دارد که سند رسمی داراست.

    ۴- بطلان یا عدم قابلیت استناد؛ آنچه در این مصوبه تازگی داشته و سابقه‌ای در قوانین ندارد، پیش‌بینی صریحِ بطلان معاملات اموال غیرمنقول منعکس در سند عادی، به عنوان ضمانت اجراست.بنا بر استدلال برخی مخالفان شرعی این طرح، فرق است میان اینکه یک سند عادی را به‌طور کلی باطل تلقی کرده و آن را منشا هیچ اثری ندانیم یا اینکه بگوییم در منازعات احتمالی بین طرفین، محاکم دادگستری اعتباری به اسناد عادی ندهند و ملاک سند رسمی باشد. به ‌نظر می‌رسد این تفکیک مبنای منطقی و حقوقی ندارد و اتفاقا می‌تواند منشا مشکلات فراوانی در آینده نیز شود؛ زیرا اگر سند عادی (که با تشخیص دادگاه دارای اعتبار شرعی است) از منظر قانون معتبر و واجد منشا اثر باشد، محاکم نمی‌توانند به آن اسناد، در برابر سند رسمی اعتبار ندهند و چنین برداشتی مغایر منطق حقوقی و قضایی است. صرف‌نظر از این مناقشات که جای بحث فراوان دارد و اکنون مجال پرداختن به آن نیست، به سوال اول این یادداشت برگردیم. آیا معضل حقوقی مربوط به معاملات اموال غیرمنقول ناشی از فقدان قانون است یا عدم اجرای قانون؟! همان‌گونه که در صدر این یادداشت آوردم، قانون گذار ما در سال ۱۳۱۰ با وجود اینکه نسبت به احکام شرعی احاطه داشت، بدون ورود به چنین مباحث مناقشه‌انگیزی دایر بر صحت یا بطلان اسناد عادی، با لحاظ مصلحت کشور هوشمندانه چنین حکم کرده است که نقل و انتقال املاک ثبت شده، لزوما باید با سند رسمی صورت پذیرد و دولت کسی را مالک خواهد شناخت که به موجب سند رسمی مالک باشد. به عبارتی دیگر به موجب قانون ثبت، معاملات راجع به اموال غیرمنقول ثبت شده، از سال ۱۳۱۰ جزو عقود تشریفاتی است و بدون رعایت تشریفات ثبت سند و به صرف تراضی طرفین آن معامله نفوذ حقوقی ندارد و التزامی به بار نمی‌آورد.در نتیجه محاکم نیز تکلیفی در خصوص استماع دعاوی راجع به مالکیت اموال غیرمنقولی که به استناد سندی عادی اقامه می‌شوند، ندارد. اگر نمایندگان مجلس به جای تنظیم و تصویب چنین طرح مناقشه‌انگیزی، صرفا اقدام به اصلاح ماده ۶۲ قانون احکام دایمی «ولو از طریق نسخ صریح آن ماده» کرده و قوه قضاییه نیز در مورد اجرای مقررات حاکم در قانون ثبت توسط محاکم اهتمام جدی به خرج می‌داد، هم مصلحت قطعی کشور که در بیش از ۹۰ سال پیش به قانون درآمده بود رعایت می‌شد، همچنین نزاع بی‌حاصلی بین مصلحت شرع و مصلحت کشور پدید نمی‌آمد. این یک نمونه از ده‌ها مساله‌ای است که نزاع خودساخته بین مصلحت شرع و مصلحت کشور منجر به نزاعی بیهوده و ایجاد معضل در اداره کشور شده است. قانون‌گذار در سال ۱۳۱۰ به ما آموخت چگونه می‌توان در راستای مصالح کشور و مدیریت صحیح جامعه بدون معارضه با شرع قانونی را وضع کرد که هم مصلحت قطعی کشور باشد و هم با احکام شرع مغایرتی نداشته باشد ولی صد افسوس که ما نیاموختیم.

  • اعتبار معاملات عادی،امنیت مالکیت اموال غیرمنقول را به خطر می‌اندازد

    اعتبار معاملات عادی،امنیت مالکیت اموال غیرمنقول را به خطر می‌اندازد

    به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون سردفتران و دفتریاران، عبدلیان پور در همایش تخصصی بررسی تکالیف دستگاه های حاکمیتی در راستای عمل به مصلحت قطعی نظام در سلب اعتبار از اسناد عادی، اظهار کرد: اکنون این مرکز در عرصه حقوق و علم حقوق و کارشناسی حرف برای گفتن دارد و تاثیرگذار است.
    وی با اشاره به سخنان رهبر انقلاب که معاملات غیر رسمی اموال غیرمنقول گفت: ایشان این معاملات را منشاء فساد دانسته اند و تاکید کردند که باید از اینگونه معاملات سلب اعتبار شود. با توجه به سخنان رهبری بحث اسناد و اسناد رسمی مهم است و باید این موضوع پیگیری شود و حقوقدانان پای کار بیایند. ما جلساتی را برگزار کردیم و نتایج آن را اعلام خواهیم کرد البته موضوع مطروحه در مجمع تشخیص در حال بررسی است.
    عبدلیان پور با بیان اینکه علمی سازی و نخبه سازی و کمک به جریانات تصمیم گیر مثل شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام از جمله اهداف مرکز وکلای قوه قضاییه است، گفت: یکی از اصلی‌ترین چالش‌هایی که امنیت مالکیت اموال غیرمنقول را به خطر می‌اندازد، اعتبار معاملات عادی است. معاملاتی که صرفا بر روی یک تکه کاغذ نوشته شده و در پایگاه داده سازمان ثبت اسناد و املاک کشور ثبت نمی‌گردند، همچنین در این معاملات بر خلاف معاملات رسمی، مالک بودن فروشنده و فقدان موانع انتقال مالکیت، از مراجع ذی‌صلاح استعلام می‌شود، امکان استعلام وجود ندارد.
    رئیس مرکز وکلای قوه قضائیه، افزود: ویژگی‌های اسناد عادی در کنار ارزشمند بودن ملک در کشور باب کلاهبرداری‌ها را باز کرده و منجر به تهدید مالکیت اموال غیرمنقول اشخاص می‌شود. این امر موجب شده تا علاوه بر شکل گیری چرخه عظیمی از جرائم و تخلفاتی نظیر فروش مال غیر، زمین خواری و انواع دعاوی ملکی میان متعاملین، موجب افزایش سرسام آور پرونده‌های ورودی به دستگاه قضایی شده که این امر موجب اطاله و در ادامه کاهش کیفیت دادرسی گردیده است. متاسفانه در شرایط کنونی شاهد آن هستیم که به راحتی و با استناد به یک قولنامه و چند شاهد سند رسمی صادره توسط حاکمیت توسط دادگاه باطل می‎شود. گفتنی است که حدود یک سوم از پرونده های ورودی به دستگاه قضایی مرتبط با اسناد و معاملات غیر رسمی هستند.
    وی در ادامه گفت: طرح «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول» با هدف حذف و بی‌اعتبارسازی معاملات غیر رسمی(قولنامه‌ای) در دستور کار کمیسیون قضایی مجلس شورای اسلامی قرار گرفت که ایده اصلی آن در ماده ۱، بطلان این نوع از معاملات به طور کلی و هچنین بی اعتباری آثار آن در محاکم و ادارات بود.
    عبدلیان پور یادآورشد: یکی دیگر از اهداف طرح، تسهیل صدور اسناد رسمی برای املاک است. این طرح در اردیبهشت ماه سال ۹۹ برای اولین بار در مجلس به تصویب رسید. البته وجود اختلافاتی نظیر مغایرت باطل سازی معاملات غیر رسمی با شرع از نظر شورای نگهبان، موجب شد تا طرح ۵ بار میان مجلس و شورای نگهبان دست به دست شده تا نهایتا با اصرار مجلس بر ایده باطل سازی معاملات غیر رسمی در دی ماه سال ۱۴۰۱به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع شود‌.
    وی تاکید کرد: طبق اخباری که ما داریم البته طرح در مجمع نیز بسیار بحث برانگیز بوده و حتی اعضای کمیسیون حقوقی و قضایی مجمع تصمیم گرفتند که بنا به ضرورت شرعیه، از بطلان معاملات عادی نیز صرف نظر کنند.مرکز وکلا کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه به عنوان یکی از نها‌های ملی متولی حقوق عامه در کشور کمک به حل و فصل طرح‌ها و چالش‌های حقوقی این‌چنینی رو وظیفه خود می‌داند، در همین راستا تا به الان جلسات متعددی را با حضور صاحب نظران و اساتید حقوقی و ثبتی در کشور برگزار کرده و ماحصل این نشست‌ها را در قالب نظرات مشورتی به مجمع تشخیص مصلحت نظام و سایر نهادهای تصمیم گیر ارسال نموده است.
    عبدلیان‌پور بیان کرد: در حال حاضر اگر به اجماع خوبی در بین کارشناسان و تصمیم گیران درباب ضرورت مقابله با مفاسد معاملات غیر رسمی وجود دارد اما همچنان برخی چالش‌ها در خصوص راهکارهای حل این معضل باقی است. از همین رو تصمیم گرفتیم تا با دعوت از عزیزان به بحث و تبادل نظر در باب راهکارهای اجرایی سازی این طرح پرداخته تا ان‌شاا… زمینه تصویب و اجرایی‌سازی هرچه بهتر این طرح که بنا به فرمایشات مقام معظم رهبری مصلحت قطعی نظام و مردم هست فراهم گردد.
    محمود تفکریان کارشناس رسمی قوه قضاییه، مدرس دانشگاه، عضو شورای علمی گروه حقوق ثبت پژوهشکده قوه قضائیه، عضو شورای عالی راهبردی امور حقوقی دانشگاه آزاد اسلامی، گفت: رشته حقوق تقسیم می شود اما امور وکالت شامل تمام مطالب حقوق است. بنظرم هر کار وکالت یک پایان نامه است و کار تحقیق است. کسی که وکالت می کند در تمام علوم حقوقی وارد می شود و کار سنگین است ولی رشته ها مختلف است. در واقع وکیل در تمام مسایل حقوقی صاحب نظر است.
    وی با بیان اینکه قوانین دونوع شامل قوانین خاص و عام است، گفت: سند یک تعریف در قانون مدنی و یکی در قانون ثبت دارد.‌ قانون مدنی به‌صورت عام می‌گوید سند نوشته ای است که در مقام دعوا قابل استناد است اما سند رسمی که در ادارات ثبت و دفاتر اسناد رسمی تنظیم می شود سند رسمی است.
    وی افزود: در قانون خاص مجامع تعیین تکلیف می‌کنند اما در قانون مدنی خودمان درابتدای امر تصمیم می گیریم. قانون ثبت و قانون تجارت قانون خاص هستند.
    این حقوقدان برجسته با اشاره به ماده ۷۰ قانون ثبت گفت: طبق این ماده “سندی که مطابق قوانین به ثبت رسیده رسمی است و تمام محتویات و امضاهای مندرجه در آن معتبر خواهد بود مگر اینکه مجعولیت آن سند ثابت شود و ….”
    وی با اشاره به ماده ۷۳ قانون ثبت ادامه داد: بر اساس این ماده “قضات و مامورین دیگر دولتی که از اعتبار دادن به اسناد ثبت‌شده استنکاف نمایند در محکمه انتظامی یا اداری تعقیب می‌شوند و در صورتی که این تقصیر قضات یا مامورین بدون جهت قانونی باشد و به همین جهت، ضرر مسلم نسبت به صاحبان اسناد رسمی متوجه شود محکمه انتظامی یا اداری علاوه بر مجازات اداری، آن‌ها را به جبران خسارات وارده نیز محکوم خواهد کرد.” در واقع یکی از ویژگی هایی که سند رسمی دارد لازم الاجرا بودن اسناد است.
    وی با اشاره به ماده ۳۴ قانون ثبت گفت: طبق این ماده” در مورد کلیه معاملات رهنی و شرطی و دیگر معاملات مذکور در ماده (۳۳) قانون ثبت، راجع به اموال منقول و غیرمنقول، در صورتی که بدهکار ظرف مهلت مقرر در سند، بدهی خود را نپردازد، طلبکار می‌تواند از طریق صدور اجرائیه وصول طلب خود را توسط دفترخانه تنظیم کننده سند، درخواست کند. چنانچه بدهکار ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اجرائیه نسبت به پرداخت بدهی خود اقدام ننماید بنا به تقاضای بستانکار، اداره ثبت پس از ارزیابی تمامی مورد معامله و قطعیت آن، حداکثر ظرف مدت دو ماه از تاریخ قطعیت ارزیابی، با برگزاری مزایده نسبت به وصول مطالبات مرتهن به میزان طلب قانونی وی اقدام و مازاد را به راهن مسترد می‌نماید.”
    وی افزود: یکی از مشکلات ما این است که بیشتر پرونده های دادگاه ها مربوط به معاملات عادی است ولی پرونده های مربوط به سند رسمی کمتر است. بیشترین موضوعات پرونده های مطروحه نیز راجع به اراضی و املاک است.
    وی با اشاره به ماده ۲۲ قانون ثبت گفت: طبق این ماده،”همین که ملکی مطابق قانون در دفتر املاک به ثبت رسید دولت فقط کسی را که ملک به اسم او ثبت شده و یا کسی که ملک مزبور به او منتقل گردیده و این انتقال نیز در دفتر املاک به ثبت رسیده یا اینکه ملک مزبور از مالک رسمی ارثاً به او رسیده باشد مالک خواهد شناخت. در مورد ارث هم ملک وقتی در دفتر املاک به اسم وارث ثبت می‌شود که وراثت و انحصار آن‌ها محرز و در سهم‌الارث بین آن‌ها توافق بوده و یا در صورت اختلاف، حکم نهایی در آن باب صادر شده باشد.”
    تفکریان در همایش تخصصی بررسی تکالیف دستگاه های حاکمیتی در راستای عمل به مصلحت قطعی نظام در سلب اعتبار از اسناد عادی افزود: رشته حقوق تقسیم می شود اما امور وکالت شامل تمام مطالب حقوق است. هر کار وکالت یک پایان نامه و کار تحقیق است. کسی که وکالت می کند در تمام علوم حقوقی وارد می شود و کار سنگین است ولی رشته‌ها مختلف است. در واقع وکیل در تمام مسائل حقوقی صاحب نظر است.
    این کارشناس حقوق ثبت با بیان اینکه قوانین دونوع شامل قوانین خاص و عام است، گفت: سند یک تعریف در قانون مدنی و یکی در قانون ثبت دارد.‌ قانون مدنی به صورت عام می‌گوید سند نوشته ای است که در مقام دعوا قابل استناد است اما سند رسمی که در ادارات ثبت و دفاتر اسناد رسمی تنظیم می شود سند رسمی است. در قانون خاص مجامع تعیین تکلیف می‌کنند اما در قانون مدنی خودمان درابتدای امر تصمیم می گیریم. قانون ثبت و قانون تجارت قانون خاص هستند.
    وی با اشاره به ماده ۷۰ قانون ثبت گفت: طبق این ماده “سندی که مطابق قوانین به ثبت رسیده رسمی است و تمام محتویات و امضاهای مندرجه در آن معتبر خواهد بود مگر اینکه مجعولیت آن سند ثابت شود و ….”
    این کارشناس حقوق ثبت با اشاره به ماده ۷۳ قانون ثبت ادامه داد: طبق این ماده “قضات و مامورین دیگر دولتی که از اعتبار دادن به اسناد ثبت‌شده استنکاف نمایند در محکمه انتظامی یا اداری تعقیب می‌شوند و در صورتی که این تقصیر قضات یا مامورین بدون جهت قانونی باشد و به همین جهت، ضرر مسلم نسبت به صاحبان اسناد رسمی متوجه شود محکمه انتظامی یا اداری علاوه بر مجازات اداری، آن‌ها را به جبران خسارات وارده نیز محکوم خواهد کرد.” در واقع یکی از ویژگی هایی که سند رسمی دارد لازم الاجرا بودن اسناد است.
    وی با اشاره به ماده ۳۴ قانون ثبت گفت: طبق این ماده “در مورد کلیه معاملات رهنی و شرطی و دیگر معاملات مذکور در ماده (۳۳) قانون ثبت، راجع به اموال منقول و غیرمنقول، در صورتی که بدهکار ظرف مهلت مقرر در سند، بدهی خود را نپردازد، طلبکار می‌تواند از طریق صدور اجرائیه وصول طلب خود را توسط دفترخانه تنظیم کننده سند، درخواست کند. چنانچه بدهکار ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اجرائیه نسبت به پرداخت بدهی خود اقدام ننماید بنا به تقاضای بستانکار، اداره ثبت پس از ارزیابی تمامی مورد معامله و قطعیت آن، حداکثر ظرف مدت دو ماه از تاریخ قطعیت ارزیابی، با برگزاری مزایده نسبت به وصول مطالبات مرتهن به میزان طلب قانونی وی اقدام و مازاد را به راهن مسترد می‌نماید.”
    این کارشناس حقوق ثبت افزود: یکی از مشکلات ما این است که بیشتر پرونده های دادگاه‌ها مربوط به معاملات عادی است ولی پرونده های مربوط به سند رسمی کمتر است. بیشترین موضوعات پرونده های مطروحه نیز راجع به اراضی و املاک است.
    وی با اشاره به ماده ۲۲ قانون ثبت گفت: طبق این ماده همین که ملکی مطابق قانون در دفتر املاک به ثبت رسید دولت فقط کسی را که ملک به اسم او ثبت شده و یا کسی که ملک مزبور به او منتقل گردیده و این انتقال نیز در دفتر املاک به ثبت رسیده یا اینکه ملک مزبور از مالک رسمی ارثاً به او رسیده باشد مالک خواهد شناخت. در مورد ارث هم ملک وقتی در دفتر املاک به اسم وارث ثبت می‌شود که وراثت و انحصار آن‌ها محرز و در سهم‌الارث بین آن‌ها توافق بوده و یا در صورت اختلاف، حکم نهایی در آن باب صادر شده باشد.
    وی با اشاره به ماده ۴۶ قانون ثبت گفت: طبق این ماده ” ثبت اسناد، اختیاری است مگر در موارد ذیل که عبارت است از کلیه عقود و معاملات راجع به عین یا منافع املاکی که قبلاً در دفتر املاک ثبت شده باشد و کلیه معاملات راجع به حقوقی که قبلاً در دفتر املاک ثبت شده است.”
    این کارشناس حقوق ثبت با بیان اینکه قانون ثبت دقیق است به ماده ۷۱ این قانون اشاره کرد و گفت: طبق این ماده” اسناد ثبت شده در قسمت راجع به معاملات و تعهدات مندرجه در آن‌ها نسبت به طرفین و یا طرفی که تعهد کرده و کلیه اشخاصی که قائم‌مقام قانونی آنان محسوب می‌شوند رسمیت و اعتبار خواهند داشت.
    وی با اشاره به ماده ۱۲ قانون ثبت گفت: طبق این ماده” نسبت به املاکی که مجهول‌المالک اعلام شده اشخاصی که حق تقاضای ثبت دارند می‌توانند در ظرف دو سال از تاریخ اجرای این قانون تقاضای ثبت نمایند و پس از گذشتن مدت دو سال، معاملات راجع به آن املاک قبل از تقاضای ثبت در دفتر اسناد رسمی پذیرفته نمی‌شود و صدی بیست و پنج از حق‌الثبت معمولی در موقع تقاضای ثبت، علاوه دریافت خواهد شد و نسبت به املاکی که آگهی نوبتی آن منتشر نشده از تاریخ انتشار آگهی نوبتی مذکور در ماده ۱۱ معاملات این املاک به هیچ عنوان قبل از تقاضای ثبت در دفاتر اسناد رسمی پذیرفته نخواهد شد و پس از یک سال از تاریخ اولین آگهی نوبتی صدی بیست و پنج از حق‌الثبت معمولی در موقع تقاضای ثبت علاوه دریافت خواهد شد.
    این کارشناس حقوق ثبت گفت: طبق ماده ۴۷ قانون ثبت نیز ، “در نقاطی که اداره ثبت اسناد و املاک و دفاتر اسناد رسمی موجود بوده و وزارت عدلیه مقتضی بداند ثبت اسناد ذیل اجباری است که یکی کلیه عقود و معاملات راجعه به عین یا منافع اموال غیرمنقوله که در دفتر املاک ثبت نشده و دیگری صلحنامه و هبه‌نامه و شرکت‌نامه است.
    دکتر عزت اله امانی قاضی دیوان عالی کشور نیز در ادامه خاطرنشان کرد: حق مالکیت از قدیم مورد توجه و پذیرش بود، اسنادی از زمان ساسانیان نیز کشف شده که بیانگر توجه به حق مالکیت است.
    وی افزود: از دیرباز معامله اشخاص به صورت عادی انجام می پذیرفت که این معاملات از ضابطه خاصی پیروی نمی کرد که این بی ضابطگی مشکلات و چالش هایی را ایجاد می کرد. به عنوان مثال با فوت یکی از طرفین معامله در این معاملاتی مشکلاتی ایجاد می شد از همین رو در سال ۱۳۱۰ قانون ثبت به تصویب رسید.
    امانی گفت: با وجود الزام ثبت اسناد، معاملات معارض انجام می پذیرفت. بسیاری از شهر و روستا ها پس از تصویب قانون ثبت به وجود آمد این مناطق حتی پلاک‌های ثبتی ندارند.
    این مقام عالی کشور با بیان اینکه مالک در قانون تعریف شده، افراد با استفاده از اسناد عادی می توانند اسناد رسمی را ابطال کنند، ادامه داد: طرح موضوع الزام ثبت رسمی اسناد از شکل گیری معاملات معارض جلوگیری می‌کند. اجرای این قانون نیازمند براهم سازی زیرساخت هایی است که بدون این زیر ساخت‌ها تصویب این قانون موفق آمیز نخواهد بود. باید در گام نخست ثبت عمومی به‌صورت دقیق و کامل انجام شود.
    قاضی دیوانعالی کشور خاطر‌نشان کرد: طرح الزام ثبت رسمی اسناد عادی، طرحی بسیار جالب است که تمامی اراضی را مشمول می شود‌. اجرای این طرح راهگشا و کاربردی است.
    به گفته این مقام قضائی قصد و هدف قانونگذار از طرح الزام ثبت رسمی این است که تمامی اموال غیرمنقول اشخاص دارای سند شود. بی اعتباری اسناد عادی بسبار مهم خواهد بود.
    وی افزود: این طرح در بسیاری از کشورها اجرا شده و موفق بوده است. با فراهم سازی زیرساخت‌های لازم از سوی سازمان ثبت، سازمان جهاد کشاورزی این طرح در ایران نیز موفق خواهد بود.
    وی با اشاره به ماده ۴۶ قانون ثبت گفت: طبق این ماده ” ثبت اسناد، اختیاری است مگر در موارد ذیل که عبارت است از کلیه عقود و معاملات راجع به عین یا منافع املاکی که قبلاً در دفتر املاک ثبت شده باشد و کلیه معاملات راجع به حقوقی که قبلاً در دفتر املاک ثبت شده است.”
    عزت الله امانی با بیان اینکه قانون ثبت دقیق است و با اشاره به ماده ۷۱ قانون ثبت گفت: طبق این ماده” اسناد ثبت شده در قسمت راجع به معاملات و تعهدات مندرجه در آن‌ها نسبت به طرفین و یا طرفی که تعهد کرده و کلیه اشخاصی که قائم‌مقام قانونی آنان محسوب می‌شوند رسمیت و اعتبار خواهند داشت.به گزارش جامعه ایده آل ، حسن عبدلیان پور در همایش تخصصی بررسی تکالیف دستگاه های حاکمیتی در راستای عمل به مصلحت قطعی نظام در سلب اعتبار از اسناد عادی، اظهار کرد: اکنون این مرکز در عرصه حقوق و علم حقوق و کارشناسی حرف برای گفتن دارد و تاثیرگذار است.
    وی با اشاره به سخنان رهبر انقلاب که معاملات غیر رسمی اموال غیرمنقول گفت: ایشان این معاملات را منشاء فساد دانسته اند و تاکید کردند که باید از اینگونه معاملات سلب اعتبار شود. با توجه به سخنان رهبری بحث اسناد و اسناد رسمی مهم است و باید این موضوع پیگیری شود و حقوقدانان پای کار بیایند. ما جلساتی را برگزار کردیم و نتایج آن را اعلام خواهیم کرد البته موضوع مطروحه در مجمع تشخیص در حال بررسی است.
    عبدلیان پور با بیان اینکه علمی سازی و نخبه سازی و کمک به جریانات تصمیم گیر مثل شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام از جمله اهداف مرکز وکلای قوه قضاییه است، گفت: یکی از اصلی‌ترین چالش‌هایی که امنیت مالکیت اموال غیرمنقول را به خطر می‌اندازد، اعتبار معاملات عادی است. معاملاتی که صرفا بر روی یک تکه کاغذ نوشته شده و در پایگاه داده سازمان ثبت اسناد و املاک کشور ثبت نمی‌گردند، همچنین در این معاملات بر خلاف معاملات رسمی، مالک بودن فروشنده و فقدان موانع انتقال مالکیت، از مراجع ذی‌صلاح استعلام می‌شود، امکان استعلام وجود ندارد.
    رئیس مرکز وکلای قوه قضائیه، افزود: ویژگی‌های اسناد عادی در کنار ارزشمند بودن ملک در کشور باب کلاهبرداری‌ها را باز کرده و منجر به تهدید مالکیت اموال غیرمنقول اشخاص می‌شود. این امر موجب شده تا علاوه بر شکل گیری چرخه عظیمی از جرائم و تخلفاتی نظیر فروش مال غیر، زمین خواری و انواع دعاوی ملکی میان متعاملین، موجب افزایش سرسام آور پرونده‌های ورودی به دستگاه قضایی شده که این امر موجب اطاله و در ادامه کاهش کیفیت دادرسی گردیده است. متاسفانه در شرایط کنونی شاهد آن هستیم که به راحتی و با استناد به یک قولنامه و چند شاهد سند رسمی صادره توسط حاکمیت توسط دادگاه باطل می‎شود. گفتنی است که حدود یک سوم از پرونده های ورودی به دستگاه قضایی مرتبط با اسناد و معاملات غیر رسمی هستند.
    وی در ادامه گفت: طرح «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول» با هدف حذف و بی‌اعتبارسازی معاملات غیر رسمی(قولنامه‌ای) در دستور کار کمیسیون قضایی مجلس شورای اسلامی قرار گرفت که ایده اصلی آن در ماده ۱، بطلان این نوع از معاملات به طور کلی و هچنین بی اعتباری آثار آن در محاکم و ادارات بود.
    عبدلیان پور یادآورشد: یکی دیگر از اهداف طرح، تسهیل صدور اسناد رسمی برای املاک است. این طرح در اردیبهشت ماه سال ۹۹ برای اولین بار در مجلس به تصویب رسید. البته وجود اختلافاتی نظیر مغایرت باطل سازی معاملات غیر رسمی با شرع از نظر شورای نگهبان، موجب شد تا طرح ۵ بار میان مجلس و شورای نگهبان دست به دست شده تا نهایتا با اصرار مجلس بر ایده باطل سازی معاملات غیر رسمی در دی ماه سال ۱۴۰۱به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع شود‌.
    وی تاکید کرد: طبق اخباری که ما داریم البته طرح در مجمع نیز بسیار بحث برانگیز بوده و حتی اعضای کمیسیون حقوقی و قضایی مجمع تصمیم گرفتند که بنا به ضرورت شرعیه، از بطلان معاملات عادی نیز صرف نظر کنند.مرکز وکلا کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه به عنوان یکی از نها‌های ملی متولی حقوق عامه در کشور کمک به حل و فصل طرح‌ها و چالش‌های حقوقی این‌چنینی رو وظیفه خود می‌داند، در همین راستا تا به الان جلسات متعددی را با حضور صاحب نظران و اساتید حقوقی و ثبتی در کشور برگزار کرده و ماحصل این نشست‌ها را در قالب نظرات مشورتی به مجمع تشخیص مصلحت نظام و سایر نهادهای تصمیم گیر ارسال نموده است.
    عبدلیان‌پور بیان کرد: در حال حاضر اگر به اجماع خوبی در بین کارشناسان و تصمیم گیران درباب ضرورت مقابله با مفاسد معاملات غیر رسمی وجود دارد اما همچنان برخی چالش‌ها در خصوص راهکارهای حل این معضل باقی است. از همین رو تصمیم گرفتیم تا با دعوت از عزیزان به بحث و تبادل نظر در باب راهکارهای اجرایی سازی این طرح پرداخته تا ان‌شاا… زمینه تصویب و اجرایی‌سازی هرچه بهتر این طرح که بنا به فرمایشات مقام معظم رهبری مصلحت قطعی نظام و مردم هست فراهم گردد.
    محمود تفکریان کارشناس رسمی قوه قضاییه، مدرس دانشگاه، عضو شورای علمی گروه حقوق ثبت پژوهشکده قوه قضائیه، عضو شورای عالی راهبردی امور حقوقی دانشگاه آزاد اسلامی، گفت: رشته حقوق تقسیم می شود اما امور وکالت شامل تمام مطالب حقوق است. بنظرم هر کار وکالت یک پایان نامه است و کار تحقیق است. کسی که وکالت می کند در تمام علوم حقوقی وارد می شود و کار سنگین است ولی رشته ها مختلف است. در واقع وکیل در تمام مسایل حقوقی صاحب نظر است.
    وی با بیان اینکه قوانین دونوع شامل قوانین خاص و عام است، گفت: سند یک تعریف در قانون مدنی و یکی در قانون ثبت دارد.‌ قانون مدنی به‌صورت عام می‌گوید سند نوشته ای است که در مقام دعوا قابل استناد است اما سند رسمی که در ادارات ثبت و دفاتر اسناد رسمی تنظیم می شود سند رسمی است.
    وی افزود: در قانون خاص مجامع تعیین تکلیف می‌کنند اما در قانون مدنی خودمان درابتدای امر تصمیم می گیریم. قانون ثبت و قانون تجارت قانون خاص هستند.
    این حقوقدان برجسته با اشاره به ماده ۷۰ قانون ثبت گفت: طبق این ماده “سندی که مطابق قوانین به ثبت رسیده رسمی است و تمام محتویات و امضاهای مندرجه در آن معتبر خواهد بود مگر اینکه مجعولیت آن سند ثابت شود و ….”
    وی با اشاره به ماده ۷۳ قانون ثبت ادامه داد: بر اساس این ماده “قضات و مامورین دیگر دولتی که از اعتبار دادن به اسناد ثبت‌شده استنکاف نمایند در محکمه انتظامی یا اداری تعقیب می‌شوند و در صورتی که این تقصیر قضات یا مامورین بدون جهت قانونی باشد و به همین جهت، ضرر مسلم نسبت به صاحبان اسناد رسمی متوجه شود محکمه انتظامی یا اداری علاوه بر مجازات اداری، آن‌ها را به جبران خسارات وارده نیز محکوم خواهد کرد.” در واقع یکی از ویژگی هایی که سند رسمی دارد لازم الاجرا بودن اسناد است.
    وی با اشاره به ماده ۳۴ قانون ثبت گفت: طبق این ماده” در مورد کلیه معاملات رهنی و شرطی و دیگر معاملات مذکور در ماده (۳۳) قانون ثبت، راجع به اموال منقول و غیرمنقول، در صورتی که بدهکار ظرف مهلت مقرر در سند، بدهی خود را نپردازد، طلبکار می‌تواند از طریق صدور اجرائیه وصول طلب خود را توسط دفترخانه تنظیم کننده سند، درخواست کند. چنانچه بدهکار ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اجرائیه نسبت به پرداخت بدهی خود اقدام ننماید بنا به تقاضای بستانکار، اداره ثبت پس از ارزیابی تمامی مورد معامله و قطعیت آن، حداکثر ظرف مدت دو ماه از تاریخ قطعیت ارزیابی، با برگزاری مزایده نسبت به وصول مطالبات مرتهن به میزان طلب قانونی وی اقدام و مازاد را به راهن مسترد می‌نماید.”
    وی افزود: یکی از مشکلات ما این است که بیشتر پرونده های دادگاه ها مربوط به معاملات عادی است ولی پرونده های مربوط به سند رسمی کمتر است. بیشترین موضوعات پرونده های مطروحه نیز راجع به اراضی و املاک است.
    وی با اشاره به ماده ۲۲ قانون ثبت گفت: طبق این ماده،”همین که ملکی مطابق قانون در دفتر املاک به ثبت رسید دولت فقط کسی را که ملک به اسم او ثبت شده و یا کسی که ملک مزبور به او منتقل گردیده و این انتقال نیز در دفتر املاک به ثبت رسیده یا اینکه ملک مزبور از مالک رسمی ارثاً به او رسیده باشد مالک خواهد شناخت. در مورد ارث هم ملک وقتی در دفتر املاک به اسم وارث ثبت می‌شود که وراثت و انحصار آن‌ها محرز و در سهم‌الارث بین آن‌ها توافق بوده و یا در صورت اختلاف، حکم نهایی در آن باب صادر شده باشد.”
    تفکریان در همایش تخصصی بررسی تکالیف دستگاه های حاکمیتی در راستای عمل به مصلحت قطعی نظام در سلب اعتبار از اسناد عادی افزود: رشته حقوق تقسیم می شود اما امور وکالت شامل تمام مطالب حقوق است. هر کار وکالت یک پایان نامه و کار تحقیق است. کسی که وکالت می کند در تمام علوم حقوقی وارد می شود و کار سنگین است ولی رشته‌ها مختلف است. در واقع وکیل در تمام مسائل حقوقی صاحب نظر است.
    این کارشناس حقوق ثبت با بیان اینکه قوانین دونوع شامل قوانین خاص و عام است، گفت: سند یک تعریف در قانون مدنی و یکی در قانون ثبت دارد.‌ قانون مدنی به صورت عام می‌گوید سند نوشته ای است که در مقام دعوا قابل استناد است اما سند رسمی که در ادارات ثبت و دفاتر اسناد رسمی تنظیم می شود سند رسمی است. در قانون خاص مجامع تعیین تکلیف می‌کنند اما در قانون مدنی خودمان درابتدای امر تصمیم می گیریم. قانون ثبت و قانون تجارت قانون خاص هستند.
    وی با اشاره به ماده ۷۰ قانون ثبت گفت: طبق این ماده “سندی که مطابق قوانین به ثبت رسیده رسمی است و تمام محتویات و امضاهای مندرجه در آن معتبر خواهد بود مگر اینکه مجعولیت آن سند ثابت شود و ….”
    این کارشناس حقوق ثبت با اشاره به ماده ۷۳ قانون ثبت ادامه داد: طبق این ماده “قضات و مامورین دیگر دولتی که از اعتبار دادن به اسناد ثبت‌شده استنکاف نمایند در محکمه انتظامی یا اداری تعقیب می‌شوند و در صورتی که این تقصیر قضات یا مامورین بدون جهت قانونی باشد و به همین جهت، ضرر مسلم نسبت به صاحبان اسناد رسمی متوجه شود محکمه انتظامی یا اداری علاوه بر مجازات اداری، آن‌ها را به جبران خسارات وارده نیز محکوم خواهد کرد.” در واقع یکی از ویژگی هایی که سند رسمی دارد لازم الاجرا بودن اسناد است.
    وی با اشاره به ماده ۳۴ قانون ثبت گفت: طبق این ماده “در مورد کلیه معاملات رهنی و شرطی و دیگر معاملات مذکور در ماده (۳۳) قانون ثبت، راجع به اموال منقول و غیرمنقول، در صورتی که بدهکار ظرف مهلت مقرر در سند، بدهی خود را نپردازد، طلبکار می‌تواند از طریق صدور اجرائیه وصول طلب خود را توسط دفترخانه تنظیم کننده سند، درخواست کند. چنانچه بدهکار ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اجرائیه نسبت به پرداخت بدهی خود اقدام ننماید بنا به تقاضای بستانکار، اداره ثبت پس از ارزیابی تمامی مورد معامله و قطعیت آن، حداکثر ظرف مدت دو ماه از تاریخ قطعیت ارزیابی، با برگزاری مزایده نسبت به وصول مطالبات مرتهن به میزان طلب قانونی وی اقدام و مازاد را به راهن مسترد می‌نماید.”
    این کارشناس حقوق ثبت افزود: یکی از مشکلات ما این است که بیشتر پرونده های دادگاه‌ها مربوط به معاملات عادی است ولی پرونده های مربوط به سند رسمی کمتر است. بیشترین موضوعات پرونده های مطروحه نیز راجع به اراضی و املاک است.
    وی با اشاره به ماده ۲۲ قانون ثبت گفت: طبق این ماده همین که ملکی مطابق قانون در دفتر املاک به ثبت رسید دولت فقط کسی را که ملک به اسم او ثبت شده و یا کسی که ملک مزبور به او منتقل گردیده و این انتقال نیز در دفتر املاک به ثبت رسیده یا اینکه ملک مزبور از مالک رسمی ارثاً به او رسیده باشد مالک خواهد شناخت. در مورد ارث هم ملک وقتی در دفتر املاک به اسم وارث ثبت می‌شود که وراثت و انحصار آن‌ها محرز و در سهم‌الارث بین آن‌ها توافق بوده و یا در صورت اختلاف، حکم نهایی در آن باب صادر شده باشد.
    وی با اشاره به ماده ۴۶ قانون ثبت گفت: طبق این ماده ” ثبت اسناد، اختیاری است مگر در موارد ذیل که عبارت است از کلیه عقود و معاملات راجع به عین یا منافع املاکی که قبلاً در دفتر املاک ثبت شده باشد و کلیه معاملات راجع به حقوقی که قبلاً در دفتر املاک ثبت شده است.”
    این کارشناس حقوق ثبت با بیان اینکه قانون ثبت دقیق است به ماده ۷۱ این قانون اشاره کرد و گفت: طبق این ماده” اسناد ثبت شده در قسمت راجع به معاملات و تعهدات مندرجه در آن‌ها نسبت به طرفین و یا طرفی که تعهد کرده و کلیه اشخاصی که قائم‌مقام قانونی آنان محسوب می‌شوند رسمیت و اعتبار خواهند داشت.
    وی با اشاره به ماده ۱۲ قانون ثبت گفت: طبق این ماده” نسبت به املاکی که مجهول‌المالک اعلام شده اشخاصی که حق تقاضای ثبت دارند می‌توانند در ظرف دو سال از تاریخ اجرای این قانون تقاضای ثبت نمایند و پس از گذشتن مدت دو سال، معاملات راجع به آن املاک قبل از تقاضای ثبت در دفتر اسناد رسمی پذیرفته نمی‌شود و صدی بیست و پنج از حق‌الثبت معمولی در موقع تقاضای ثبت، علاوه دریافت خواهد شد و نسبت به املاکی که آگهی نوبتی آن منتشر نشده از تاریخ انتشار آگهی نوبتی مذکور در ماده ۱۱ معاملات این املاک به هیچ عنوان قبل از تقاضای ثبت در دفاتر اسناد رسمی پذیرفته نخواهد شد و پس از یک سال از تاریخ اولین آگهی نوبتی صدی بیست و پنج از حق‌الثبت معمولی در موقع تقاضای ثبت علاوه دریافت خواهد شد.
    این کارشناس حقوق ثبت گفت: طبق ماده ۴۷ قانون ثبت نیز ، “در نقاطی که اداره ثبت اسناد و املاک و دفاتر اسناد رسمی موجود بوده و وزارت عدلیه مقتضی بداند ثبت اسناد ذیل اجباری است که یکی کلیه عقود و معاملات راجعه به عین یا منافع اموال غیرمنقوله که در دفتر املاک ثبت نشده و دیگری صلحنامه و هبه‌نامه و شرکت‌نامه است.
    دکتر عزت اله امانی قاضی دیوان عالی کشور در ادامه خاطرنشان کرد: حق مالکیت از قدیم مورد توجه و پذیرش بود، اسنادی از زمان ساسانیان نیز کشف شده که بیانگر توجه به حق مالکیت است.
    وی افزود: از دیرباز معامله اشخاص به صورت عادی انجام می پذیرفت که این معاملات از ضابطه خاصی پیروی نمی کرد که این بی ضابطگی مشکلات و چالش هایی را ایجاد می کرد. به عنوان مثال با فوت یکی از طرفین معامله در این معاملاتی مشکلاتی ایجاد می شد از همین رو در سال ۱۳۱۰ قانون ثبت به تصویب رسید.
    امانی گفت: با وجود الزام ثبت اسناد، معاملات معارض انجام می پذیرفت. بسیاری از شهر و روستا ها پس از تصویب قانون ثبت به وجود آمد این مناطق حتی پلاک‌های ثبتی ندارند.
    این مقام عالی کشور با بیان اینکه مالک در قانون تعریف شده، افراد با استفاده از اسناد عادی می توانند اسناد رسمی را ابطال کنند، ادامه داد: طرح موضوع الزام ثبت رسمی اسناد از شکل گیری معاملات معارض جلوگیری می‌کند. اجرای این قانون نیازمند براهم سازی زیرساخت هایی است که بدون این زیر ساخت‌ها تصویب این قانون موفق آمیز نخواهد بود. باید در گام نخست ثبت عمومی به‌صورت دقیق و کامل انجام شود.
    قاضی دیوانعالی کشور خاطر‌نشان کرد: طرح الزام ثبت رسمی اسناد عادی، طرحی بسیار جالب است که تمامی اراضی را مشمول می شود‌. اجرای این طرح راهگشا و کاربردی است.
    به گفته این مقام قضائی قصد و هدف قانونگذار از طرح الزام ثبت رسمی این است که تمامی اموال غیرمنقول اشخاص دارای سند شود. بی اعتباری اسناد عادی بسبار مهم خواهد بود.
    وی افزود: این طرح در بسیاری از کشورها اجرا شده و موفق بوده است. با فراهم سازی زیرساخت‌های لازم از سوی سازمان ثبت، سازمان جهاد کشاورزی این طرح در ایران نیز موفق خواهد بود.
    وی با اشاره به ماده ۴۶ قانون ثبت گفت: طبق این ماده ” ثبت اسناد، اختیاری است مگر در موارد ذیل که عبارت است از کلیه عقود و معاملات راجع به عین یا منافع املاکی که قبلاً در دفتر املاک ثبت شده باشد و کلیه معاملات راجع به حقوقی که قبلاً در دفتر املاک ثبت شده است.”
    عزت الله امانی با بیان اینکه قانون ثبت دقیق است و با اشاره به ماده ۷۱ قانون ثبت گفت: طبق این ماده” اسناد ثبت شده در قسمت راجع به معاملات و تعهدات مندرجه در آن‌ها نسبت به طرفین و یا طرفی که تعهد کرده و کلیه اشخاصی که قائم‌مقام قانونی آنان محسوب می‌شوند رسمیت و اعتبار خواهند داشت.همایش تخصصی بررسی تکالیف دستگاه های حاکمیتی در راستای عمل به مصلحت قطعی نظام در سلب اعتبار از اسناد عادی عصر روز یکشنبه۱۶ مهرماه ۱۴۰۲ یا حضور هزار نفر از وکلای مرکز وکلا، در مجتمع فرهنگی شهید بهشتی قوه قضاییه برگزار شد.همایش تخصصی بررسی تکالیف دستگاه های حاکمیتی در راستای عمل به مصلحت قطعی نظام در سلب اعتبار از اسناد عادی عصر روز یکشنبه۱۶ مهرماه ۱۴۰۲ یا حضور هزار نفر از وکلای مرکز وکلا، در مجتمع فرهنگی شهید بهشتی قوه قضاییه برگزار شد.